Hete zomers, stoere praat

"Wij discrimineren niet, maar ze maken er hier een getto van. Al dat buitenlands eten stinkt. Teveel criminaliteit. Ik wil over de schutting met m'n buren kunnen praten. Er moeten er gewoon niet te veel komen." En dus bekliederen een aantal bewoners van het hof in de Gestelse buurt een woning die is toegewezen aan een Somalisch gezin; hangen spandoeken op met teksten als vol=vol en blokkeren de doorgang voor de woningkandidaten om de toegewezen woning te bekijken.
Mijn eerste reaktie is boosheid. Net als Rombouts en Hobo, burgemeester en directeur. Maar ook vraag ik me af hoe de bewoners weten dat de woning ter beoordeling was aangeboden aan een Somalisch gezin. Wie heeft hen dat verteld en waarom?

De media vinden die vraag niet interessant en lopen in massale optochten achter Hobo en Rombouts aan. En die slaan ook behoorlijk ferme taal uit. Rombouts heeft het over "je reinste rassendiscriminatie" en schakelde de hoofdofficier van justitie vast in. Hobo stelde zelfs een spijtverklaring op en eiste voor de zoemende camera's dat de buurtbewoners deze ondertekenden.
Hoewel deze duidelijke taal mij positief stemde word ik onpasselijk bij de gespeelde verbazing van politiek- en bestuurlijk verantwoordelijken. "Hoe kan het toch zijn dat een buurt die er zo gezellig uitziet zo ongastvrij kan zijn" zegt Hobo. Die man is blind. De Gestelse buurt ziet er alles behalve gezellig uit. Het is een verloederde buurt. Alle aktiviteit is er uit verdwenen. Lelijke betonnen flat's en rijtjeshuizen met een uitzicht van beton en zonder winkelfunkties in de buurt. Hobo begreep, zo zei hij, dat het vooral een protest was van de buurt. Een protest waarmee ze een aantal problemen wilden aankaarten waaronder de wens dat buitenlanders meer gespreid worden in de stad. En dat kon hij zich wel voorstellen. Immers, "concentratie van buitenlanders komt de integratie niet ten goede".

Over hoe racisme protest is en wordt beloond
Ik ga uit van behoorlijke intellectuele vermogens van politici en bestuurders. En dus moét ik wel konkluderen dat hier een spel van verbazing gespeeld wordt. Het is toch nog niet zó lang geleden dat de CD in de Gestelse buurt meer dan 25% van de stemmen binnenhaalde? En zelfs bij de vorige gemeenteraadsverkiezingen waar Paul Kagie (PvdA) als ware CD-verjager uit de strijd kwam was het buurtje nog goed voor vrijwel evenveel CD-stemmen als Kagie-stemmen. Zeven jaar geleden werd de CD-winst afgedaan als protest. Drie jaar geleden won Kagie en dus bleek er geen protest meer (hij won in de Gestelse buurt met maar een paar stemmen meer als de CD). En nu de CD-leus vol=vol op een woning wordt gekalkt is er weer sprake van protest.
Kom nou toch zeg! Ja natuurlijk is er ook protest. Alle handelingen van iedereen zijn op een of andere manier ook wel een protest. Maar hier is ook doodordinair sprake van racistische en vooral ook domme vooroordelen en kun je op je klompen aanvoelen dat er een paar opstokers zitten.

Toen Rombouts zulke stevige taal uitsloeg, justitie vast inseinde en Hobo met de eis tot ondertekening van een verklaring kwam, had ik er heus even geloof in. Het wordt niet geaccepteerd en er zal worden opgetreden. Maar wederom... Na het gesprek met de buurtbewoners was de eis van Rombouts dat expliciet excuus moest worden gemaakt afgezwakt naar "ik heb impliciet wel gevoeld dat men het allemaal niet zo gemeend heeft" en durfde Hobo z'n verklaringseis niet op tafel te leggen om de zaak niet opnieuw te doen escaleren.
Daarmee hebben beide heren duidelijk aangetoond hoezeer ze juist verlóren hebben, in plaats van de in alle landelijke media gebralde overwinningsroep dat het gezin door de buurt niet kan worden tegengehouden, hoe dan ook.
Het Somalische gezin wil er vast liever niet meer wonen, hoe dringend ze het i.v.m. aanstaande baby ook nodig hebben, en geef ze eens ongelijk. Ik vraag me af hoe erg Hertoghuizen ze onder druk zal zetten. Als ze de woning nu weigeren verliest Hobo z'n gezicht. Een Marokkaans gezin in dezelfde straat kondigde aan te willen verhuizen nu de werkelijke aard van hun buren zichtbaar is geworden, ze voelen zich niet langer welkom. En als Hertoghuizen, de woningcorporatie, eerlijk is zegt ze tegen een eventueel ander buitenlandse kandidaat voor de woning wat voor buurt het is. Uiteindelijk was slechts één maatregel rechtvaardig geweest. Alle druktemakers uitzetten. Onderaan de wachtlijst. Zoek nu zelf maar een tweepersoonsflatje op 4 hoog zonder lift, zoals het Somalisch gezin nu nog steeds heeft.

