Russische televisieseries (2)

Het is 21 augustus. De officiële bekendmaking van de dood van de bemanning van de onderzeeër Kursk. De Noren verklaren dat verder onderzoek geen zin heeft en de 'reddingsoperatie' wordt beëindigd.

door Elena Gordeeva

Er wordt gezegd dat dit een zwarte dag is, maar wat wil dat zeggen? Wij luisteren op de radio en televisie naar treurmuziek, maar deze rouw is niet alleen voor de 118 jonge, gezonde mannen die in de diepte van de zee de dood vonden. Deze rouw is ook bedoeld voor de dood van al onze hoop dat het leven in Rusland ooit nog zou veranderen.
Alle voorafgaande dagen zat het hele land aan de televisie gekluisterd, maar het merendeel van ons wist dat er alles aan werd gedaan opdat zij in de onderzeeër niet gered werden. Weer zijn er leugens, huichelachtigheid, pogingen tot geheimhouding, weer is er een embargo op informatie, de speurtocht naar de buitenlandse vijand, weer de verdeling tussen de 'onzen' en de 'anderen'.
Hoe cynisch en ongevoelig moet men zijn om met het woord 'medeleven' aan te komen. Terwijl men wist dat er geen enkele kans op redding gegeven werd. Zouden de bevelhebbers niet hebben geweten dat er in Rusland geen enkel diepzeeduikerspak is, en dat de duikers zijn ontslagen? Zij wachtten af tot allen reeds gestorven waren en pas toen namen zij met tegenzin de hulp van de Noren aan.

verachting
Maar wat doen zij met ons? Hoe kunnen zij hun volk zo verachten dat zij zich verder geen zorgen maken over de onwaarschijnlijkheid van de door hen naar voren gebrachte lezing van de gebeurtenissen.
Ik hoor: een plotselinge verslechtering van het weer en hoge golven op zee bemoeilijken het reddingswerk...
Ik zie (in een rechtstreekse uitzending): een zonnige dag met op de achtergrond een kalme zee. Op het dek van een schip staat een man met een microfoon. Hij hoeft zich niet vast te houden, het beeld schommelt niet, geen zuchtje wind is hoorbaar in de microfoon...
Maar als er geen hoge golven zijn, waarom laten ze dan een apparaat in zee zakken zonder bemanning? Het is duidelijk dat dit in scène is gezet. Er zijn duikers nodig. Maar via deze beelden willen ze ons laten geloven dat er een reddingsoperatie is.
De televisie laat zien dat er familieleden naar de plek van de ramp kwamen, maar alle informatie die ze kregen kwam slechts van de massamedia. En de enige informatie was dat er voldoende zuurstof was tot 15 augustus, of zelfs tot 18 augustus, zodat de bemanning nog twee weken in leven kon blijven. En er werd gezegd dat er nog twee dagen klopsignalen gehoord werden van de bemanning van de onderzeeboot...
Maar de bemanning stierf al in de eerste vijf minuten van de catastrofe. En dit alles werd gezegd door een militair met een hoge rang, die recht in de camera keek, oog in oog met ons...
Op de televisie wordt een dorp getoond waar gezinnen van bemanningsleden wonen. Hoe kan men zo leven? Met een steen op het hart gaan de mannen naar zee. Hun vrouw en kinderen zonder geld achterlatend, zonder levensmiddelen in de koelkast, in onverwarmde flats in vervallen gebouwen.

openheid
De westerse radiostations melden dat men dit in Rusland niet kan verdragen, dat men dit in Rusland niet zal toestaan. De publieke opinie wil openheid.
Het is allemaal onzin. Welke openheid? Deze openheid, de 'glasnost', heeft maar kort geleefd. Ja, de kranten schrijven nog kritische artikelen. De Komsomolskaya Pravda publiceerde een lijst van de bemanningsleden. Dit was eerst door de legerleiding geweigerd, maar de krant kocht de lijst voor 18.000 roebel. Van diezelfde legerleiding!
De televisie doseerde de informatie weer streng en alleen die informatie werd gegeven die men niet verbergen kon. De openheid zit reeds op een krukje in de keuken, net als in de Sovjettijd... De publieke opinie in Rusland is een mythe van 70 jaar gewenning om te leven zonder je ergens mee te bemoeien, om alles te verdragen, om alles te vrezen, om niemand te geloven.
Deze angst sluimert nog voort en dreigt nu weer wakker te worden. Dat zag ik tijdens de verkiezing van Putin. Hij was nog niet gekozen, maar iedereen begreep: op niemand anders stemmen. Putin werd president. En men stelde zich in rijen op en begon aan de wedstrijd wie hem de meeste complimenten kon maken, wie hem het meest toegewijd was. Zij hemelden zijn intelligente en zakelijke kwaliteiten op in de meest weelderige bewoordingen. Misschien is hij werkelijk intelligent, maar we kennen hem niet, hij verbleef altijd in het donker.
Maar toen een bekende actrice op de televisie verklaarde dat hij een knappe man is, en men dit in koor in alle eensgezindheid begon te herhalen, begreep ik dat de mensen in Putin de 'Sovjet-geest' voelden, en de angst wakker werd. En daar stelden zij zich allen in rijen op, blijk gevend van hun aanhankelijkheid en sterk vertrouwen. Ja, want niet tevergeefs had Mozes 40 jaar het volk van Israël door de woestijn geleid, tot de laatste stierf die in slavernij geboren was.

Waarom schrijf ik dit alles? Ten eerste omdat mijn ziel pijn doet. Om je hele leven in dit land te wonen moet je wel over een dikke huid beschikken. Ten tweede omdat ik zou willen dat Insudok en andere analisten in het westen begrijpen dat de optimistische prognoses en zachte formuleringen betreffende Rusland niet helemaal geloofwaardig zijn.
Reeds in de communistische tijd begon het verval van Rusland, maar thans is Rusland volkomen verarmd, tegenwoordig lijdt men er honger, is het land in ruïnes (vooral in de regio's), volledig gecorrumpeerd en juist daarom nog gevaarlijker. Zowel voor de eigen bevolking als voor de hele wereld...

Bovenstaande reactie ontvingen wij op het artikel 'Russische televisieseries' in Kleintje Muurkrant nr. 347. Vertaald uit het Russisch door Bas van der Plas/InSudok.

Dit artikel is verschenen in Kleintje Muurkrant nr 348, 21 september 2000