Cochabamba
In het vorige Kleintje namen we twee stukjes op de achterpagina op over de pogingen tot privatisering van de watervoorziening in het Columbiaanse Cochabamba. Op 21 februari heeft SP-tweedekamerlid Harry van Bommel zeven vragen gesteld over de omstreden schadeclaim die een consortium van multinationals heeft ingediend vanwege die mislukte overname. Nadat buitenlandse multinationals (met name Bechtel uit de VS en Edison uit Italië) het waterbedrijf van Cochabamba overnamen, kwam de bevolking daar in opstand en maakte de privatisering ongedaan. De multinationals eisen nu een schadevergoeding van 25 miljoen dollar van het straatarme Bolivia, hetgeen ruim drie keer het bedrag is dat de multinationals geïnvesteerd hadden. De schadeclaim is bij de geschillencommissie van de Wereldbank (ICSID) ingediend via een in Nederland gevestigde brievenbusmaatschappij. Door het eigendom van het overgenomen waterbedrijf onder te brengen bij een holding (International Water Holding BV) die vervolgens weer 'beheerd' wordt door het Amsterdamse Intra Beheer BV, kunnen Bechtel en Edison gebruik maken van het bilaterale investeringsbeschermingsverdrag tussen Nederland en Bolivia. Dat verdrag maakt het mogelijk om geschillen over investeringen via het ICSID uit te vechten.
Op 6 maart heeft staatssecretaris van Economische Zaken Gerrit Ybema, mede namens de minister van Ontwikkelingssamenwerking antwoord gegeven op de vragen van kamerlid Van Bommel. De antwoorden komen er kort gezegd op neer dat Ybema de gang
van zaken normaal vindt, en ook vindt dat er geen enkel probleem bestaat in verband met het feit dat de buitenlandse multinationals die een beroep doen op het Nederlands-Boliviaanse investeringsbeschermingsverdrag, Nederland alleen als brievenbus gebruiken. Zeer opmerkelijk is, dat Ybema de constructie verdedigt terwijl de betreffende holding pas opgericht en in Amsterdam gevestigd werd nadat het waterbedrijf van Cochabamba door de multinationals werd overgenomen. Hiermee looft de staatssecretaris in feite een bonus uit aan buitenlandse investeerders die om belastingtechnische redenen hun bezittingen in Nederland parkeren. Maar het is duidelijk dat het bilaterale investeringsbeschermingsverdrag tussen Nederland en Bolivia niet voor de bescherming van dergelijke brievenbusconstructies bedoeld is. Daarnaast stelt Ybema meerdere malen dat er niets aan de hand is met de manier waarop het multinationale consortium nu probeert geld van de Boliviaanse regering los te krijgen. Volgens Ybema is het ICSID een volstrekt onpartijdige instelling. Hij vergeet echter dat door het geschil te laten beoordelen onder de regels van ICSID, er geen lokale rechtbank meer aan te pas kan komen. Bovendien is de ICSID-procedure erg kostbaar, zeker voor het straatarme Bolivia. In het jaarverslag van de holding IWH is ook te lezen dat " .. the success of this action for
recovery depends substantially on obtaining ICSID jurisdiction". Onderzoekers hebben steeds meer kritiek op de werkwijze van het ICSID en de bilaterale investeringsbeschermingsovereenkomsten die daar naar verwijzen.
Recent zijn solidariteitsactivisten op bezoek gegaan bij het kantoor van ING-Trust aan de Teleportboulevard 140 bij station Sloterdijk in Amsterdam. De beheersmaatschappij Intra Beheer BV is sinds enkele maanden eigendom van ING. De activisten overhandigden een aantal foto's van de wateropstand in Cochabamba aan twee vertegenwoordigers van ING en Intra Beheer. Bovendien werd het straatnaambord veranderd in Hugo Daza, de naam van een 17-jarige jongen die tijdens de protesten door een scherpschutter van het leger doodgeschoten werd (foto's zijn te vinden op website www.noticias.nl/tunari).
Internationaal wordt de eis gesteld dat het consortium de schadeclaim intrekt. De twee heren verklaarden dat zij binnen twee weken, dus uiterlijk vrijdag 22 maart, met een antwoord zullen komen. Activisten in Nederland zijn nu ook begonnen met voorbereidingen voor een internationaal tribunaal dat in mei plaats zal vinden en waarbij de betreffende transnationale ondernemingen, de Nederlandse staat en de Wereldbank in de beklaagdenbank gezet zullen worden.
Voor meer informatie op internet-adres www.xs4all.nl/~arenaria/water of XminY Solidariteitsfonds, telefoon 020.6279661 (Kees Hudig,
Dit artikel is verschenen in Kleintje Muurkrant nr 366, 29 maart 2002
