Neoliberalisme wurgt internationale solidariteit

Wie van mening mocht zijn dat Nederland het land van de internationale solidariteit is of was komt bedrogen uit. In de tweede helft van de jaren 60 kon nog een grote groep mensen op de been worden gebracht tegen de oorlog in Vietnam, maar enige bezinning achteraf leert dat dat in een totaal ander tijdsgewricht was waarin het niet zo moeilijk hoefde te zijn om zich 'solidair' of zelfs 'links' te verklaren, omdat solidariteit en links steeds met elkaar werden geassocieerd. Inmiddels zijn de tijden dramatisch veranderd, heeft het neoliberalisme ook Nederland stevig in de houdgreep en is voormalig 'links' verworden tot een middenklasse theekransje dat op z'n best nog een tientje per maand overmaakt naar Greenpeace of Amnesty International. In het pand waar ik woon, ooit zichzelf een linksig sausje aanmetend, maakt men zich meer zorgen om het feit dat ik te vaak vluchtelin-gen op bezoek krijg die ook nog blijven slapen, dan dat men zich verdiept in de achtergronden van het vluchtelingenprobleem of er daadwerke-lijk iets mee doet.

God op aarde
Internationale solidariteit is verworden tot een papieren begrip, een slogan uit een verleden waarin de bomen tot de hemel groeiden, niet meer passend bij de ikke-en-de-rest-kan-stikken mentaliteit van nu. De koude oorlog, ooit een belangrijke voedingsbodem voor internationale solidariteit, is sinds het uiteenvallen van het oostblok in de diepvries verdwenen en zijn de VS alleenheerser op aarde. Waar blijven de tegengeluiden wanneer de VS weer eens kruisraketten op Irak afschieten, Grenada binnenvallen, Lybië openlijk met een oorlog dreigen of de NAVO maar uit blijven breiden? Nog slechts een enkele roepende in de woestijn (waar ooit een Golfoorlog woedde) tracht te protesteren, maar eenieder heeft het te druk met de auto wassen, de kinderen opvoeden, het gras maaien of andere hobby's die een legitimatie bieden aan het opzetten van oogkleppen die de buitenwereld ook buiten houdt (daar is het dan ook 'buiten'wereld voor). En intussen kan Clinton regeren als God op aarde die bepaalt wat goed en kwaad is, wie wanneer waarvoor gestraft moet worden en wie wanneer waarvoor beloond. Werklozen passen niet in God's nieuwe kreatie; die krijgen na 2 jaar in de VS geen uitkering meer. Maar de Amerikaanse wapenlobby krijgt waar zij recht op heeft: een oorlogje hier, een handeltje daar, punten erbij op Wall Street.

Glaasje sherry
Nederland waant zich ook een klein godje wanneer het zich meent te moeten bemoeien met de benoeming van Wijdenbosch tot nieuwe president van Suriname. De man werd overigens wel demokratisch gekozen, maar demokratie is allang geen richtlijn meer voor de internationale lobby van neoliberalisten en aanhangers van burgerfatsoen. Heeft de Amerikaanse demokratie het nodig kruisraketten op Irak af te schieten om Clinton's herverkiezing zeker te stellen? Het is in feite toch te waanzinnig voor woorden? Waar blijft de spontane demonstratie, de massale volksoploop voor de Amerikaanse ambassade? Nee, we produceren nog een kind, drinken nog een glaasje sherry bij de buren, huren een spannende film bij de videotheek of gaan in de strijd voor een Melkertbaan en 't leven draait wel door. En verder zappen we het journaal voorbij, de overvloed aan beelden van de ellende in de wereld heeft allang een verzadigingspunt bereikt, nemen nog maar een glaasje sherry, produceren nog een kind en zien de virtuele realiteit op een videofilm voorbijtrekken.

Zoethoudertjes
De tijd van de massale volksoproeren lijkt definitief voorbij. Maar hoelang duurt deze beklemmende stilte nog? De Amerikaanse werkloosheidscijfers zijn hoog, de armoede groot. Eén procent van de bevolking bezit 90% van de welvaart, dan is er nog een middenklasse en een enorme onderklasse. Er is een behoorlijk potentieel om ingrijpende maatschappelijke veranderin-gen te bewerkstelligen. Waar smeulen de vuren van opstand tegen dit neoliberale terreurbewind dat de wereld in haar greep heeft? In Nederland hoeven we die zeker niet te zoeken, dat is allang onderzocht door de doktorandussenkaste die toen zij studeerde pretendeerde links te zijn en daarna zich tot het uiterste inspant om de bestaande maatschappij te verklaren, maar vooral in stand te houden. Ook hier een groeiende onderklasse, die af en toe een korst brood krijgt toegeworpen van de onderdrukkende middenklasse, brood dat gedrenkt is in tranquillizers en andere zoethoudertjes.

