Wapenhandel geïnventariseerd
In 1997 nam een aantal mensen uit de vredesbeweging en het antimilitarisme het initiatief tot een krachtenbundeling en richtte het Platform Tegen Wapenhandel op - de naam zegt genoeg over de doelstellingen. Het Platform verzamelt (moeilijk toegankelijke) informatie over wapentransacties en geeft een knipselkrant uit. Met de verschijning van "Nederlandse wapenhandel in de jaren '90" bewijst deze club zijn waarde, want de informatie die het Platform in dit boek verzameld en op een rij gezet heeft is niet mis.
door Kees de Rooy
De toon van het boek is zo nu en dan wat droog, en het is dan ook geen werkje om in één adem uit te lezen. Toen ik daar eenmaal aan gewend was, kreeg ik echter de neiging dat op te vatten als een verdienste. Doordat de informatie zo neutraal mogelijk wordt weergegeven spreekt deze ook meer voor zichzelf. De dames en heren schrijvers lopen niet met hun mening te koop, maar dat hoeft vaak ook niet. Een voorbeeld daarvan is de opmerking dat "een moratorium op wapenaankopen in Zuid-Aziatische landen geld zou opleveren voor het onderwijs van 110 miljoen kinderen, drinkwater voor zeshonderd miljoen mensen en anticonceptiemiddelen voor 55 miljoen paren".
De Nederlandse regering heeft aardige criteria opgesteld waaraan wapentransacties moeten voldoen om een vergunning te krijgen. Alleen, zo laat het Platform zien, de overheid schendt haar eigen voorwaarden wanneer het maar uitkomt. De vraag die bij mij opkwam was wat een land in godsnaam moet doen wil het niét in aanmerking komen voor wapens van Nederlandse makelij.
Als het zo uitkomt ziet Nederland er ook geen been in om wapentuig te slijten aan landen waaraan Nederland ontwikkelingshulp geeft. Zo vloeit het geld van het ministerie van Ontwikkelingssamenwerking met een omweg in de zakken van het ministerie van Defensie. Over een levering van Nederlandse pantservoertuigen aan Egypte valt te lezen: "De order betekende een geldstroom van 246 miljoen gulden van ontwikkelingsland Egypte naar donorland Nederland, het zevenvoudige van de hoeveelheid die jaarlijks als ontwikkelingshulp in omgekeerde richting gaat." Dergelijke "feitjes" zijn eigenlijk zo schokkend dat het maar goed is ook dat je niet in één ruk doorleest. Het boek staat er vol mee en heeft dan ook vooral waarde als naslagwerk (met lekker veel bronnen, gegevens, en mooi grafisch werk). In een moeite doorspijker je je topografische kennis weer eens bij en leer je iets over (de situatie in) landen waarvan je misschien nog nooit had gehoord (maar waar het leger wel met Nederlandse wapens schiet op alles wat opstandig is).
In het nawoord, als het bombardement aan feiten is gaan liggen, vinden de auteurs toch ruimte om te pleiten voor hun eigen opvattingen. Zij zijn voorstanders van meer openheid inzake wapenhandel (veel informatie is - zelfs voor de Tweede Kamer - geheim, waardoor regeringscriteria nauwelijks getoetst kunnen worden) en van sluiting van de wapenindustrie: "Het zou een kleine stap betekenen op weg naar een veiliger wereld, en een voorbeeld zijn voor andere landen." Na lezing van wat "we" de laatste tien jaar allemaal hebben uitgevreten, is dat wel het minste wat we kunnen doen.
"Nederlandse wapenhandel in de jaren '90", door 't Platform tegen Wapenhandel. Uitgeverij Papieren Tijger, Breda (isbnummer 90 6728 098 4) 160 pagina's 29,90 gulden.
Dit artikel is verschenen in Kleintje Muurkrant nr 323, 17 juli 1998
