grensgevangenen

Het Autonoom Centrum (AC) heeft pas geleden het boek "Grensgevangenen, een kritiek op de detentie van vluchtelingen en illegalen in een gesloten samenleving" uitgebracht. Het boek telt 160 pagina's en bestaat uit hoofdstukken over de geschiedenis, de praktijk en het regime, alsmede de juridische basis van vreemdelingendetentie, het verzet tegen de detentie alsmede hoofdstukken met politiek-culturele beschouwingen over "vervreemdingscultuur" en mensenrechten. Tevens is een tiental verhalen van gedetineerden die voor zich spreken opgenomen.

Het boek komt uit op het moment dat Justitie weer een gevangenis voor vluchtelingen en illegalen in gebruik heeft genomen: PI Ter Apel. Hiermee wordt het totaal aantal plaatsen voor vreemdelingendetentie uitgebreid met 384 en komt op 1425. Met andere woorden: ruim tien procent van het totaal aantal cellen in Nederland. Deze detentievorm is in vijftien jaar uitgegroeid tot een ware bedrijfstak. Na de opening van PI Ter Apel zullen ongeveer 7000 vreemdelingen per jaar kortere of langere tijd gevangen zitten met als doel uitzetting. Het grootste deel van de uitzettingen vindt plaats in de eerste twee weken van de detentie. Na een maand is de kans op uitzetting klein. Met andere woorden de langdurig detentie zoals die nu veelvuldig voorkomt is volstrekt nutteloos. Uit "Grensgevangenen" blijkt dat vreemdelingendetentie verwerpelijk is en het binnen het gestelde doel uitzetting ook nog eens ineffectief. Dat zoveel mensen elk jaar het onrecht van vreemdelingendetentie wordt aangedaan is op z'n zachts gezegd een smet op het beeld van Nederland als democratische rechtsstaat. De titel "Grensgevangen" is dan ook tweeledig bedoeld: voor diegenen die niet binnen onze nationale grenzen mogen zijn en om die reden gevangen gezet worden; en naar ons zelf toe als gevangen zittend binnen onze eigen grenzen in het denken over "de vreemdeling" en het politieke beleid wat migratie betreft. Wij spreken van een "vervreemdingscultuur". Het boek is geschreven door het Autonoom Centrum; aangevuld met bijdragen van Constantijn Kelk, hoogleraar straf- en penitentiair recht verbonden aan het Willem Pompe Instituut voor strafrecht te Utrecht, Gerard de Jonge, universitair hoofddocent verbonden aan de vakgroep strafrecht en criminologie van de Universiteit Maastricht en Ben Vermeulen, verbonden aan het Centrum voor Migratierecht aan de Katholieke Universiteit Nijmegen.

Enkele conclusies uit "Grensgevangenen"
- De grond van detentie voor degenen die illegaal in Nederland verblijven is handhaving van de openbare rust en orde of de nationale veiligheid. Hiermee wordt de illegaal gecriminaliseerd en betitelt als een staatsgevaarlijk individu dat de openbare orde verstoort.
- Het straffen van "onschuldigen" is uiteraard een schending van de mensenrechten. Om dit te verhullen spreekt Justitie niet van gevangenisstraf maar van een vrijheidsbenemende justitiële maatregel. De praktijk is echter dat men wel degelijk van straf kan spreken en het zo ook ook door elke gedetineerde wordt ervaren.

Het boek kost 22,50 en is via de boekhandel te bestellen, ISBN nummer 90-804556-1-x, of door overmaking van het bedrag op giro 6131418 van St. Afval te Amsterdam. Naast de gedrukte versie zijn de teksten digitaal in te zien op de Web-pagina van het Autonoom Centrum: www.xs4all.nl/~ac

Dit artikel is verschenen in Kleintje Muurkrant nr 327, 27 november 1998