Twee dagen actie tegen kernwapens

Midden jaren 80 niets bijzonders, maar anno 1996 is twee dagen actievoeren tegen kernwapens opvallend. Ongewoon is ook dat de actievoerders een gerechtelijke uitspraak volgen terwijl de autoriteiten die juist aan hun laars lappen. Deze situatie ontstond door een uitspraak van het Internationaal Gerechtshof van de Verenigde Naties, juli 1996. Zij verklaarde het bezit van kernwapens illegaal zolang een land niet bedreigd wordt. Aangezien Nederland niet bedreigd wordt zouden de aanwezige Amerikaanse kernwapens moeten worden opgeruimd, zo vindt de actiegroep `De ombouwers'. Donderdag 24 oktober jongstleden, de Dag van de Verenigde Naties, demonstreerden zo`n 60 mensen - afgekomen op de oproep van De Ombouwers - door het Brabantse Uden naar vliegbasis Volkel, waar naar algemeen wordt aangenomen kernwapens liggen. Bij de poort aangekomen bood 'actieleider Dullemond' - zoals het Eindhovens Dagblad het formuleerde - de lijvige uitspraak van het Hof aan een stuurs kijkende ondercommandant van de vliegbasis aan. Van autoritaire zijde kwam - behalve een besmuikt 'bedankt' - geen enkele reactie. De boodschap leek niet erg door te dringen bij het militair apparaat. Wellicht gebeurde daarom het volgende. Vrijdag 25 oktober hebben dertien actievoerders (zeven vrouwen en zes mannen) van de actiegroep 'de laatste tien' geruime tijd op de vliegbasis Volkel geprotesteerd tegen de daar opgeslagen laatste tien kernwapens in Nederland. Gewapend met spandoek ('Kernwapens? Illegaal!'), betonschaar en de uitspraak van het Internationaal Gerechtshof waarin bezit van kernwapens veroordeeld wordt, betraden de actievoerders de basis. Al snel stootte een deel van de in witte stralingspakken gestoken actievoerders door tot het extra beveiligde 'Amerikaanse gedeelte', waar de Amerikaanse kernwapens vermoedelijk liggen opgeslagen. Officieel is hierover niets bekend ('militair geheim'), maar aangezien de Nederlandse luchtmacht nog altijd een kernwapentaak heeft en op de vliegbasis Volkel een extra beveiligd Amerikaans gedeelte is, wordt algemeen aangenomen dat op dat gedeelte een zogenaamde kernwapen-site is. De actievoerders gingen onder luid geroep op zoek naar de kernwapens om ze te verwijderen, uitvoering gevend aan de uitspraak van het Internationaal Gerechtshof van de Verenigde Naties. De beveiliging van Volkel, en de kernwapen-site in het bijzonder, was deze vrijdag bepaald niet optimaal. De actievoerders liepen ruim een kwartier over de basis zonder opgemerkt te worden. Rammelen aan de poort van de 'site', leverde ook al geen reactie op. Vier vrouwen bezetten een ventilatiesysteem op de site. Na ruim een kwartier kwam de eerste luchtmachtbewaker (LB) met hond aangerend, daarna duurde het nog bijna een uur voor iedereen naar het Marechaussee-bureau in Uden was afgevoerd. De grootste moeite had de LB met de vrouwen op het ventilatiesysteem. Er ontstond een schilderachtige situatie van vier vrouwen in verzet omringd door twintig soldaten die niet weten hoe ze de vrouwen kunnen wegkrijgen. Bij het naar beneden trekken van de vrouwen lieten de LB'ers een vrouw van een hoogte van anderhalve meter op haar rug vallen. Alle actievoerders zijn na verhoor vrijgelaten. Een vrouw nam het risico het hele weekend in de cel te moeten doorbrengen omdat ze anoniem wilde blijven. Zij kwam echter na het nemen van vingerafdrukken en foto`s vrij, slechts anderhalf uur later dan de laatste niet anonieme actievoerder.

Jeroen (Wageningen)

Dit artikel is verschenen in Kleintje Muurkrant nr 303, november 1996