Samenzweringstheorieën misverstand

deel 4: X-files in Israël

In het vorige Kleintje beschreef Peter Edel hoe de Israëlische samenzweringstheoreticus en UFO-freak Barry Chamish het vredesproces tussen Israël en de PLO in verband brengt met een te vestigen nieuwe wereldorde. Rusland kwam daarbij naar voren als mogelijke bondgenoot van de rechtse krachten binnen de Israëlische politiek. Met het oog op een alliantie tegen de nieuwe wereldorde herkent Chamish echter ook nog andere gegadigden.

door Peter Edel

Want om maar met de deur in huis te vallen: ook de extreemrechtse FPÖ van Jörg Haider in Oostenrijk ziet Chamish als geschikte bondgenoot tegen de nieuwe wereldorde. Zijn reactie op het toetreden van de FPÖ tot de Oostenrijkse regering is dan ook werkelijk verbijsterend. Het antisemitisme van Haider, dat voor zoveel woede en verontrusting in Europa heeft gezorgd, bagatelliseert hij bijvoorbeeld vrijwel volledig. Chamish benadrukt dat er een 'trotse Jood' namens de FPÖ zitting heeft in het Oostenrijkse parlement. Van antisemitisme in de denkbeelden van Haider en diens partij kan daarom volgens hem geen sprake zijn. Als Haider vervolgens zijn excuses aanbiedt over de antisemitische uitspraken die hij in het verleden heeft gedaan, dan is Chamish er als de kippen bij om deze te accepteren: "I am satisfied with his apology for past remarks that could have been construed as pro-nazi. He didn't have to apologise, he did, it's enough for me" (1). Antisemitisme dient volgens Chamish op heel andere plaatsen gezocht te worden dan bij extreemrechtse politici als Haider. In plaats daarvan zijn het juist de sociaal-democratische politici, welke Haider recentelijk hebben beschuldigd, die volgens Chamish vanuit antisemitische motieven handelen.
De staat Israël neemt een centrale plaats in het denken van de overtuigde (revisionistische) zionist Chamish in. Zolang extreemrechtse politici zich niet tegen de joodse staat uitspreken, kan het hem niet schelen of zij een lofzang op de SS houden. Europese politici, die zich inzetten voor de rechten van de Palestijnen, worden daarentegen in alle toonaarden van antisemitisme beschuldigd door Chamish.
Hij noemt de Britse politicus Robin Cooke, die tijdens een bezoek aan Israël en de Gazastrook openlijk voor jodenhater werd uitgemaakt door extreemrechtse joodse kolonisten (beelden hiervan waren destijds op de Nederlandse TV te zien). En dat allemaal omdat Cooke zich in alle redelijkheid heeft uitgesproken voor een betere behandeling van de Palestijnen. Om dezelfde reden vindt Chamish dat de vroegere Oostenrijkse president Bruno Kreisky veel gevaarlijker was dan Haider thans. Dat Kreisky zelf een Jood was doet daarbij voor Chamish niet ter zake; de kritische opstelling van deze Oostenrijkse President ten opzichte van Israël, maakte hem in zijn redenatie tot een gevaarlijke antisemiet.

Vreemdelingenhaat in Israël
Terwijl hij diens uitlatingen tegen Joden grotendeels links laat liggen, lijkt Chamish zich uitstekend te kunnen vinden in de vreemdelingenhaat zoals die door Haider wordt gepredikt. Hier komt zijn binding met het uiterst rechtse en ultraorthodoxe milieu in Israël sterk naar voren. Want in dergelijke kringen groeit het verzet tegen immigratie naar de joodse staat. Eerder werd immigratie daar alleen maar vurig aangemoedigd, maar sinds het ontstaan van de stroom van immigranten uit de voormalige Sovjetrepublieken is in dat uitgangspunt een sterke verandering opgetreden. Dat komt vooral omdat minder dan de helft van de immigranten uit de voormalige Sovjetrepublieken werkelijk van joodse komaf is (2). Tot overmaat van ramp voor rechts Israël laat maar een klein aantal van de niet-joodse immigranten zich tot het Jodendom bekeren. Het merendeel neemt die moeite niet en blijft trouw aan de normen en gebruiken die men uit het Oostblok heeft meegenomen. Zo gaan er in Israël momenteel meer Russische immigranten naar een kerk dan naar een synagoge. Bovendien neemt deze nieuwe bevolkingsgroep het bepaald niet nauw met de joodse wetgeving. Ze lappen de joodse spijswetten bijvoorbeeld vaak volledig aan hun laars. Ultraorthodoxe Joden moeten tot hun afschuw constateren dat er onder invloed van de immigranten uit de voormalige Sovjetrepublieken de laatste jaren steeds vaker varkensvlees wordt aangeboden in Israël. Gezien de sowieso al xenofobische opstelling van joodse fundamentalisten in Israël (die eerder hoofdzakelijk tegen de Palestijnse bevolking was gericht), heeft de komst van immigranten uit het Oostblok geleid tot een toegenomen afkeer van vreemdelingen en immigratie, die in essentie vergelijkbaar is met de denkbeelden van Haider.

