Vrouwenmishandeling: er is nog niets veranderd

Een paar weken geleden keek ik naar Rondom Tien, een aflevering over vrouwenmishandeling. Dat wil zeggen, toen ik begon te kijken was het programma al een minuut of vijf bezig. Ik kan dus iets gemist hebben, maar tot mijn grote verwondering is Blijf van m'n lijf vanaf het moment dat ik keek, niet één keer genoemd. Ook na afloop volstond de NCRV met het noemen van een eigen telefoonnummer, waar je informatie kon opvragen. Niet één nummer van een Blijf-huis, terwijl Blijf van m'n lijf toch de organisatie is in Nederland die het meest heeft bijgedragen aan het openbaar maken van de gigantische en vaak langdurige ellende die vrouwenmishandeling heet.
Vijftien jaar geleden werkte ik bij de Vereniging Vrouwenopvang, een club vergelijkbaar met de Blijf van m'n lijf en voortgekomen uit de toenmalige Bossche Vrouwenbeweging. Het uitgangspunt dat aan de hulpverlening ten grondslag lag, was dat vrouwenmishandeling niet een individueel probleem was, maar op de eerste plaats mogelijke gemaakt, en verborgen, werd door structureel ongelijke machtsverhoudingen tussen mannen en vrouwen. Dat was vijftien jaar geleden evenmin als nu een algemeen gedeeld uitgangspunt, maar werd wel breder gedragen dan nu blijkbaar het geval is: in Rondom Tien geen woord over de sekseverhoudingen. Dat stemt me niet erg optimistisch over wat er in deze tijd nog over is van het feministisch gedachtengoed van weleer.
De verhalen die de vrouwen in Rondom Tien vertellen zijn intussen nog steeds dezelfde. Niet alleen wat betreft het beklemmende van hun situatie en het isolement waarin zij verkeren tot op het moment dat ze daadwerkelijk een stap zetten om eruit te komen, maar bijvoorbeeld ook wat betreft het doen van aangifte. Nog even hard als vijftien jaar geleden lopen vrouwen tegen de muren van het politiebureau op. Toen dachten we dat het, naast onwil, wellicht ook onwetendheid was, dat politieagenten vrouwenmishandeling structureel als een privéprobleem beschouwden: 'Nee mevrouw, dat gebeurt binnen de muren van het gezin. Daar houden wij ons niet mee bezig. Waar er twee vechten hebben er twee schuld, toch?' Of nog erger: 'Ze zal het zelf wel hebben uitgelokt.' Jarenlange cursussen deskundigheidsbevordering bij de politie, gegeven door vrouwen die doorwinterd waren in de vrouwenhulpverlening, hebben misschien wel als effect gehad dat politieagenten niet meer zo snel dit soort uitspraken zullen doen. Nog steeds blijken de vrouwen wiens verhaal ik heb gehoord vanaf het moment dat ik keek, weinig gehoor bij de politie te hebben gevonden. De man van een van de vrouwen zat vast. Ze had een brief gekregen van een medegevangene, die haar schreef dat zij er ernstig rekening mee moest houden dat haar man haar zal vermoorden als hij vrij komt. De reden dat hij haar schreef was dat hij zelf zijn vrouw heeft vermoord en alles wilde doen om te voorkomen dat haar man hetzelfde zou doen. Nog steeds krijgt die vrouw van de politie te horen: 'Mevrouw, we kunnen pas iets doen als hij u daadwerkelijk vermoordt'. De staat pretendeert zijn burgers tegen geweld te kunnen beschermen, maar deze man is blijkbaar niet te stoppen.
Een andere echtgenoot was zelf politieagent. Hij had al eens twee jaar voorwaardelijk gekregen vanwege buitensporig geweld tegen arrestanten. Zijn vrouw had meerdere malen in kringen van zijn collega's laten vallen dat hij niet alleen arrestanten mishandelt. Hoe ze zich ook aan hem ergeren, ze dekken hem als het over zijn vrouw gaat. Uiteindelijk is ze gevlucht. De man kan nog steeds zijn vak uitoefenen.
Een van de vrouwen had de redactie van Rondom Tien te kennen gegeven dat ze anoniem wilde blijven. De persoon achter de camera filmt echter bijna haar gehele zijaanzicht en vindt het ook nodig close ups van haar hand en onderarm te maken. De vrouw was ongetwijfeld voor wie haar kent acuut te herkennen. Schandelijk was het. Ook Rondom Tien heeft weinig geleerd van alles wat er de afgelopen vijftien jaar over vrouwenmishandeling bekend is geworden. [Lia]

Dit artikel is verschenen in Kleintje Muurkrant nr 310, juni 1997