Big Brother herrijst

In de afgelopen Kleintjes zijn een aantal artikelen verschenen over de uitholling van de formele burgerrechten in de VS en vooral in West Europa (Nederland, Duitsland, Italië). Met initiatieven als het voorgenomen verbod op het gebruik van crypto, de invoering van de clipperchip, de inperking van de persvrijheid en meer van dat moois; kortom over de nieuwe binnenlandse vijand. In deze serie doemdenken dit keer een artikeltje over enkele nieuwe ideeën over, dan wel vormen van bestrijding van de kleine criminaliteit.

Onder het mom van crime control, dat wil zeggen bestrijding van de (in dit geval: kleine) criminaliteit wordt in Duitsland onderzocht of het mogelijk is om het begrip openbare weg zo te wijzigen, dat de voetgangersgebieden in de stadscentra daarbuiten kunnen vallen. Met de achterliggende gedachte dat deze zones dan op kosten van het bedrijfsleven "beheerd" (geleased wellicht?) kunnen worden door de aldaar aanwezige (groot)winkelbedrijven. Bij dit beheer moet dan uiteraard vooral gedacht worden aan het inzetten van private bewakingsbedrijven, die dan als een soort privépolitie moeten gaan patrouilleren in de voetgangsgebieden en bij de toegangen tot het stadscentrum. Zij zouden dan (en daar gaat het natuurlijk om) ook mensen en groepen de toegang tot het voetgangersgebied moeten kunnen weigeren, een soort pro-actieve fase in de bestrijding van de kleine criminaliteit om het maar eens hedendaags uit te drukken. Nog even wachten en je mag alleen de stad in als je niet al te opvallend gekleed bent, je haar niet al te fel van kleur is, je huidskleur blank is en je naast je identiteitsbewijs uiteraard een welgevulde portefeuille, cheques, creditcard, pincard, vaste klantenkaart, airmilespas of meer van dat moois op zak hebt. Zo niet, dan is er geen plaats voor je.

Lijkt men in Duitsland crime control zichtbaar op een "gründliche" wijze aan te willen pakken, in Engeland gaat men iets minder opvallend te werk. Geheel in de geest van Orwells' Big Brother wordt in inmiddels 75 steden door middel van gesloten t.v.-circuits het leven op de straten in het stadscentrum gevolgd, video-surveillance door middel van op afstand bediende verborgen camera's.
Ook in Engeland wordt dit uiteraard gepresenteerd als een belangrijk wapen in de strijd tegen de kleine criminaliteit, tegen het vandalisme, voor grotere veiligheid van de o zo bedreigde winkelende burger. De cameratechniek is inmiddels zover ontwikkeld dat de tv-camera's infraroodcapaciteit hebben (dus ook in het donker gebruikt kunnen worden) en dat men -zelfs in het donker- op 100 meter afstand kan lezen welk pakje/merk cigaretten je koopt. De camera's zijn deels verborgen, onder andere in verkoopautomaten, achter doorkijkspiegels, boven ingangen; maar staan ook gewoon op daken, straathoeken, lantaarnpalen, bij flappentappen en bij de monumentale panden. In korte tijd zijn er in Engeland in 75 steden in totaal meer dan 150.000 camera's geplaatst, wekelijks komen daar 500 camera's bij. De markt voor dit soort apparatuur is sinds 1989 verdubbeld, jaarlijks wordt voor minstens 170 miljoen pond (zeg maar een half miljard gulden) aan video-surveillance apparatuur uitgegeven, andere bronnen spreken over een omzet van 300 miljoen pond ( zo'n 800 miljoen gulden). Uit enquêtes van het Engelse ministerie van Binnenlandse Zaken blijkt dat tussen de 80 en 90 percent van de ondervraagden voorstander is van deze surveillancevorm. Deze publieke steun is voor Liberty, een Engelse organisatie voor de bescherming van de burgerrechten reden om zeer verontrust te zijn en op korte termijn een campagne te gaan starten over de nadelen van deze video-surveillance. De Amerikaanse organisatie Privacy International concludeert dat een blind vertrouwen in deze surveillance snel zal leiden tot een Orwelliaanse samenleving, omdat deze vorm van crime controle snel tot een vorm van sociale en politieke controle leidt.
Het zal duidelijk zijn dat experts van de Engelse politie en van de toeleveringsbedrijven dit alles met veel tamtam omringen, de toekomst van het Europese politiewerk wordt het al genoemd en de Conservatieve regering subsidieert de toepassing en voert een campagne naar de gemeentes om maar zo snel mogelijk over te gaan tot invoering.

Dit artikel is verschenen in Kleintje Muurkrant nr 279, 18 november 1994