Nieuwsbrief uit de Sinjorenstad

introductie

Mijn in oktober 2002 verschenen boek "De schaduw van de ster" heeft mijn leven veranderd. Mede door de politieke ontwikkelingen in Nederland rond het tijdstip van verschijnen, kwam ik in een tang van politiek en media terecht.

door Peter Edel

Natuurlijk viel te voorspellen dat een kritische analyse van het zionisme, vanuit een joods/antizionistisch perspectief, tot heftige reacties zou leiden in het overwegend pro-Israëlische Nederland. Daar was ik op voorbereid. Ik stelde me daarbij min of meer een herhaling voor van de discussie rond mijn artikelen in Kleintje Muurkrant, alleen groter, veel groter. Verder hield ik vooraf rekening met een cruciaal verschil in vergelijking met de discussie in het Kleintje. Want waar ik van dit tijdschrift alle ruimte kreeg te reageren op kritiek, was dat in de mainstream media heel anders geregeld. Terwijl critici van "De schaduw van de ster" ruim de gelegenheid kregen uit te pakken met hun beschuldigingen, werd mij slechts in beperkte mate kans op verdediging gegund. Zo kon ik nauwelijks iets uitrichten tegen figuren die ten onrechte allerlei zaken aan mijn boek toegeschreven of niet de moeite namen te lezen alvorens zich uit te spreken. Maar goed, ook dat viel vooraf te verwachten.

Waar ik niet op gerekend had, was dat de Nederlandse regering ten val kwam, waardoor omstandigheden ontstonden die ik vooraf absoluut niet kon voorzien. Want wie had kunnen voorspellen dat rechtse elementen het voorwoord in mijn boek door Karel Glastra van Loon zouden gebruiken om de 'Socialistische Partij' (SP) - die op dat moment op ruime winst stond in de peilingen - onderuit te halen? En wie had kunnen voorzien dat deze partij vervolgens voor een zeer opportunistische politiek zou kiezen, die veel weg had van een charmeoffensief in de richting van Nederlandse zionisten?
Van figuren als Frits Barend, Henk van Dorp, Hans Knoop, Yoram Stein en Peter Zegers viel zonder meer te verwachten dat zij het zionisme zouden dienen door alles tegen mij uit de kast te halen. Maar van de SP, een partij waarmee ik eerder in diverse opzichten op goede voet stond, had ik anders verwacht. Mede omdat de SP pretendeert sympathiek ten aanzien van de Palestijnse zaak te staan, werd menigeen van wie ik normaal gesproken steun had kunnen verwachten, aan het twijfelen gebracht. Een dieptepunt was het optreden van SP-leider Jan Marijnissen bij "Barend en van Dorp". Onbeschaamd werden tijdens dit RTL 4 programma beledigingen en onwaarheden verkondigd. Deze hadden niets te maken hadden met de inhoud van mijn boek, maar waren gebaseerd op een artikel van Yoram Stein in Trouw waar vrijwel geen woord van klopte. Maar met de voorspelde zetelwinst van de SP in het achterhoofd zat Marijnissen daar niet mee. Hij had zelfs geweigerd bij BVD te verschijnen als ik daar ook aan tafel had gezeten. Zo kon hij mijn opvattingen over een seculiere democratie in Israël/Palestina met gelijke rechten voor alle inwoners verketteren en zich onbeschaamd achter het zionistische fabeltje van een tweestatenoplossing verstoppen. Aldus voorzag hij de zionistische lobby in Nederland in ruime mate van munitie.
Het is duidelijk dat voor de SP partijbelangen onder alle omstandigheden boven de belangen gaan van zowel de slachtoffers van het zionisme, als degenen die voor hen een lans breken. Als gevolg werd ik genadeloos geofferd op het altaar van de Brabantse (ex) Maoïsten en daar maakten de zionisten in Nederland dankbaar gebruik van.
Later heb ik met SP kamerlid Harry van Bommel nog een gesprek gehad over dit debâcle. Maar op de vraag waarom Marijnissen absoluut niet wilde dat ik bij BVD verscheen, kon hij geen bevredigend antwoord geven. Hij vertelde dat Marijnissen langs deze weg wilde voorkomen dat Frits Barend mijn boek met de SP in verband bracht. Hij wekte daarbij de indruk dat de redactie van BVD mij voor het programma wilde vragen. Maar daar is nooit serieus sprake van geweest. Waar van Bommel aan voorbij ging, is dat Barend zich in het zelfde programma uitsprak tegen mijn aanwezigheid bij het gesprek. Maar dat kon van Bommel niet weten, want hij gaf toe dat hij het betreffende TV programma niet had gezien. Zo herhaalde de geschiedenis zich een beetje. In eerste instantie oordeelde Marijnissen over een boek dat hij niet had gelezen; vervolgens deed van Bommel dat ten aanzien van een TV programma dat hij niet had gezien.

