oplopende spanningen

... en toch willen wij er in dit Kleintje ook nog even iets over zeggen. De kranten staan er vol mee, de radio babbelt er de hele dag over door en ook op de buis zijn er heel veel meningen, visies en opinies. Theo van Gogh is vermoord door een religieus fanaat, zoveel is duidelijk. Op de een of andere manier zat er veel frustratie en geweld in de lucht. Een paar maanden geleden al die afgekondigde alarmfase en de vrijwel wekelijkse arrestaties van "fanatieke islamieten" met inbeslaggenomen plattegronden van de Efteling, Borssele en het Tweedekamergebouw hebben de dreigende atmosfeer mee vormgegeven. De spanningen zijn de afgelopen tijd flink opgelopen in dit normaal gesproken zo rustige en ozo genuanceerde landje. De term 'tolerant' kan definitief vervallen en vervangen worden door het woord 'onverschilligheid'. Toenemende spanningen tussen links en rechts, christenen, joden en moslims en wit en zwart. Polariseren heet zoiets. Ieder rustig nadenkend individu weet dat groepsgedrag in tijden van onderlinge spanning behoorlijk onvoorspelbaar wordt en dus is 't van groot belang de boel zo snel mogelijk weer in rustig vaarwater te krijgen. Het was dus een goede zet van mensen rondom de recent vermoorde Theo van Gogh en de aanspreekbare politici van dat moment om die luidruchtige bijeenkomst op de Amsterdamse Dam te organiseren, dat ontlaadde de spanning van die hele dag behoorlijk. Maar het was ongelooflijk stom om Verdonk het woord te laten doen en dat euro-man Gerrit Zalm het woord "oorlog" in de mond nam de dag erna. Dergelijke spierballentaal is koren op de molen van potentiële godsdienststrijders en kwaadaardig reactionaire zwijnen. Brandstichting bij moskeeën, islamitische scholen en christelijke kerken is een voorstelbaar resultaat. Na de moord op Fortuyn voelden allerlei linkse clubjes zich genoodzaakt afstand te nemen van de dader en momenteel zitten islamitische organisaties en individuen in precies diezelfde positie. Belachelijk natuurlijk, want de vele tienduizenden vegetariërs en ecologische-landbouw-supporters hadden natuurlijk helemaal nul komma niks met Volkert van der G. te maken net zoals de vele honderdduizenden moslims ook maar iets van doen hebben met Mohammed B. en andere godsdienstverwarden.
Het zijn de noodzakelijke consequenties van groepsprocessen na een verschrikkelijke gebeurtenis om grip op je omgeving te krijgen die ervoor zorgen dat er onmiddellijk met de vingers gewezen wordt in de richting van een mogelijke oorzaak of dader. In een samenleving die steeds ingewikkelder en ondoorzichtiger wordt is er dringend behoefte aan goeroes en/of vijanden. Zoals alle Molukkers in de zeventiger jaren een periode van keihard racisme meemaakten - tijdens en na de treinkapingen her en der met de handen omhoog en de benen gespreid van de weg werden gehaald - zoekt het immer latent aanwezige racisme bij "de witten" jegens "de ander" een uitweg in de richting van hoofddoek en "mannen met baard en jurk".
Bestuurders zijn het aan hun vak (en ons) verplicht in een dergelijk tijdvak hun emoties zoveel mogelijk onder controle te houden en proberen aan te sturen op ontspanning en nuance in plaats van een voorbeeld te nemen aan het moorddadig handelen van Bush na 11 september 2001. De bommenwerpers boven Afghanistan en Irak - zonder enig bewijs van hun betrokkenheid bij 't 'flying circus' Osama bin Laden - zijn het dagelijkse bewijs dat oorlogsretoriek het stomste is wat je kunt doen. Meer dan honderdduizend dode Irakezen en duizend dode Amerikaanse soldaten verder is de les nog steeds niet geleerd. Alsof camera's, paspoorten afpakken, (nog) meer geheim agenten en telefoontaps een religieus geobsedeerde moordenaar tegen kunnen houden.
Het is echt veel te vroeg om de moordenaar van Theo van Gogh en de bedreigers van Hirsi Ali te identificeren als de groeiende voorhoede/brigade van islamistische radicale stoottroepen. Dat zij zichzelf zo wel willen beschouwen lijkt wel voor de hand te liggen. Dat er toenemende spanning is onder veel volgelingen van de islam is duidelijk. Er is slechts één antwoord mogelijk op een dergelijke besmettelijke gekte: verbroederen! Het klinkt oubollig en klef maar ik ben ervan overtuigd dat verbroederen en verzusteren de enige remedie is jegens de toenemende onverdraagzaamheid. Als witte autochtoon kan ik me toch redelijk verplaatsen in de dagelijkse stress en angst van veel Nederlanders met sterke Arabische familiebanden. Ik was een tijd geleden op bezoek bij een grote Afghaanse vluchtelingenfamilie samengepakt in een caravan op het asielzoekerscentrum in Den Bosch. Een draagbaar zwartwit televisietoestel op een leeg bierkratje in de ene hoek met daarop bommengooiende Amerikaanse vliegtuigen. Er tegenover angstig kijkende mannen en vrouwen rondom een mobieltje, met aan de andere kant van de draadloze verbinding een angstige en vooral onschuldige oma en opa die op precies datzelfde moment de Amerikaanse bommen over hen heen gegooid krijgen.
Ondertussen zijn wij die bombardementen alweer vergeten en horen en zien we oprukkende soldaten en vluchtende burgers in en rondom 't Iraakse Falluja (vreemde actie overigens: teneinde "democratische verkiezingen" mogelijk te maken wordt de stad platgebombardeerd...). Of kijken we naar wanhopige exploderende Palestijnen en Israëlische tanks die hele huizenblokken tegen de grond werken. Je moet je wel afsluiten van de dagelijkse moorddadige realiteit om niet zelf hopeloos ten onder te gaan. Maar het zou goed zijn je te realiseren wat de effecten hiervan zijn op de talloze kansloze jongens en meisjes die dagelijks gediscrimineerd worden vanwege hun hoofddoekje, hun familienaam of uiterlijk. De effecten van overal doodslag en terrorisme. Oorlogsretoriek van Bush, Blair en Balkenende. Ontploffende bommen, raketten en granaten met honderdduizenden slachtoffers... (Lucas Treffers)

