Hoge Temperatuur reactor
Nederland is bezig met een atomair schandaal van wereldformaat: de ontwikkeling van de Hoge Temperatuur Reactor (HTR). De afgelopen zes maanden hebben wij ons hierin verdiept en daarvan een verslag gemaakt. Het is ons niet gelukt om het zwijgen van de Nederlandse pers ondanks het versturen van tientallen persberichten te doorbreken. Ik verzoek u daarom dringend om aandacht aan dit onderwerp te schenken.
door Louw van den Bos
Het is iedereen inmiddels bekend, dat er een Hoge Flux Reactor (HFR) in Petten staat. Deze HFR wordt onder meer gebruikt voor medische doeleinden. Wat echter bijna niemand weet (1), is dat er in Petten al meer dan dertig jaar geëxperimenteerd wordt voor een nieuw reactor type: de Hoge Temperatuur Reactor (HTR) (2). Terwijl de Hoge Temperatuur Reactor Hamm in Duitsland volledig is mislukt en het project de belastingbetaler meer dan vier miljard Duitse marken heeft gekost, neemt Nederland tegen beter weten in deel aan HTR - projecten in onder andere Derde Wereld landen, Zuid-Afrika, China, Japan en Nederland.
De meerderheid van de Nederlandse bevolking is tegen de bouw van nieuwe kerncentrales en dus ook tegen de ontwikkeling, produktie en plaatsing van Hoge Temperatuur Reactoren. Bij de besluitvorming over de HTR is onvoldoende rekening gehouden met dit standpunt. Via de media wordt de bevolking wijs gemaakt dat het EnergieCentrum Nederland (ECN) zijn prioriteiten heeft verlegd van onderzoek naar kernenergie naar dat van duurzame energie. Terwijl de Nederlandse bevolking dus denkt dat het onderzoek van duurzame energie voorrang heeft verkregen op dat van kernenergie wordt er met man en macht gewerkt aan het produktieproces van Hoge Temperatuur Reactoren. Wij zijn verontrust dat dit onder het mom van 'wetenschap bedrijven op nucleair gebied' gebeurt. In 'de republiek der kerngeleerden' te Petten weet men heel goed dat dit niet strookt met de uitdrukkelijke wens van de bevolking.
In de media wordt uitvoerig bericht over de bezorgdheid van de Inspectie voor de Gezondheidszorg over de gevolgen van de sluiting van de Hoge Flux Reactor voor de nucleaire geneeskunde. Over het tegen beter weten in openhouden van de gammele kernreactor en de mogelijke gevolgen daarvan voor de volksgezondheid wordt echter met geen woord gerept. Daarnaast wordt er in de Nederlandse media tot nu toe gezwegen als het graf als het om de Hoge Temperatuur Reactor gaat. Voor het onderzoek en in produktie nemen van de Hoge Temperatuur Reactor zal het een groot probleem zijn indien de Hoge Flux Reactor (HFR) te Petten gesloten wordt. Aangenomen mag worden dat door het open houden van de HFR werkzaamheden voor de HTR gewoon doorgang kunnen vinden.
Wat voor de HFR geldt, zal ook voor het HTR-programma gelden:
De Nederlandse overheid is niet meer baas op eigen terrein, volgens (demissionair) minister Pronk kan hij niet meer ingrijpen: "Petten is Europees grondgebied, dat is jaren geleden zo geregeld." Op 8 februari 2002 verzochten wij de minister van Economische Zaken om de bevolking te informeren over de Nederlandse ontwikkeling, produktie en commerciële activiteiten inzake HTR-kernreactoren. In een brief van 4 maart 2002 reageert de directeur Energieproduktie Drs. J.W. Weehuizen namens het Ministerie van Economische Zaken op ons schrijven: "Naar aanleiding van uw schrijven van 8 februari 2002 wil ik met betrekking tot de HTR (Hoge Temperatuur Reactor) enkele opmerkingen maken. De HTR is nog volop in ontwikkeling. Deze vindt vooral in het buitenland plaats, met name in Zuid Afrika. De ontwikkeling gebeurt slechts zeer ten dele in ons land. Bij dat laatste is alleen sprake van technologisch onderzoek en van papieren studies. Wel zijn Research & Development-instellingen in ons land betrokken bij internationale samenwerking op het gebied van onderzoek naar inherent veilige vormen van kernenergie en naar het oplossen van de radioactief afval problematiek. Onder andere in Euratomverband. Er is geen grote produktie van HTR's waarbij ons land is betrokken. Ook plannen voor een eventuele grote produktie of voor de bouw van een prototype installatie in ons land ontbreken."
