Chloor- en andere giftreinen

- Chloor- en andere giftreinen

Twee maanden geleden vroeg Kleintje Muurkrant de gemeente Den Bosch om informatie over het vervoer van gevaarlijke stoffen per trein door de gemeente. Dit in het kader van de Wet Openbaarheid van Bestuur die een overheid verplicht haar burgers informatie te verschaffen. Gedurende de nachtelijke uren blijkt door Den Bosch menig trein met gevaarlijke, giftige, ontplofbare en brandbare stoffen te denderen. Ook met chloor. Dwars door dichtbewoonde gebieden. Een ongeluk met een zwaveltrein bij het station in december vorig jaar wordt door het gemeentebestuur niet zo ernstig opgevat.

door Aukje Leijten

In heel Nederland is de commotie over de chloortreinen losgebarsten. Sinds de vuurwerkramp in Enschede zijn een aantal gevaarlijke situaties rondom bedrijven en vervoer van gevaarlijke stoffen onder de aandacht gekomen. Vooral het vervoer van chloor per treinwagon is onderwerp van discussie geworden.
Al jaren geleden heeft de overheid aan de chloorproducerende bedrijven gevraagd er voor te zorgen dat de hoeveelheid over het spoor vervoerd chloor minder wordt. Er zijn inmiddels al gemeenten die procedures aanspannen om de transporten door hun woonkernen te beëindigen. En terecht, zo lijkt het wanneer je de berichtgeving over de gevaren leest. Zoals onlangs bij een chloorlekkage die de DSM geheim hield en pas veel later werd ontdekt. De directeur van de DSM wist zich er dankzij de sulligheid van de verslaggevers behoorlijk uit te lullen. Of de lekkage in Duitsland, recent, waarbij een lekkage tot een chloorgaswolk leidde die uiteindelijk niet over een woongebied dreef zodat de brandweer een naarstig in elkaar geflanste evacuatie kon afblazen.

In antwoord op vragen van Kleintje Muurkrant meldt de gemeente Den Bosch dat via het baanvak Hedel-Vught (heen en weer) brandbaar gas (LPG), giftig gas (ammoniak en chloor), brandbare vloeistof en toxische vloeistof wordt vervoerd. Ook over het baanvak Den Bosch-Rosmalen vinden deze transporten plaats, behalve het chloorgas. Welke stoffen met brandbare vloeistof en toxische vloeistof worden bedoeld wordt niet gemeld. Ook wordt zwavel niet genoemd maar daarover antwoordt de gemeente elders naar aanleiding van vragen over de lekkage in december 1999 bij het station van Den Bosch:
"In de maand december van vorig jaar is er een zwavellekkage bij een ketelwagen geconstateerd. In overleg met de gealarmeerde brandweer is uit voorzorg tijdelijk het verkeer in de directe omgeving stilgelegd. Bij nader onderzoek bleek er geen gevaar voor de omgeving. Bij dit onderzoek zijn eveneens uit voorzorg beschermende pakken gebruikt. De zwavel bevindt zich in verwarmde toestand in de ketelwagen omdat bij omgevingstemperatuur de zwavel een vaste stof wordt en dan niet meer uit de ketelwagen gepompt kan worden bij het afleveradres elders. Bij de lekkage is er vloeibare zwavel uit de ketelwagen gelopen. Deze zwavel stolde bij het afkoelen en is vervolgens opgeruimd en afgevoerd."
Dit antwoord leidt tot veel vragen, die we uiteraard reeds gesteld hebben. Want waarom wordt het verkeer in de omgeving stilgelegd als de stof meteen in vaste stof wordt omgezet en 'dus geen gevaar oplevert'. En wist men wel direct om wat voor stof het ging dan? En is zwavel in vloeibare vorm niet vele malen gevaarlijker dan in vaste vorm?

Vanwege de zeer directe nabijheid van vele honderden woningen vroegen we de gemeente hoeveel slachtoffers ze bij eventuele incidenten of rampen toelaatbaar achten. Dit blijkt landelijk geregeld te zijn. De gemeente: "De norm is dat de kans op een ongeval met minstens 100 doden per jaar niet groter mag zijn dan 1 op de miljoen (eens in de miljoen jaar)." Dat is overigens een dubbel antwoord. Er is een verschil tussen jaarlijks een kans op zo'n ongeval van 1 op miljoen enerzijds en een kans op een dergelijk ongeval 1 keer in de miljoen jaar anderzijds. Uiteraard hebben we om verheldering gevraagd. Zo ook hoe het dan zit met (ernstig) gewonden en kans op aantallen rampen die 99 en minder slachtoffers veroorzaken.

Opmerkelijk vinden wij bij de redactie van Kleintje Muurkrant de volgende stellingname van de gemeente: "Het toezicht op de veiligheidseisen voor de vervoerders valt niet onder de verantwoordelijkheid van het college van burgemeester en wethouders, maar onder die van de Rijksverkeersinspectie. Er is derhalve door de gemeente geen onderzoek verricht naar het voldoen aan de veiligheidseisen door de vervoerders." Wat ons betreft absolute ambtelijke prietpraat. Denk nog 'ns aan de vuurwerkramp in Enschede! Iedereen kan zich wel achter iedereen gaan zitten verstoppen! Als de gemeente Den Bosch zulk een gevaarlijk vervoer door woonwijken (!) toestaat zouden ze toch wel wat meer verantwoordelijkheid mogen tonen voor de veiligheid van haar bewoners! GVD! Als er een ongeluk gebeurt zal ze ook zeker op die verantwoordelijkheid worden aangesproken! Ambtelijk mooi geformuleerd bureaucratisch verstoppertje spelen is niet van deze tijd!

Uit de beantwoording van de gemeente wordt duidelijk dat er geen plannen zijn het spoor te verleggen of gevaarlijke stoffen vervoer beter te reguleren/controleren etc. Ook stelt de gemeente dat er geen klachten over nachtelijk spoorlawaai bekend zijn. Nou, aan dat laatste kunnen we natuurlijk wel wat veranderen!

Zo'n WOB-verzoek levert veel informatie op maar nog meer vragen. Wordt vervolgd dus. Maar je kunt je ook afvragen of de gemeente wel bereid is alles wat gevraagd wordt te vertellen. Op een WOB-verzoek rondom Koudijs kregen we een brief met de mededeling dat de informatie 650 piek aan kopieën kost...
En zelfs als je antwoord krijgt kun je je nog afvragen of je de feitelijke gegevens hebt. Illustratief daarbij is een klein telefonisch onderzoekje van Rick Blom van het weekblad Nieuwe Revu. Hij wilde weten hoeveel vuurwerk er in Den Bosch ligt opgeslagen naar aanleiding van een berichtje in Kleintje Muurkrant van 30 juni j.l. "Volgens de vergunningen mag er 147.600 kilo liggen. Maar de provincie zegt dat er 173.800 kilo ligt. Woordvoerder Maessen van de gemeentelijke brandweer houdt het op 168.000 kilo. Hij baseert zich daarbij op de maximale hoeveelheden die volgens hem mogen worden opgeslagen, blijkbaar volgens een geheel nieuw vergunningenstelsel. Waar hij doodleuk aan toevoegt: 'wat er echt ligt, dat weten we natuurlijk niet!'"

Dit artikel is verschenen in Kleintje Muurkrant nr 347, 25 augustus 2000