'Divine Wisdom', twee

ariërs
Eén van de begrippen die Blavatsky hanteerde, en die ookbij Steiner's antroposofie de grootste weerstand oproept, is het 'Ariërbegrip'.Op zich is het feit dat Blavatsky en Steiner daarmee in de weer waren nietuniek. Het komt overeen met rassentheoriën, die midden vorige eeuw gangbaarwaren in bepaalde kringen. De Duitse professor in de anatomie Carl Gustav Carusschreef in 1849 een brochure ('Denkschrift'), waarin hij een sterkracistische indeling gaf van volkeren op basis van de stand van de zon: 'Tag', 'Nacht' en 'Dämmerung'. De 'nachtvolkeren',die dus gebrek aan licht hadden, waren de donkergekleurde bewoners van Afrika,de 'schemeringsvolkeren' waren de Indianen en de Aziaten. En het 'dagvolk'was het blanke Arische ras. De onderverdeling van de mensheid naar deverschillende lichtfasen kwam volgens Carus overeen met de vorm van de schedelsvan de verschillende rassen. De Ariër had de meest ideale schedelvorm metde grootste herseninhoud en kende daardoor de rijkste en belangrijkste cultuur.In het systeem van Carus vormden de blonde Ariërs het eigenlijke zonneras,die als 'Blüthe der Menschheit' de hoogste trede van despirituele ladder bezetten.(10)

Dit soort racistische denkbeelden waren in de tweede helft van de vorige eeuwzeer gangbaar (dit wordt vaak als argument gehanteerd om Blavatsky en Steiner teverontschuldigen - wat natuurlijk een vreemd argument is als je wel gelooft dathet een spirituele visie is die is aangedragen door 'Meesters', die dehoogste graad van Verlichting hebben bereikt!). Naast Carus schreven ook auteursals Arthur de Gobineau, Houston, Stewart Chamberlain en Vacher de Lapouge overdit 'Arische superras'. Naar het einde van deze eeuw ontwikkelde zichin Duitsland en Oostenrijk de 'Ariosofie', waarin het het Germaanseras werd beschouwd als het ras van de toekomst, dat in een hevige strijd opleven en dood was verwikkeld met de niet-arische en dus inferieure rassen. Indeze Germaanse Ariër-mystiek werd het hakenkruis (het zonnerad) als symboolgebruikt, dat we ook (en nog steeds!) terugvinden bij de theosofen. De latereNazileiders Himmler, Hess, Göring en Bormann zijn allemaal door detheosofie beïnvloed (of ze lid waren is niet duidelijk). Van Rudolf Hess,de rechterhand van Hitler is echter bekend dat hij bij zijn 'vlucht'naar Engeland medicijnen bij zich had, die hij, zo stelde hij ontvangen had vande 'Vier Tibetaanse Meesters'. Hij stond er kennelijk 'dichtbij'.Fantasie of werkelijkheid? In het laatste geval kunnen we ons afvragen wat dezeroemruchte 'verlichte geesten' dan voor band hadden met de nazi's?

Hoewel de theosofische beweging na de Tweede Wereldoorlog terughoudender isgeworden met het begrip Ariër (men gebruikt nu liever het begrip 'westerling',staan de werken van de 'geniale' Madam Blavatsky nog steeds centraalen worden ze nog altijd druk bestudeerd: er is nog steeds een vreemde behoefteaan het zoeken naar het 'verhevene'. Op de vorige landelijke conventievan het Theosofisch Genootschap pleitte de Leidse loge voor een 'geestelijkearistocratie' die de mensheid leiding zal geven. "Zonder idealeleiders geen ideale staat!", aldus de loge, "ideale leiders zijn op dehoogte van de plaats en functie van de mensheid in de kosmos, en kunnen op grondvan hun inzichten in de universele grondpatronen van het leven deze naaranalogie vertalen naar de menselijke maatschappij."(9) Het zal geenverbazing wekken dat theosofen, met hun geloof in een geestelijke rangorde,sterk hechten aan hiërarchie. Hiërarchie is de 'third jewel'van de 'Seven Jewels of Wisdom', die de theosofie kent: "Thisprinciple of nature is not well-known. Yet Plato and Pythagoras taught it intheir academies. They stated the hierarchical structure of nature to be a fact.Indeed, we can observe some remarkable examples in nature and elsewhere thatpoint clearly in this direction."(10) Hun visie op leiderschap leidde totopmerkelijke uitspraken. Na de dood van Annie Besant werd ze opgevolgd alspresident van de TV door George Arundale. Deze schreef in 1933, toen Hitler netwas begonnen met zijn Duizendjarige Rijk en het anti-semitisme al openlijk werduitgedragen: "We moeten leren onderscheiden als er grote krachten aan hetwerk zijn, zelfs als het vormen aanneemt die onaangenaam zijn voor onzeindividuele natuur. Hitler en Mussolini zijn Mannen of we hun methodes nugoedkeuren of niet. Ze hadden hun positie niet kunnen bereiken, als ze niet uithet hout van waren gesneden dat Mannen maakt, en we moeten ons herinneren datMannen niet noodzakelijkerwijs gemaakt zijn uit het hout, waaruit we persoonlijkdenken dat ze gemaakt zouden moeten zijn .... Als ze van kleine kinderen houdenen lief voor ze zijn, kan hen niet alleen alles worden vergeven, maar het kanook gerechtvaardigd zijn."

