Anders en beter?

Na de monsterzege van het CDA en de vorming van de rechtse coalitie rond de politieke thema's leefbaarheid en veiligheid komt de algehele identificatieplicht weer om de hoek kijken. De kaarten worden evenwel niet duidelijk op tafel gelegd, ook dat hoort bij het spel. Daarbij zit het venijn soms in een zinnetje dat wel of niet wordt uitgesproken.

door Johan van Someren

Het CDA wil al 17 jaar een algehele identificatieplicht en is nu zeer dichtbij deze te verwezenlijken. Het mag duidelijk zijn dat deze wens alleen maar rechtsom te realiseren is. De identificatieplicht is al lang een heikel thema in de Nederlandse politiek, het is dan ook niet verwonderlijk dat de voorstanders nog steeds om de hete brei heen dansen en geen open kaart spelen op enkele uitzonderingen na. Tegelijkertijd zien we ook dat de publieke opinie voor de komende maatregel wordt gemasseerd. We horen met enige regelmaat dat er in het openbaar vervoer een identificatieverplichting geldt terwijl de WID van 1994 het openbaar vervoer alleen noemt bij reizen zonder geldig vervoerbewijs. Ook gaan steeds meer voetbalclubs er toe over om van bezoekers een paspoort te vragen zoals bij HFC Haarlem na ongeregeldheden. In het verkiezingsprogramma van het CDA wordt in bedekte termen gesproken van een identificatieplicht. Er staat "De politie moet met betere technische middelen worden uitgerust, daarom ook komt er een identificatieplicht". Eigenlijk wil iedere partij rechts van het CDA een identificatieplicht maar alleen Fred Teeven van Leefbaar Nederland zegt dit openlijk. Deze officier van Justitie (buiten dienst?!) gebruikt de politiek om zijn verlanglijstje te realiseren. Op dat lijstje staan naast een algehele identificatieplicht, ook de verplichting om DNA af te staan, preventief fouilleren en huiszoeking. Zijn ideeën verschillen niet zoveel van het CDA standpunt, alleen... hij komt er openlijk voor uit. Doet het CDA dat dan niet? De identificatieplicht staat wel in het verkiezingsprogramma, "toegelicht" door CDA hardliner Joop Wijn (nummer 7 op de kandidatenlijst), maar het CDA past er wel voor op te vermelden dat die plicht algemeen is en dus voor iedereen geldt. Naar alle waarschijnlijkheid wordt het een toonplicht. De CDAkiezer die ook van Leefbaar Nederland en de Lijst Fortuyn moest worden weggehaald, mag dus in de waan blijven dat alleen boeven en mensen met een andere huidskleur, die "hier niet horen" worden opgepakt. Het zinnetje "de politie moet met meer technische middelen worden uitgerust" komt ook terug in het nieuwe boek 'Anders en beter' van Jan Peter Balkenende alleen het tweede deel "daarom ook komt er een algehele identificatieplicht" laat hij weg (pagina 153). Hij heeft het alleen over meer bevoegdheden en geeft niet aan wat hij daarmee bedoelt. Wat wil Jan Peter nu? Is hij inderdaad Christelijk sociaal (zie noot) en klopt zijn hart links of wil hij geen slapende honden wakker maken en speelt hij in op onwetendheid! Het CDA wil een overheid die respect afdwingt. Het ziet er naar uit dat we dit afdwingen letterlijk moeten interpreteren en dat dit gepaard gaat met meer repressie en een web van interactieve technologische controle (camera's, biometrie, identificatieplicht, DNA) waarvan een preventieve werking moet uitgaan. Dat deze controle steeds indringender, eenzijdiger en anoniemer wordt en een zware wissel trekt op de persoonlijke vrijheid van miljoenen burgers, wordt niet onderkend, integendeel het wordt zelfs ontkend, niet alleen door politici maar ook door burgers. Dat verklaart voor een deel waarom we massaal wegvluchten in uitlatingen als 'Wie niets te verbergen heeft...' Het is niet 'anders en beter' in te spelen op onwetendheid, problemen verkeerd te benoemen en cruciale zinnetjes weg te laten als het zo uitkomt. Daarentegen is het wel 'anders en beter' principiële keuzes te maken en van het begin af aan duidelijkheid te creëren als basis voor een duurzaam beleid. Het zou bovendien van naastenliefde en respect getuigen als het CDA zou inzien dat normen en waarden niet met repressie afgedwongen kunnen worden.

Tot slot nog een persoonlijke noot: in mijn werk als journalist ben ik voor de moord op Fortuyn op diverse verkiezingsbijeenkomsten geweest van verschillende partijen. Op een bijeenkomst van GroenLinks sprak ik met Marijke Vos, kamerlid en nummer 3 op de verkiezingslijst. Ik gaf haar een artikel van mij met de titel "Identificatieplicht, een bedreiging voor onze vrijheid". Ze keek even naar de titel en zei meteen "Oh ja, dat is het CDA, die hebben heel gevaarlijke ideeën, dat wordt nu druk besproken in de kamerfractie." In november van het vorig jaar was er een initiatief van een aantal migrantenorganisaties om de regering en gemeenten te vragen geen algehele identificatieplicht in te voeren. M.i. zou er weer een dergelijk initiatief moeten komen, gezamenlijk met organisaties van 'witte' Nederlanders. Het is nu het moment want vrijheid die ons wordt afgenomen krijgen we niet meer terug!

Dit artikel is verschenen in Kleintje Muurkrant nr 370, 16 augustus 2002