De SP is er medeplichtig aan dat ik in dit land voor velen persona non grata ben geworden, vooral omdat het oordeel van Marijnissen het karakter van een Berufsverbot kreeg. Daar konden de positieve reacties op mijn boek, die er zeer zeker ook waren, niet voor compenseren. Ik werd gebrandmerkt als antisemiet en de SP vond het allemaal geweldig. Maar op mijn persoonlijke leven kreeg dit etiket al snel een dramatische uitwerking. Kennissen, familie en opdrachtgevers maakten zich uit de voeten, ik raakte mijn inkomen kwijt en op een zeker moment raakte ik zelfs dakloos. Zo kan het een antizionistische dissident dus vergaan in Nederland. Het was door de steun van kameraden dat ik het hoofd boven water kon houden, anders was het slecht met me afgelopen. De omstandigheden hadden tot gevolg dat ik een ander heenkomen moest zoeken. Dat kon niet langer in Amsterdam, waar ik altijd heb gewoond, want mijn leven in de hoofdstad werd onhoudbaar als gevolg van de door media en politiek uitgesproken banvloek. Ik transformeerde van een vrijwel anonieme rijtjeshuisbewoner tot een dakloze politieke vluchteling met de reputatie van een misdadiger.

Omdat "De schaduw van de ster" in Antwerpen verscheen, ben ik het laatste jaar vaak in deze stad geweest. En ik moet zeggen dat het me steeds beter begon te bevallen. Toen ik mij in Antwerpen kon vestigen, hoefde ik onder de gegeven omstandigheden niet lang na te denken. België is een land dat in tal van opzichten en op tegenstrijdige wijze afwijkt van Nederland. Wat me op persoonlijk niveau aanspreekt, is dat de vele keerzijden van het zionisme hier iets gemakkelijker bespreekbaar zijn dan in Nederland. Dat kwam tot uiting in het Belgische voornemen de huidige Israëlische premier Ariel Sharon te vervolgens voor zijn aandeel in het bloedbad van Sabra en Shatila in 1982. Uiteindelijk werd de wet die dit mogelijk had moeten maken weggestemd en dat was natuurlijk jammer. Maar alleen het idee om Sharon te vervolgen, was in Nederland, waar kritiek op het zionisme in veel opzichten nog slechter ontvangen wordt dan in Israël, ondenkbaar geweest. Hier staat tegenover dat het binnenlandse beleid in België, vooral voor allochtonen, veel harder is dan in Nederland en tot grote tegenstellingen leidt. Antwerpen is als gevolg erg extreem, veel extremer dan welke Nederlandse stad dan ook. Het extreem rechtse Vlaams Blok deelt de stad grofweg doormidden en mede daardoor zijn de tegenstellingen tussen allochtonen en autochtonen enorm. In Nederland zijn politieagenten ook niet mijn grootste vrienden, maar vergeleken met de Belgische koddebeiers - waar verhoudingsgewijs nogal wat aanhang van het Vlaams Blok tussen zit - zijn ze de vriendelijkheid zelve. De opstelling van de Antwerpse politie ten aanzien van allochtonen laat zich zonder meer als racistisch beschrijven. Het logische gevolg is dat allochtonen zich aanmerkelijk harder opstellen dan ik in Nederland gewend ben, waardoor de tegenstellingen nog nadrukkelijker worden. Vooral in de wijk Borgerhout wonen veel allochtonen. Tijdens een wandeling merkte ik al snel dat de spanning in deze wijk te snijden is; onvergelijkbaar met wat voor allochtonenwijk dan ook in Nederland. Hoe explosief de situatie is, bleek verleden jaar met een uitbarsting van protest en daarop volgende politiegeweld op de Turnhoutsebaan in Borgerhout.