reïncarnatie
In 1874 dook de in de Oekraïne geboren H.P. Blavatsky op inAmerika. Ze was in 1831 geboren als Helena Petrovna von Hahn, dochter van eenadellijke familie, verwant aan de Duitse familie Mecklenburg. Haar moeder wasverwant aan de keizerlijke familie Romanov. Toen ze 17 was trouwde ze generaalBlavatsky. Onder die naam bleef ze bekend, hoewel ze al na een paar maanden weergescheiden was. Over de periode na haar scheiding tot aan haar komst naarAmerika is weinig bekend. Voor ze naar de VS vertrok heeft ze een aantal maandenin Parijs gewoond, waar ze volgens Steiner onder de hoede van eenVrijmetselaarsloge zo werd bewerkt dat 'uit haar ziel slechts datgene zouvoortkomen wat men wilde.'Zelf beweerde ze dat ze in de jaren ervoorintensieve kontakten in Tibet had gehad met de The Great White Brotherhood, ookbekend als de Meesters of de Mahatma's van de Transhimalayan Loge. Dat waseen groep van oorspronkelijke menselijke wezens, die meestal in Tibet zoudenverblijven en die door een hoge staat van 'verlichting' hun fysiekelichaam hadden verlaten en over miraculeuze krachten beschikten. Het ging omvier Meesters: Mahatma Koot Hoomi, Mahatma Morya, Meester Jezus van Nazareth enMeester Christiaan Rosenkreutz (de laatste bekend van de Rozenkruisers). DeHimalaya was de vorige eeuw nog zeer ontoegankelijk voor westerlingen en deverhalen waren dus niet te controleren. Om de verhalen nog meer kracht bij tezetten stelde ze dat ze zelf de reïncarnatie was van Boeddha ("iktwijfel er niet aan dat ik een Boeddha ben, dat kleine bronzen beeldje ben ik,zoals ik duizend of tienduizend jaar geleden was" en "als je je doormij laat leiden dan zul je het licht van de waarheid en de kracht bereiken").

Met opmerkelijke reïncarnaties waren de leidende theosofen sowieso nogalscheutig. Medeoprichter van de Theosophical Society, kol. Olcott, zou bijv. dereïncarnatie zijn van de Indiase koning Ashoka. De latere voorzitster vande Society, Annie Besant, zou o.a. de reïncarnatie van Heracles zijn(eigenlijk weer een man in een vrouwenlichaam!).
De opvolger van Mrs. Besant, George Arundale, werd een toekomst beloofd alsBoeddha op de planeet Mercurius, hoewel dat later weer werd teruggetrokken(...). De planeten spelen ook al zo'n opmerkelijke rol in de theosofie. Deal genoemde Rosenkreutz had op Mars gezeten en Ann Bailey riep de Boeddha terugvan Mars om de Eerste Wereldoorlog te stoppen. Ene Sanat Kumara, de zoon vanBrahma in het Hindoeïsme zou miljoenen jaren geleden van Venus naar deaarde gekomen zijn, samen met de Lords of the Flames (Besant: "Ik ben nietin staat om zo ver terug te gaan en iets te vertellen over het vertrek vanVenus, maar ik heb hun aankomst gezien (paranormaal), Venus is meer ontwikkelddan wij.") Ook de manen van Jupiter zouden bewoond zijn.
Rudolf Steiner stelde zelf de opeenvolgende reïncarnatie te zijn vanEabani, Kratylos, Aristoteles, Schionatulander en Thomas van Aquino. Bij eenkonflikt over de erkenning van een nieuwe Maitreya, de nieuwe wereldleraar, deMessias van de toekomst, wilde Annie Besant de jonge Jiddu Krishnamurti benoemenals de reïncarnatie van Christus, die de brenger zou zijn van een nieuwewereldreligie en klaar was voor de komst van het zesde arische sub-ras. Steinerwas daartegen (en zou later ook uit de Theosofische Vereniging stappen) kreeg inruil voor zijn toestemming het aanbod om de reïncarnatie van Johannis deDoper te mogen zijn. Hij weigerde dat.....
Krishnamurti, die lange tijd een leerling was geweest van Besant, weigerdezelf ook om als de nieuwe Maitreya te worden beschouwd en werd vervolgens, naeerst bejubeld te zijn als de nieuwe Christus, uit de Theosofische Vereniginggegooid. (Krishnamurti heeft overigens een tijd in Nederland geleefd en is daarnaar toe gehaald door o.a. Prins Hendrik, die ook theosofische sympathieënhad. De echtgenoot van Wilhelmina, deelde die occulte interesses o.a. metvrienden die hij kende uit de Germanenorde en met zijn onechte zoon en halfbroervan Juliana: Mr. Lier.)

begin artikel | laatste deel artikel

Dit artikel is verschenen in Kleintje Muurkrant nr 303, november 1996