Van dergelijke opvattingen binnen extreemrechts in Israël mag Barry Chamish zonder meer een exponent genoemd worden. In plaats van de door hem verafschuwde socialist Ehud Barak kan hij zich dan ook wel iemand als Haider voorstellen als leider van Israël. De boycotmaatregelen tegen Oostenrijk, die de Europese gemeenschap aanvankelijk alom in het vooruitzicht stelde als reactie op het succes van Haider, ziet Chamish als een inbreuk op de nationale soevereiniteit van Oostenrijk. De aangekondigde sancties tegen Oostenrijk vergelijkt hij niet alleen met de NAVO-acties in Kosovo, maar ook met het vredesproces in Israël. In al deze gevallen gaat het volgens Chamish om een politiek die nationalistische belangen ondergeschikt maakt aan een in opbouw zijnde nieuwe wereldorde. Voor Chamish zijn verzet tegen de NAVO, de Europese gemeenschap en de invoering van de Euro volledig synoniem met elkaar. Maar boven alles legt hij een verband tussen immigratie en de nieuwe wereldorde. Vooral met dat laatste argument sluit zijn redenatie eens te meer aan bij het Amerikaanse samenzweringsdenken, want ook daar worden veronderstellingen over de nieuwe wereldorde vaak gekoppeld aan de meest racistische wereldbeschouwingen (3).

Vrijmetselarij in Israël
Met zijn ideeën over de Vrijmetselarij in Israël vindt Chamish eveneens aansluiting bij het samenzweringsdenken in de VS. Hij verwijst naar de Amerikaanse ex-vrijmetselaar Jim Shaw, die in zijn boek "The Deadly Deception" heeft beschreven hoe Vrijmetselaars in hun 'ritualen' de Egyptische God Osiris vereren. Shaw is vooral populair bij samenzweringstheoretici met een orthodox christelijke achtergrond, die de Vrijmetselarij bij voorkeur zien als een antichristelijke occulte stroming waarbij Satan op de loer ligt. De denkbeelden van Shaw zijn in Nederland niet onbekend. De omroepgids van de Evangelische Omroep noemde hem verleden jaar nog in een artikel over Vrijmetselarij (overigens tot grote verontwaardiging van het 'Grootoosten der Vrijmetselarij' in Den Haag). Volgens Chamish is er momenteel in Israël een strijd gaande tussen joodse fundamentalisten en vrijmetselaars. De inzet bestaat hierbij uit de Tempelberg in Jeruzalem, waar Koning Salomon volgens de Oudtestamentische traditie ooit een tempel bouwde om de 'arke des verbonds' te huisvesten. De ultra orthodoxen zien de herbouw van een joodse tempel op die locatie als voorwaarde voor de komst van de joodse Messias. Maar daar staat tegenover dat Vrijmetselaars met de Tempelberg verbonden zijn vanwege de maçonnieke traditie. Die verwijst immers naar Hiram Abiff, de bouwmeester van de tempel van Salomon, die vlak voor de ingebruikname van dit bouwwerk werd vermoord door drie 'onwaardige ambachtslieden.' Binnen de Vrijmetselarij geldt Hiram Abiff zonder meer als centrale figuur; vrijmetselaars zien zich zelf als zijn broeders. Het is in dit verband opmerkelijk dat de legende rond Hiram Abiff nogal wat Messiaanse trekken vertoont. Zo gaat het in de initiatierituelen van de Vrijmetselarij onder andere over zijn wederopstanding. Er zijn overigens nog meer overeenkomsten tussen de Vrijmetselarij en het joodse fundamentalisme in Israël te noemen. Zo geldt de mystieke leer van de Kabbala aan beide kanten als een uiterst invloedrijke inspiratiebron. In hoeverre het door Chamish genoemde geschil over de Tempelberg met de werkelijkheid overeenkomt valt moeilijk in te schatten. Duidelijk is in ieder geval dat de Vrijmetselarij niet onbekend is binnen de hoogste regionen van de Israëlische politiek. Toen premier Yitzhak Rabin was vermoord verschenen er in kranten buiten Israël rouwadvertenties, waarin Vrijmetselaars alom blijk gaven van hun trieste gevoelens over hun Israëlische broeder. Rabin zou in 1968 Vrijmetselaar zijn geworden, waarna hij in 1976 optrad als voorzitter bij een maçonniek congres in Israël. Over de invloed van de Vrijmetselarij in de joodse staat zijn artikelen verschenen in de Israëlische kranten 'Yediot Ahronot', 'Sishi' en 'Davar Rishon'. Samen met een cameraploeg van de Israëlische staatstelevisie was een verslaggever van de laatstgenoemde krant er volgens Chamish getuige van hoe de politie van Tel Aviv een inval deed in een Vrijmetselaarstempel. Waarom één en ander precies plaats vond laat hij niet weten. Wel beschrijft hij hoe politie en pers de vertrouwde attributen aantroffen die men in een Vrijmetselaarstempel mag verwachten, zoals schedels en zwaarden. Chamish laat weten dat een dag later in zowel 'Davar Rishon', als op het Israëlische televisienieuws over de inval werd bericht: "the apartment was used for ceremonies by the Freemasons, an organization whose membership boasts cabinet ministers and high ranking army officers."

