verkeerscontrole

Mensen maken fouten, sommige opzettelijk andere per ongeluk. We hebben regels en die regels worden soms omzeild. Meestal omdat we ons genoodzaakt voelen in bepaalde situaties anders te reageren dan de geschreven wet voorschrijft. Dat heet vrijheid. Vrijheid is belangrijk voor mensen die bewust leven. We hebben graag controle over ons eigen leven. Een complex leven laat zich niet leiden met complexe regels. Als er niet méér regels kunnen worden verzonnen dan maar meer controle.

door Dennis Rodie

De Zweedse leraar Fred Goldberg die zich bezighoudt met de ontwikkeling van de verkeersveiligheid heeft de afgelopen zeven jaar zijn tijd besteedt aan de vervaardiging van een elektronisch rijbewijs. Acht jaar geleden stierf zijn stiefdochter door een bestuurder zonder rijbewijs die waarschijnlijk onder invloed van alcohol had gereden. En die groep moest maar eens flink worden aangepakt. Dat je een heleboel meer kunt doen met zo'n elektronisch rijbewijs is een bonus voor de overheid. Een rijbewijs dat tegelijkertijd fungeert als de contactsleutel moet voorkomen dat iemand ongeoorloofd met de auto kan gaan rijden. Dat moet dan leiden tot een halt aan rijden zonder rijbewijs en een halvering van rijden onder invloed.
Omdat gebleken is dat de helft van alle auto-ongelukken waarbij alcohol een rol speelde de bestuurder niet over een rijbewijs beschikte. Als men een elektronisch rijbewijs introduceert zal dat alleen in Zweden al jaarlijks zo'n 100 doden en 2500 gewonden voorkomen. In de EU loopt dat op tot 10.000 geredde mensenlevens per jaar.
Door de informatie van het rijbewijs in een smartcard vast te leggen heeft Goldberg een systeem ontworpen waardoor het onmogelijk is voor mensen zonder rijbewijs met de auto weg te rijden. En als de bestuurder eerder een veroordeling voor rijden onder invloed op zijn naam heeft staan kan het rijbewijs zo worden geprogrammeerd dat hij een ademtest moet doen voordat hij de auto kan starten. Het Zweedse ministerie van Verkeer en Waterstaat heeft Goldbergs ontwikkelingen met grote interesse gevolgd maar heeft moeten besluiten om zijn project niet meer te financieren. Dat berust op een besluit van de EU dat het verbied om elektronica in een rijbewijs te hebben. Een besluit waar de EU nu opnieuw over nadenkt. Wanneer alle partijen besluiten om het verbod te handhaven zal het nog zes jaar duren voordat het elektronisch rijbewijs kan worden geïntroduceerd. Golbergs systeem bevindt zich in de laatste fase en kan begin volgend jaar worden geïnstalleerd in personenauto's.
Het systeem bevat zelfs een ingebouwde telefoon met GPS wat het voor de politie mogelijk maakt dat het de auto op afstand kan laten stoppen via een geheime code per telefoon. Zo kunnen gevaarlijke auto-achtervolgingen worden voorkomen. Hopelijk worden daar geen fouten mee gemaakt omdat het vervelend zou zijn indien ergens anders op de wereld iemands auto plotseling zou stoppen. De dieven moeten trouwens over het rijbewijs van de eigenaar beschikken om de auto te besturen. Die heeft meestal de eigenaar. Als die zich dan nog in de auto bevindt, heb je een nieuwe situatie waarbij verkeersslachtoffer een andere dimensie krijgt. Feiten die in de promotieverhalen ontbreken. Bij een botsing kan de auto automatisch de alarmcentrale bellen en meedelen wie in de auto zit en waar de auto zich bevindt. Of daarbij ook meteen de verzekering wordt bekeken bij de beslissing om spoedig te reageren ligt voor de hand. Ook bevat het rijbewijs medische informatie zodat het ambulancepersoneel al vóór de plaats des onheils op de hoogte is van de medische achtergrond van het slachtoffer. Informatie over donormogelijkheden wordt meteen doorgegeven. Goldberg gelooft ook nog dat als het systeem overal wordt geïntroduceerd de hoge kosten voor de automobilisten zullen worden verminderd. Het systeem is goedkoper dan het stuurslot en de installatie van het contactslot. Autodiefstal en rijden zonder verzekering en zonder wegenbelasting wordt voorkomen. Niet de Zweden maar het Amerikaanse Bureau voor de Verkeersveiligheid heeft Goldberg geld toegewezen om zijn systeem verder te ontwikkelen. Die wil in de toekomst dat alle auto's met een ingebouwd elektronisch rijbewijs standaard door de industrie worden geproduceerd. Eerder dit jaar heeft de NHTSA een conferentie gehouden waar werd gepraat over de invoering in de Verenigde Staten. Ook Australië heeft inmiddels interesse getoond.
Als het systeem wordt geaccepteerd - en dat is een kwestie van tijd - dan is het uiteindelijk mogelijk om iedere automobilist te volgen en te registreren zonder menselijke tussenkomst. De computers houden dat wel bij. Mensen komen er aan te pas als een overheidsorgaan daar behoefte aan heeft. De sociale dienst kan bijvoorbeeld bekijken of je niet van je dagelijkse parcours afwijkt en niet te veel kilometers rijdt. In een later stadium zal het controlesysteem ook worden opengesteld aan het zakenleven. Werknemers worden gecontroleerd of ze niet ongeoorloofd met de zakenauto gaan rondrijden en of ze tijdens ziekte niet stiekem naar de Efteling rijden. En rijd niet te hard want de boete wordt automatisch via je smartcard van je rekening gehaald.

Voor de zoveelste keer wordt een controle-apparaat ingevoerd onder het smoesje van veiligheid. Voor ons eigen bestwil. Er worden mensenlevens mee gered. Het bespaart geld. Let op, in de nabije toekomst zal je die combinatie nog vaak horen: besparing en veiligheid wanneer er weer een slag wordt geleverd tegen individuele vrijheid.

Dit artikel is verschenen in Kleintje Muurkrant nr 349, 20 oktober 2000