Hoewel het ministerie van EZ toegeeft dat de HTR "volop in ontwikkeling is", wordt verzwegen dat er reeds twee HTR's in Japan (HTTR) en China (HTR-10) in werking zijn. Deze reactoren ondersteunen onderzoeks- en ontwikkelingsactiviteiten in verband met de Hoge Temperatuur Gasgekoelde Reactor (HTGR). Deze onderzoeks- en ontwikkelingsactiviteiten worden onder andere uitgevoerd onder de verantwoordelijkheid van de International Atomic Energy Agency (IAEA). Ook Nederland neemt daaraan deel. Volgens Economische Zaken vindt de ontwikkeling van de HTR "vooral in het buitenland plaats en slechts zeer ten dele in ons land." Men gaat er echter aan voorbij dat Nederland een hoofdrol speelt in het gaande houden van het HTR-onderzoek. Het ministerie van Economische Zaken heeft er geld voor uitgetrokken en het ECN voert het Europese HTR- consortium aan bij de subsidieaanvraag in Brussel. Het technologisch onderzoek en de papieren studies in Nederland hebben niet alleen het doel om kennis te vergaren, maar vormen tevens de basis voor commerciële HTR-produktie in binnen- en buitenland. Het ministerie geeft weliswaar toe dat onderzoeks- en ontwikkelingsinstellingen in ons land betrokken zijn bij internationale samenwerking op het gebied van HTR's (3), ontkend wordt echter dat ons land betrokken is bij een grote produktie van HTR's. Het valt echter niet te ontkennen dat Nederland er alles aan doet om een dergelijke produktie tot stand te brengen. Volgens het ECN jaarverslag 1995 studeert ECN samen met Kema en Nucon (Stork) op de technologie van de Hoge Temperatuur Reactor. Het is de bedoeling dat deze studie zal uitmonden in een voorontwerp van een compacte HTR, die mogelijk ook aan toekomstige Nederlandse eisen kan voldoen. Terwijl veel burgers van Noord-Holland zich angstig afvragen wat zich daar in de duinen van Petten op nucleair gebied afspeelt, zijn onder anderen Nederlandse organisaties als ECN (Petten), IRI (TU-Delft), NUCON (Stork) en de Romawa B.V. druk doende met de nucleaire warmtekracht centrale, welke is gebaseerd op de Hoge Temperatuur Reactor technologie. Wij zijn daarom van mening dat de minister van Economische Zaken de strekking van onze vragen inzake de Hoge Temperatuur Reactor ernstig bagatelliseert.
(L. N. van den Bos is woordvoerder van het "Burgerforum voor Democratie")
Bronnen:* Overview of High Temperature Engeneering Research, A.I. van Heek, NRG Petten. * Der Hochtemperaturreaktor, U. Kirchner en Hoge Temperatuur Reactor ECN jaarverslag 1997 * Scheur als splijtstof, NRC 13 februari 2002 * Brief Inspectie voor de gezondheidszorg 6 februari 2002 en N.H.D. 1 maart en 8 maart 2002 * Pronk wist niet van scheurtje, NRC 7 februari 2002 * Mijn brief van 8 februari 2002 aan de minister van EZ, antwoord van EZ 4 maart 2002 * European Collaboration on Research into High Temperature Reactor Technology, presenting author T.J. Abraham, 22-24 October 2001, Chester, UK * IAEA-TECDOC-1210: Safety related design and economic aspects of HTGR, China 2-4 November 1998 * Delta, nummer 37, 1994 * ECN Jaarverslag 1995: ECN-Nucleaire Energie * HTR 2002 Homepage, 1st International Topical Meeting High Temperature Reactor Technology (HTR), Petten * Incogen pre-feasibility study, Nuclear Cogeneration based on HTR Technology, edited by ECN, september 1997
noten:
1. Uit ons onderzoek bij burgers, kamerleden en hun medewerkers blijkt dat men het verschil tussen HTR en HFR niet kent. Steevast verwisselt men de een met de ander.
2. Een Hoge Temperatuur Reactor (HTR) is een reactor type dat helium gebruikt als koelmiddel en grafiet voor het afremmen van de snelheid van neutronen. De kernreacties vinden plaats in gesloten korreltjes waarin het uranium zich bevindt. Deze korreltjes bevinden zich in grafietballen ter grootte van een tennisbal.
3. Het is niet voor niets dat daarom de eerste International Topical Meeting HTR 2002 van 23 april tot 25 april door de Nucleair Research & consultancy Group (NRG) in Petten wordt gehouden.
Dit artikel is verschenen in Kleintje Muurkrant nr 367, 26 april 2002