De ferme taal van de bestuurders heeft nul effekt gehad. Rombouts zei zelfs dat vervolging van de baan is. Los van het feit dat hij daarover helemaal niks te zeggen heeft -dat is een zaak van het Openbaar Ministerie- is de grote afwezigheid van de politie en justitie in deze affaire overduidelijk. Terwijl de landelijke politiek discriminatie en aanzetten tot rassenhaat zelfs als misdrijf heeft bestempeld (voorheen was het slechts een overtreding) en het verspreide pamflet waarop de handtekeningen tegen het Somalische gezin zijn verzameld absoluut voor strafrechtelijke vervolging vatbaar was, koos de overheid in praktijk weer voor het afdekken van het probleem. Veel mooie woorden, zelfs belonende woorden (Rombouts: "complimenten voor de wijze waarop u zich voor uw buurt inzet en zich bij uw woonomgeving betrokken voelt"); eigenlijk gewoon slijmerij in de hoop dat betrokkenen gas terugnemen. Hobo doet hetzelfde. "Eigenlijk willen de mensen wat kleine problemen aankaarten. Die moeten we oplossen." Racisme loont. En nu maar wachten op het volgende voorval... Dat blijkt het beleid alhier.

Spreiding is uitgesloten
Hobo van Hertoghuizen gaf aan de wens tot spreiding van buitenlanders wel te begrijpen en juist hier wordt mij iets haarfijn duidelijk. Al een kleine tien jaar geleden stelde het Gemeentelijk Woning Bedrijf (inmiddels geprivatiseerd naar Hertoghuizen) een voorkeur te hebben voor spreidingsbeleid. Ook SSW en SWH hebben nooit onder stoelen of banken gestoken dat ze zouden willen spreiden. In gesprekken die onderzoekers in 1989 met de corporaties hielden, bleek zelfs dat de corporaties in praktijk ook aan spreiding van buitenlanders doén. Altijd al zo geweest, alleen nooit officieel want het mag wettelijk gewoon niet. Nu de nieuwe woonservice is ingesteld is spreiding van buitenlanders door de corporaties feitelijk nog moeilijker voor ze geworden. Als je nou nog een heimelijk spreidingsbeleid voert is dat snel zichtbaar en komen de formele problemen. Hertoghuizen wil met de gemeente gaan praten over spreiding. Benieuwd wat daar uit gaat komen. Het is wettelijk verboden.
Terwijl ik zie dat mensen die een spreidingsbeleid voorstaan (o.a. alle corporaties) daarvoor goedbedoelde uitgangspunten hebben, is spreidingsbeleid voor mij onbespreekbaar. Jarenlang al voeren de corporaties stiekem een spreidingsbeleid. En om de zoveel tijd ontstaan er in de een of andere buurt racistische problemen. Dus telkens als spreiding als oplossing wordt genoemd voor die problemen verbaas ik me. Die spreiding vindt immers al plaats. De problemen zijn er ondánks het feitelijk spreidingsbeleid. Pas sinds een paar maanden, sinds de invoering van 'woonservice' is er geen spreidingsbeleid meer. In theorie. Want hoewel het beter te controleren valt dan in het oude systeem weet je als burger nooit of de corporaties eerlijk zijn.
Ik meen ik dat 'concentratie' van buitenlanders eerder integratieverhogend dan integratie-verlagend werkt. Die diskussie, hoe interessant ook, is echter overbodig. Door spreiding grijp je in in de persoonlijke (keuze)vrijheid van een individu op bepaalde kenmerken (zeg maar gewoon eerlijk dat 't om wit zwart gaat) en dat is discriminatie. Punt. Als witte Nederlander vrije vestigingskeus hebben en als zwarte Nederlander niet -ook al meent men dat dat voor m'n eigen bestwil is- kan niet. Einde diskussie.Daarom ben ik wat wantrouwend naar Hobo geworden. Ik weet dat hij spreiden wil. Hij weet dat hij niet mag. Dus in hoeverre komt dit Verriesthof'-probleem' niet erg gelegen? In ieder geval blijkt het aanleiding voor hem om er met het gemeentebestuur over te praten.Spreidingsbeleid is wel uitvoerbaar in de bouw- en bouwplanningsfase van wijken. Goedkope woningen zijn naar verhouding meer gewenst onder buitenlanders omdat deze naar verhouding vaker armer zijn. Wethouder Schram zegt in de krant: "Wij stimuleren bij nieuwbouwwijken een mix van duurdere en goedkope woningen. Dan krijg je bewoners met een verschillende achtergrond." Zit wat in. Alleen liegt ze dat ze er (oeps) van ziet. De gemeente stimuleert dat helemaal niet. De gemeente heeft zelfs het plan opgevat om meer duurdere woningen te bouwen om het Bossche gemiddelde inkomen te verhogen. Noem mij één nieuwbouwprojekt voor armen! De miljoenen van de stad worden gebruikt om grote opzienbarende gebouwen en komplexen te bouwen, waarop meestal nog penthouses vanaf 250.000,-. Koop. Liegende en slijmende politici. Daar moeten we racisme in de stad mee bestrijden.