Tenslotte komt ook de 'orde der Illuminaten' nog even bij Chamish ter sprake. Dat gebeurt als hij een verklaring naar voren brengt die de Grootmeester van de Israëlische Grootloge der Vrijmetselaren, Ephraim Fuchs, deed naar aanleiding van de hierboven beschreven politie-inval. Uit de verklaring van Fuchs blijkt dat de Israëlische Vrijmetselarij zich heeft gedistantieerd van het gezelschap dat op deze locatie bijeen kwam. Volgens Grootmeester Fuchs waren het geen Vrijmetselaren die hier hun ritualen uitvoerden, maar de leden van een sekte die zich 'Illuminati' noemt (4).

The Anti-Defamation League of B'nai B'rith
Er is één vorm van vrijmetselarij die hier tenslotte in het bijzonder genoemd dient te worden. Want de joodse vrijmetselaarsloge B'nai B'rith en de daaraan verbonden organisatie de 'Anti Defamation League', zijn bekende verschijningen binnen het samenzweringsdenken. Bovendien is ADL/B'nai B'rith één van de redenen waarom het samenzweringsdenken zo vaak met antisemitisme wordt geassocieerd. Tegelijkertijd zijn er waarschijnlijk weinig aspecten uit het samenzweringswereldbeeld die langs zoveel verschillende wegen geïnterpreteerd kunnen worden als ADL/B'nai B'rith. In de praktijk blijkt kritiek op deze organisaties zich namelijk zeker niet te beperken tot rechtse samenzweringstheoretici. Binnen links-joodse kringen wordt bijvoorbeeld eveneens frequent op de praktijken binnen ADL/B'nai B'rith gewezen. Neem bijvoorbeeld de, trotzkistisch geïnspireerde, joods-Amerikaanse journalist Lenni Brenner, die zich uiterst kritisch heeft uitgelaten ten aanzien van ADL/B'nai B'rith. Dat deed hij onder andere in de publicatie "The Anti-Defamation League's National Director Is Crazy Like a Foxman" uit 1996. Recentelijk schreef Brenner nog over ADL/B'nai B'rith: "Anyone reading the papers now knows that the organization is a non-stop spy outfit, 'investigating' innumerable Black groups, and the progressive camp in general" (5). Brenner wil niets weten van het samenzweringsdenken van de ultrarechtse Chamish, waarvan je zou verwachten dat hij gezien zijn zionistische denkbeelden absoluut geen problemen heeft met ADL/B'nai B'rith. Het tegenovergestelde is echter het geval. De kritiek van Chamish kent uit de aard van de zaak weliswaar een totaal ander karakter dan die van Brenner, maar liegt er toch ook niet om. Zeker niet vanuit een samenzweringscontext. Hij plaatst de rol van ADL/B'nai B'rith namelijk volledig in het kader van de plannen die binnen de CFR zouden worden uitgebroed: "The ADL is obsessed with attacking true Christian friends of Israel. Their goal is to spy and surveil the American Right and threaten politicians who don't go along with their line, which not coincidentally, is the CFR line" (6). Het moge duidelijk zijn: volgens Brenner bespioneert ADL/B'nai B'rith links, terwijl men dat volgens Chamish bij rechts doet. Als ergens duidelijk wordt dat elementen uit het samenzweringswereldbeeld vanuit verschillende politieke gezichtshoeken benaderd kunnen worden, dan is het hier wel. Ondanks de afkeer ten aanzien van ADL/B'nai B'rith, die uit dit citaat van Chamish blijkt, vertonen zijn opvattingen zo nu en dan toch wel overeenkomsten met die welke binnen de leiding van deze organisatie leven. Zo zal Chamish het waarschijnlijk geheel met de ADL/B'nai B'rith-stelregel eens zijn dat kritiek op Israël als antisemitisme dient te worden verworpen. Dat laatste blijkt wel uit zijn eerder beschreven reactie op Europese politici die het in hun hoofd gehaald hebben kritiek kenbaar te maken op het Israëlische beleid. Dat daarmee de overeenkomsten tussen ADL/B'nai B'rith en Barry Chamish niet ophouden kwam onlangs naar voren met de situatie in Oostenrijk. Zoals uit het begin van dit artikel blijkt werd de opkomst van extreem rechts eigenlijk alleen maar toegejuicht door Chamish. In tegenstelling hiertoe toonde ADL/B'nai B'rith zich in dit opzicht aanvankelijk wel degelijk bezorgd. Maar in hoeverre is hier sprake van schone schijn? Uit recente verklaringen van ADL/B'nai B'rith nationaal directeur Abraham Foxman blijkt namelijk dat men voor een actieve stellingname tegen extreemrechts in Oostenrijk zeker niet bij diens organisatie hoeft aan te kloppen.