Druppel
Natuurlijk komen de bovenstaande sombere gedachten niet zomaar uit het niets vallen, maar zijn een produkt van een proces dat zich over een aantal jaren uitstrekt. Maar de druppel die de emmer deed overlopen was de demonstratie die op 28 augustus j.l. werd georganiseerd voor de Russische ambassade in Den Haag tegen de Russische interventiepolitiek op de Kaukasus (Tsjetsjenië). Naast mij namen nog 3 andere Nederlanders (overigens geen nationaliteit om trots op te zijn) deel, de overige circa 200 demonstranten waren Tsjetsjenen, Georgiërs, Turken en Azeri. Naar zo'n 40 Nederlandse organisaties waren uitnodigingen gestuurd om deel te nemen aan de demo, of op andere wijze solidariteit te betuigen met het Tsjetsjeense volk. Dat mocht ook wel, want door het Russische optreden aldaar zijn zo'n 80.000 mensen om het leven gekomen, waarvan 90% tot de burgerbevolking behoorde. Het recht op zelfbeschikking eist wel een heel zware tol! Maar 't resultaat van die oproepen was dus dat 2% van de demonstranten uit Nederland kwam.

Desinformatie
Via het geruchtencircuit hoorde ik dat een aantal Nederlandse organisaties, met name die met banden met Groen 'Links', het af had laten weten omdat de demonstratie onder andere georganiseerd werd door de Zviad Gamsachurdia Society in Nederland. Een organisatie van Georgische vluchtelingen, genoemd naar de eerste demokratisch gekozen president van het onafhankelijke Georgië. Maar vaag wist 'Links' zich nog de berichten uit de Nederlandse pers te herinneren over Gamsachurdia, die konsekwent werd afgeschilderd als een extremist, een radikale nationalist, of zelfs tiran, diktator en bandiet. Waar dergelijke berichten vandaan kwamen heeft 'Links' zich nooit afgevraagd, maar het etiket was geplakt. Alle zogenaamde buitenland experts namen klakkeloos de berichtgeving uit de Russische desinformatie-machine (want daar kwamen de berichten vandaan) over en Gamsachurdia kreeg het stempel opgedrukt dat voor hem was voorgekauwd. "Als 't in de krant staat is het waar en het ontslaat je van de plicht zelf na te denken of onderzoek te doen", zal het devies van 'Links' geweest zijn.

Ondertitels
Gamsachurdia werd afgezet na een militaire staatsgreep door paramilitaire, kriminele groeperingen, die vervolgens een terreurbewind in Georgië vestigden dat gelegitimeerd werd door de komst van Sjevardnadze, ooit kampioen-demokraat in het westen, maar zonder meer te weten over zijn achtergronden als KGB-chef en partijleider in Georgië en zijn huidige rol als moordenaar van elke oppositie. Geen Amerikaans vliegdekschip dat kruisraketten op Tbilisi, de hoofdstad van Georgië, afvuurde ter waarschuwing, geen NAVO-troepen die de demokratie (althans de westerse variant daarvan) gingen herstellen, geen krisis in de Veiligheidsraad, geen spontane demonstraties, picketlines of andere protestakties. Vanuit het van 26 kanalen voorziene kastje blikt 'links' op de wereld, vormt een mening op basis van de getoonde beelden en door de 'experts' voorziene kommentaren, en leest naast de ondertitels van het journaal ook nog de Volkskrant, een roemruchte bron van desinformatie, zeker als het over niet al te bekende gebieden op aarde gaat.

Bezinning
Nederland was en is niet het land van de internationale solidariteit, al wil men dat in het buitenland nog weleens zo beschouwen, getuige de stromen vluchtelingen die hierheen komen omdat wij een boegbeeld van demokratie en verzorgingsstaat zouden zijn. De solidariteit gaat doorgaans niet verder dan de eigen portemonnee en dan ook nog alleen in een periode van hoogkonjunktuur. Bij iedere schommeling in de konjunktuur is 'links' weer aan een nieuwe yoga- of bezinningskursus toe, omdat je slechts vanuit je eigen navel de wereld kunt veranderen. Als je nog met idealen bezig bent die op een andere leest geschoeid zijn, word je wat meewarig aangekeken, een fossiel uit de zestiger jaren genoemd, en ook jouw etiket staat weer vast. We hebben vooral behoefte aan duidelijkheid, vandaar het enorme skala etiketjes en stempeltjes dat dit land rijk is. Maar verder denken ho maar. Terwijl het in wezen toch gaat om een beeld dat men heeft van de mensheid, toevallig samengepakt op een lullig bolletje in het grote heelal die ook op een andere manier kan samenleven dan nu door God Clinton wordt gedikteerd. Helaas is voor die andere samenleving strijd nodig, maar liever blijft men in de luie fauteuil beelden konsumeren of in 't beste geval bestrijdt men elkaar. Bah!!!

basz

Dit artikel is verschenen in Kleintje Muurkrant nr 301, september 1996