Beleid maken is keuzen maken
Een goed anti-discriminatiebeleid kent Den Bosch niet. Sterker, er is géén beleid. Een jaar of 5, 6 geleden besloot het gemeentebestuur het Discriminatie-meldpunt Variant weg te bezuinigen onder het mom van een gebrek aan discriminatie en een geïntegreerd beleid. Alle welzijnsinstellingen in de stad kregen van de geldschieter/gemeente te horen dat ze anti-discriminatiebeleid in hun takenpakket moesten opnemen. De afwezigheid van de welzijnsoverkoepelende stichting Divers op het Hugo Verriesthof (ook de cultureel werkers zitten op de costa del sol) zegt genoeg. Sinds het anti-discriminatiebeleid en Variant zijn "geïntegreerd" in reguliere voorzieningen is er niets meer gebeurd. Een enkele eenzame maar moedige buurtwerker hier en daar uitgesloten, maar juist zij kunnen het gebrek aan beleid nog beter aankaarten...

Een goed anti-discriminatiebeleid stoelt op 4 poten
Allereerst zal er serieus werk moeten worden gemaakt van het verkleinen van de kloof met bestuurders. Dat Hobo beteuterd in de media zegt dat hij het gedrag van de Gestelse buurt zo raar vindt "we noemen onszelf notabene stad van ontmoetingen" typeert die kloof. Hij noemt zichzelf misschien wel zo, maar wat hebben gewone burgers daaraan? Op hoog nivo worden allerlei nota's en bedoelingen gemaakt; worden miljoenen aan onbelangrijke zaken gespendeerd; wordt over mensen gesproken alsof het kleutertjes zijn. Den Bosch mag zichzelf dan stad van ontoetingen noemen of stad tussen werelden, maar dat is het niet. Tot zelfs in de politiek zijn we de dorpse knulligheid nooit te boven gekomen. Alleen het hebben van veel geld en aanzien onder de happy few van het land verandert dat niet.
Tweede poot is keihard repressief optreden. De druktemakers in de Verriesthof zijn beloond voor hun daden. Absoluut verkeerd. Discriminatie en aanzetten tot rassenhaat is bij de strafwet verboden. De officier had moeten besluiten om te vervolgen. Simpel. De druktemakers hadden hun huis uit geknikkerd moeten worden. Da's consequent handelen. Of het nou waar is of niet dat hun schandalige gedrag een vorm van protest is vind ik niet relevant, hier. Ook als protest handel je niet in strijd met grond- en strafwet op zulke walgelijke wijze. Sta even stil bij de enorme intimiderende effecten die zulk (onbestraft) gedrag op potentiële slachtoffers heeft. Excuses en andere lapiddeltjes halen het gevoel van onveiligheid bij slachtoffers niet weg.
Een derde poot is natuurlijk preventie. Uit de opmerkingen van de buurtbewoners blijkt dat ze vooroordelen hebben. Het eten van Somaliërs zal wel stinken, wat een voorbarigheid. Vooroordelen zijn wegneembaar. Moeilijk, maar het kan. Veel buurtprojekten, infofolders, welkomaktiviteiten bij nieuwe buren, vanalles is denkbaar. Maar ja, daar heb je wel kundige initiators voor nodig. Niet een stel van die afgebrande welzijnswerkers die hun vut-leeftijd bij Stichting Divers zitten af te wachten en met elk eigen initiatief een ernstig gesprek met hun superieuren krijgen.
Hoe dan ook zal er een buro in de stad moeten komen die zich met voorlichting en bemiddeling gaat bezighouden.

Paul

Dit artikel is verschenen in Kleintje Muurkrant nr 312, augustus 1997