snaveltjes en krulstaartjes knippen

Wanneer er gesproken wordt over 'armoede', betekent dat doorgaans uitsluitend 'materiële armoede'. De wereld dreigt echter aan immateriële armoede ten onder te gaan

De laatste keer dat ik een (gemeentelijk) debat over armoede bijwoonde had ik tevoren een schriftelijk verzoek ingediend om vijf minuutjes spreektijd. Helaas echter paste dat niet in de uiterst efficiënte en gestroomlijnde avond, waar snelle, vriendelijke jongens met ingehouden ongeduld de aanwezigen elk maximaal dertig seconden de microfoon voorhielden. Voor mij waren ze genegen tot een minuut te gaan, maar dat lukte mij niet. Ach, ik hoorde ook niet op zo'n armoede-debat. Ik ben namelijk heel rijk. Ik word alleen maar bedreigd door armoede. Zodra de overheid erin slaagt mij onder dwang een betaalde baan te doen aanvaarden, zodra ik gedwongen het grootste deel van mijn mooie levensdagen moet vullen met werk dat niet in harmonie is met mijn aard en ontwikkeling, niet in harmonie met natuur en milieu, dreig ik te vervallen tot grote armoede. Immateriële armoede.

marionetten
Veel betaald werk is zinloos, verspillend en heel vaak slecht voor de gezondheid van de werk'nemer', het milieu en een rechtvaardige wereld. Dat werk is vaak gericht op groei van de economie, een groei waaraan alles ondergeschikt is gemaakt en vooral ten goede komt aan vaak gewetenloze economische machthebbers. De politieke machthebbers gaan daarbij als marionetten akkoord met zaken die lijnrecht ingaan tegen hun oorspronkelijke ideologieën zoals uitbreiding van de luchtvaart, de Betuwelijn, veranderingen in het stelsel van sociale verzekeringen, enzovoorts...
Deze economie en een gedwongen deelname daaraan is voor mij werkelijke armoede. Zoals het armoede is wanneer je "voor je boterham" meehelpt mooie oude stadswijken af te breken om plaats te maken voor economisch meer rendabele kantoorpaleizen. Armoede wanneer je "voor je boterham" vele kilometers bossen moet kappen om er weer een laag verstikkend asfalt te leggen. Armoede als je "voor je boterham" dag in dag uit het ene na het andere dier afslacht, uitbeent of zonder verdoving krulstaartjes of snaveltjes afknipt. Armoede als je "voor je boterham" langzame bejaarden met een voortdurende blik op je horloge in gedachten aanspoort om op te schieten. Armoede wanneer je "voor je boterham" misleidende reclame of tv-programma's moet maken.

Onlangs vroeg ik een bankfiliaalhouder hoe hij de leugen kon verkopen van hun reclamecampagne dat lenen gewoon omgekeerd sparen was. Hij was het roerend eens mij mijn kritiek op het misleidende karakter van de reclame, hij had echter niet bij zijn directie geprotesteerd, "want", zei hij, "ik heb een gezin te onderhouden..."
Het is pure geestelijke armoede dat massa's mensen hun eigen geweten allang tot zwijgen hebben gebracht omdat zij afhankelijk denken te zijn van een werkgever voor wie vooral het economisch gewin telt. Wij zijn echter naar mijn mening allen persoonlijk verantwoordelijk voor wat wij met onze mooie aarde en deze wereld doen. Wij kunnen en mogen onze verantwoordelijkheid en de zingeving van ons bestaan niet delegeren aan een overheid die regeert aan de leiband van de economie.

levensrecht
Ik schreef eerder dat ik een rijk mens ben. Naar westerse maatstaven leid ik in materiële zin een heel armoedig en oncomfortabel bestaan. Een naaimachine en een strijkbout zijn mijn enige elektrische apparaten en ook verder is mijn huisje leeg, op datgene na wat ik echt nodig heb om gezond en gelukkig te kunnen leven. En in deze zelfgekozen armoede ben ik heel rijk. Steeds meer mensen kiezen vrijwillig voor deze materiële armoede in ruil voor immateriële rijkdom. Het is namelijk rijkdom om de tijd te nemen om te leven, een tevreden, sober en zinvol bestaan in harmonie met ons wezen, de omgeving, een vrediger wereld en de natuur waar wij deel van zijn. Het is rijkdom om vrijwillig een taak in de samenleving op je te nemen waar je je naar je aard en vermogens met liefde aan kunt wijden. Het is rijkdom om de tijd te nemen om na te denken, om geestelijk te groeien en wijzer te worden. dat is ons recht! Ons levensrecht!

de aarde opgedeeld
net zo heb ik het recht op een plekje op deze aarde om er te leven, gewoon omdat ik er 'toevallig' geboren ben. Een stukje grond om er te leven van groente en fruit, om er onderdak te maken als beschutting tegen de kou. De aarde was bij mijn geboorte al helemaal opgedeeld. De zogenaamde 'rechthebbende' bezitters stellen regels hoe wij moeten leven en niet mogen leven en zij eisen op alle mogelijke manieren betalingen. Bovendien wordt door deze 'rechthebbenden', of met hun goedkeuring, ook nog eens ons aller aarde, lucht, water en zelfs de zon onbruikbaar gemaakt.

Zo word ik gedwongen in een economische orde te leven die ik niet wil. Ik heb daarom het recht op een minimale levensonderhoudbijlage van de overheid zonder dat mij de voorwaarde wordt gesteld een betaalde baan te accepteren, waarmee ik gedwongen word meer deel te hebben aan de groei van een voor mij onacceptabele economie dan ik voor mijn leven minimaal nodig heb.

Mieke van der Feen

* Uit het augustusnummer van het "tijdschrift voor doen-denkers" ZOZ, het blad van de "werkplaats voor duurzame ontwikkeling" OMSLAG: Postbus 163, 5270 AD, Sint-Michielsgestel 073.5941622.

Dit artikel is verschenen in Kleintje Muurkrant nr 312, augustus 1997