Borgerhout grenst aan de Antwerpse wijk waar de meeste joden wonen. Een wandeling door dat gebied is voor een Nederlander eveneens een bijzondere ervaring. Want in welke wijk van bijvoorbeeld Amsterdam, wordt het straatbeeld beheerst door chassidische joden? Rond de Pelikaanstraat is dat zonder meer het geval. In combinatie met veel Arabieren in de directe nabijheid, draagt dit aspect van Antwerpen bij aan het gepolariseerde beeld dat deze stad oplevert. Zeker als in aanmerking wordt genomen dat de joodse gemeenschap in Antwerpen op zichzelf ook weer een onderverdeling kent tussen zionistische en antizionistische joden. De potpourri van tegenstellingen bereikt een climax als blijkt dat een toenemend aantal joden in Antwerpen toenadering zoekt tot het Vlaams Blok. Want het feit dat op de achtergrond nog altijd allerlei nazi-sentimenten leven bij deze partij, neemt niet weg dat het Vlaams Blok vandaag de dag vooral streeft naar het vertrek van Arabieren. En dat is voor zionistische joden in Antwerpen erg herkenbaar. Voor hen heeft de Israëlische Likoed-partij daarmee een Vlaamse variant gekregen in de vorm van "Hagush Haflemmi" (Hebreeuws voor het Vlaams Blok).

In het afgelopen jaar hebben de media ruim aandacht besteed aan de 'Arabische Europese Liga' (AEL), een organisatie van islamitisch geïnspireerde Arabieren die niet langer het slachtoffer willen zijn en zich organiseren om actief verzet te bieden tegen racistisch geweld van extreem rechts en politie. Onlangs is de AEL in de politiek gestapt door samen met de marxistische 'Partij van de Arbeid' (PVDA) een lijstverbinding aan te gaan, onder de naam 'Resist'. Naast de AEL en de PVDA kent Resist diverse onafhankelijke deelnemers. Een aantal kunstenaars heeft zich er eveneens bij aangesloten. Zoals de acteur Dirk Tuypens en de beeldend kunstenaar Sven Tjolle. Vermeldenswaardig is dat ook Han Soete van de Belgische vertakking van de discussiesite Indymedia zich onder de kandidaten van Resist bevindt. Daarnaast heeft Koen Calliauw van de groenen partij 'Agalev' zich bij Resist aangesloten.
Resist zal op 18 mei aanstaande aan de verkiezingen in België deelnemen. Eén en ander werd bekrachtigd tijdens een verkiezingscongres van Resist op 13 april jongstleden in het Antwerpse Zuiderpershuis, waar de kandidatenlijst definitief vast kwam te staan. Sprekers van marxistische en Arabische signatuur, zorgden er tijdens deze bijeenkomst voor dat de stemming er goed in kwam te zitten onder de aanwezigen. Vervolgens zongen leden van de AEL en de PVDA samen het Resist-lied.

Antwerpen is een extreme stad met veel minpunten. Maar het is ook een uitdagende en fascinerende stad. Ik ben nog niet lang in Antwerpen, maar ik weet nu al dat mij hier veel te doen staat. In de komende periode zal ik voor Kleintje Muurkrant vanuit de positie van de buitenstaander onder andere van nabij volgen hoe de wonderlijke lijstverbinding binnen Resist, zich zal ontwikkelen. Want als er op het moment iets onvoorspelbaar is, dan is het deze alliantie. Hoe zal het materialistische marxisme zich op den duur verhouden tot het islamitische geïnspireerde Arabische nationalisme van de AEL? Alleen de tijd zal er een antwoord op geven. Daarnaast zal ik de politieke en religieuze omstandigheden in Antwerpen in een wat breder verband schetsen. Daartoe zal ik niet alleen gesprekken voeren met binnen Resist actieve groeperingen en personen, maar zoals het zich nu aan laat zien ook met een aantal (antizionistische) joden in Antwerpen. Binnen beide kringen heb ik mede naar aanleiding van "De schaduw van de ster" contacten op kunnen bouwen. Hoe het precies zal verlopen, kan ik op dit moment nog niet overzien, waardoor ik alle mogelijkheden openhoud. Maar dat het een interessante tijd gaat worden, staat vast. (Wordt vervolgd)

Dit artikel is verschenen in Kleintje Muurkrant nr 379, 16 mei 2003