Om meer te weten te komen over de opvattingen van Foxman omtrent de straatactie in Oostenrijk is het zeker niet nodig om het werk te absorberen van één of andere schimmige samenzweringstheoreticus. Zoals vaker het geval is met de duistere kanten van ADL/B'nai B'rith, volstaat het ook nu weer om te lezen wat de reguliere Amerikaanse pers over deze organisatie heeft te melden. Uit het respectabele New Yorkse tijdschrift 'Jewish Week' blijkt dat Foxman zeker geen voorstander is van sancties tegen Oostenrijk (7). In plaats daarvan heeft Foxman zijn hoop gevestigd op niets doen, in de achterhaalde veronderstelling dat de kwalijke ontwikkelingen in Oostenrijk vanzelf overwaaien. Volgens Foxman wordt de soep kennelijk niet zo heet gegeten als dat deze wordt opgediend. Hij wil eerst wel eens zien of het beleid van Haider werkelijk zo verwerpelijk is. Bovendien spreekt hij tegen dat Haider een antisemiet zou zijn en lijkt hij, evenals Chamish, diens excuses in dit verband te hebben aanvaard: "... he's at least tried to explain his associations and apologize for them. Now that he's in a position of responsibility, let's test him." Uit het eveneens in New York gepubliceerde joodse tijdschrift 'Forward' blijkt verder dat de vestiging van de Oostenrijkse VN missie aan UN Plaza nummer 823 door ADL aan Oostenrijk wordt verhuurd (8). Bovendien heeft de plaatselijke directeur van ADL, Howie Katz, kenbaar gemaakt dat hij niet voornemens is om de Oostenrijkse VN missie de huur op te zeggen. Evenmin als in de jaren dertig, weigert ADL/B'nai B'rith zich dus ook tegenwoordig nog altijd actief tegen de opkomst van extreemrechts in Europa te verzetten (9). Die constatering staat los van wat voor samenzweringstheorie dan ook.

De regelmatige lezers van mijn artikelen weten ondertussen natuurlijk al lang waarom ik hier zo uitgebreid bij ADL/B'nai B'rith stil ben blijven staan. Sinds 1996 ben ik immers betrokken in een juridische stoeipartij met het openbaar ministerie, naar aanleiding van een strafklacht die de Nederlandse vertakkingen van de B'nai B'rith broederschap tegen mij hebben ingediend. Aanleiding daartoe vormde de publicatie van het artikel "Kanttekeningen bij herdenking" in het Amsterdamse actietijdschrift 'Ravage'. Uit een kort bericht in het vorige Kleintje bleek al dat justitie in deze voor de tweede maal niet ontvankelijk is verklaard door de rechter. Ondertussen is echter duidelijk geworden dat het openbaar ministerie tegen 'Ravage' en mij in cassatie is gegaan. Meer over deze slepende kwestie in het volgende Kleintje.

Dit artikel is verschenen in Kleintje Muurkrant nr 345, 2 juni 2000