en nog meer...
Laat ik eerst zeggen dat ik de moord op Theo van Gogh veroordeel en afschuwelijk vind. Los hiervan voel ik me wel gedwongen het volgende te zeggen. Ik irriteer me mateloos aan lieden die maar blijven roepen dat 'vrijheid van meningsuiting' een groot goed is. In beginsel is dit waar maar diezelfde vrijheid van meningsuiting wordt nu volkomen misbruikt door ontevreden lieden. Lieden die er alleen op uit zijn andere mensen te kwetsen en te intimideren. Dat heeft niets met je mening uiten te maken. Dat is gewoon brutaal en laf. Theo van Gogh was een enfant terrible van de eerste orde. Goed, ik heb ook vaak om hem moeten lachen maar evenzeer vond ik zijn uitspraken onnodig en aanstootgevend. Vrijheid van meningsuiting is in beginsel het recht van iedere burger om uit te spreken wat men denkt of vindt van de manier hoe dit land wordt geleid. Vrijheid van meningsuiting hoort bij een democratie. Deze wet voorkomt dat er - zoals bijvoorbeeld in het oude Rome - onderdanen vermoord of gemarteld worden indien zij openlijk hun grieven uitten op de heerschappij. Van Gogh, en vele anderen nu, is zijn doel voorbij geschoten en doorgeslagen. Hij vond dat hij volledig in zijn recht stond hele bevolkingsgroepen, zieken, gelovigen etcetera op een manier neer te zetten waar de honden naar mijn idee geen brood van lusten. Stennismakerij, dat was waar Van Gogh goed in was. Onder het mom van 'de discussie doen ontstaan' stak hij de draak met mensen die zich over het algemeen verbaal niet aan hem konden meten. Zijn verweer op mensen die hem hierop aanspraken was 'zij mogen ook alles tegen mij zeggen'. Dit is behoorlijk arrogant te noemen want hij ging er dus vanuit dat zijn 'slachtoffers' zich konden verlagen naar zijn niveau zodat de discussie gelijk zou blijven. Niet iedereen wil dit. Ik heb de film "submission" gezien en ik vond het een mooie film maar nogal elitair en totaal niet geschikt voor het 'voetvolk' dat zich nu zo aangesproken voelt. Van Gogh had er beter aan gedaan om een meer toegankelijke film te maken en zich daarnaast 'open' te tonen voor de bevolkingsgroep waar hij het in zijn film over heeft. Hij heeft met zijn handelen het kind met het badwater weggegooid. Hij heeft een kans laten liggen. Dat er problemen waren met Marokkanen in dit land is algemeen bekend. Ik woon er tussenin en moet zeggen dat niet alles gladjes verloopt. Maar na 12 jaar wonen in Amsterdam West is de nuance mij nog steeds niet ontgaan. Nog steeds kan ik personen per individu kwalificeren. Theo van Gogh zag die nuance jammergenoeg niet. Hij gooide de hele boel op één hoop. Hij schopte tegen de gewonde schenen van een zwakke subcultuur uit onze samenleving en schoppen tegen een gewond been maakt het been niet sneller beter. En dan staat er opeens een jongen van 26 jaar op die zogenaamd alle kansen heeft gehad maar niet verzilverd. Die in een geïndoctrineerde, psychotische bui een mens dood maakt. Afschuwelijk, dat is het. Maar dat maakt Theo geen held. Dat dit land zich al langer irriteerde aan deze bevolkingsgroep mag duidelijk zijn. Eindelijk hebben zij nu een stok waarmee zij kunnen slaan. Omdat één Marokkaan één Nederlander heeft vermoord voelt iedereen zich plotsklaps bedreigd. Het kabinet komt ineens met maatregelen en alle tweedekamerleden vinden ineens dat je 'alles in dit land moet kunnen zeggen'. Ik kan me nog herinneren dat we een jaar geleden getrakteerd werden op een speech van onze ministerpresident en door onze koningin die totaal het tegenovergestelde was. Maar nu gaat het om Moslims en nu kan het wel. Iedereen, inclusief de linkse gardisten in de tweede kamer en in de media, zijn gefortuyniseerd. En dat laatste vind ik echt om te huilen. Ik ben geen gelovige, ik ben niet ziek en ik heb me persoonlijk nooit aangesproken hoeven voelen door de uitspraken van Van Gogh. Ik ben sterk en kan me verbaal verweren als dit wel was gebeurd... maar niet iedereen is zoals ik... en jij... en jij... en jullie... (Gabi Burolo)

Dit artikel is verschenen in Kleintje Muurkrant nr 397, 19 november 2004