Patronen achter Spijkers

Een landmijn die ontploft. Een militair die tijdens het douchen geëlektrocuteerd wordt. Allemaal incidenten en altijd de schuld van het slachtoffer. Een fout in een ziekenhuis dat onthuld wordt. Een gevalletje bouwfraude. Allemaal incidenten en altijd verandert er bijna niks en is de onthuller de pineut.
Hoe werken die mechanismen in de staat? Het zijn hele slimme mechanismen. Er is in aanzet geen regie bij nodig; pas als de juridische fase bereikt wordt is er regie. Op het moment zelve, dus du moment dat de mijn ontploft, of dat er een gevalletje bouwfraude komt bovendrijven, is de eerste impuls van de staat: het is een incident. Het staat op zich. Dat een mechanisme autonoom zo goed werkt heeft, het moet gezegd, een zekere schoonheid. Het is tegelijk totaal verrot, maar het werkt perfect.
Welk belang dient een staat met dit soort gedrag? Verlichter en met enige managementsaus overgoten zou de vraag kunnen zijn: is het vanuit het oogpunt van damage assessment niet veel slimmer om de schuld te nemen, te doen alsof er onderzoek komt naar het mogelijke systeemkarakter, en zo meer. Is het niet veel slimmer om dat woord incident in de ban te doen?
In 2007 is in de Verenigde Staten honderden malen bij mensen aangebeld door militaire uniformen met een gezicht waaruit de bewoners de inhoud van de boodschap al konden opmaken. In elf van die gevallen was het bericht: uw zoon is omgekomen bij het douchen in een VS kampement in Irak. De uniformen spraken in alle elf de gevallen nog twee zinnen: Hij is tijdens het douchen geëlektrocuteerd. Hij is zelf schuld, hij was zich namelijk aan het scheren tijdens het douchen.
Als ik een sprongetje in de geschiedenis maak dan luidt volgens diezelfde uniformen de waarheid nu: het was niet de schuld van het slachtoffer. Er zat een constructiefout in die douches. Het slachtoffer was zich niet aan het scheren, althans niet elektrisch. Maar het betreft elf incidenten.
Logica, hypocrisie, machtswellust, gevoelloosheid, domheid. Waardoor houden staatsvormen, en dan is er geen onderscheid tussen democratie en dictatuur, dit soort patronen in stand?. Waarom kunnen ze niet zonder lijkt het wel?

Terzijde: Die douches waren geleverd door Halliburton.

Zand

Dit bericht is verschenen in Kleintje Muurkrant nr 431, 11 april 2008