De doodlopende weg van het ESF

Van 15 tot 17 oktober vond in Londen het derde Europees Sociaal Forum (ESF) plaats. Nog voor dat het forum begon stak er een storm van kritiek op die voor een groot deel betrekking had op het voorbereidingsproces. Verschillende gebeurtenissen tijdens deze bijeenkomst werpen vragen op over de richting waarin het ESF zich heeft ontwikkeld en wat we van het komende Nederlandse Sociaal forum (NSF) - eind deze maand november - in Amsterdam kunnen verwachten.

door Dimitris en Marco (van Eurodusnie)

Vanaf het moment dat bekend werd dat het ESF 2005 in Londen zou worden gehouden was het hommeles. Het begon al met de manier waarop het Londense aanbod op het vorige ESF in Parijs bekend werd gemaakt. Het initiatief om het ESF naar Londen te halen kwam van de trotzkistische Socialist Workers Party die in het diepste geheim het Londense stadsbestuur en enkele grote vakbonden zoals UNISOM als mede-organisator en financiers had weten te strikken (1). Het Londen Sociaal Forum was door de SWP niet bij de onderhandelingen betrokken. Geconfronteerd met een voldongen feit ontbrandde er in de Britse sociale beweging een discussie over wat te doen. Een deel stelde dat met de eerder genoemde spelers geen eer te behalen viel en haakte meteen al af. Sommigen organiseerden daarop gelijktijdig met het ESF een eigen onafhankelijk forum. Veel organisaties besloten echter deel te nemen aan het forum en er het beste van te maken.
Met name de zich 'horizontalen' noemende individuen en organisaties knokten binnen de ESF structuren voor een transparant organisatieproces en zoveel mogelijk ruimte voor activiteiten waar de gelijkwaardige uitwisseling van idee_n voorop stond. Daarnaast benadrukten zij het belang om de logistiek (huisvesting, consumpties, vertaling etc.) zo veel mogelijk onafhankelijk van overheid, politieke partijen en de commerciële sector te organiseren. En knokken was het. Van diegene die zich in het organisatorisch centrum hadden genesteld kwam voornamelijk tegenwerking (2). Vanuit enkele grote Niet Gouvernementele Organisaties (NGO's) kwam pittige kritiek op het ESF proces. Zij beklaagden zich in een open brief (3) over de manier waarop linkse splinterpartijen - men doelde hier voornamelijk op de SWP - op slinkse wijze haar sprekers in de belangrijkste plenaire bijeenkomsten kreeg. Veel afhakers en een rijke schakering van onafhankelijke fora tijdens het ESF waren het gevolg. Overigens trokken veel bezoekers zich niets aan van de strijd tussen 'horizontale' en 'verticalen' of waren er niet van op de hoogte. Nogal wat mensen bezochten zowel het ESF als de onafhankelijke fora.

Toegang: 45 euro
De belangrijkste locatie van het ESF was het Alexandra Paleis, een complex dat bestaat uit een aantal enorme zalen en ver is verwijderd van het stadscentrum. Wanneer je door het centrum van Londen liep kon je dan ook nergens ontdekken dat er een grote politieke bijeenkomst in de stad plaatsvond. Ook de afsluitende demonstratie liep door de minder drukke straten van Londen en bleef daardoor voor de meeste Londenaren ongezien. Het aantal deelnemers aan het derde ESF viel met 20 tot 25.000 ronduit tegen. Tijdens het vorige forum, dat in Parijs werd gehouden, namen maar liefst drie keer zoveel mensen deel. Wat daarnaast opviel was het lage aantal Britse deelnemers, en dat toch in een land met 60 miljoen inwoners. De reden hiervoor was ongetwijfeld deels het hoge entreegeld van 45 euro (30 euro voor werklozen). En daarmee was je enkel nog maar binnen. Daarbovenop kwamen dan nog verblijfkosten en het schandalig dure eten en drinken, afkomstig van commerciële cateraars (4). Door de gehanteerde prijzen werd het voor grote groepen mensen, waaronder de meeste van de 7,2 miljoen Londenaren, gewoonweg te duur om aan het ESF deel te nemen. Verder is het duidelijk dat de 'andersglobaliseringsbeweging' over haar hoogtepunt heen is. Het is al lang niet meer zo hip en trendy als rond de eeuwwisseling.
Om het ESF in deze megalomane opzet te kunnen houden verkocht de organisatie het forum aan de lokale overheid en aan de overheid gelieerde vakbonden. De belangrijkste financier werd de Greater London Authority (GLA) die onder leiding staat van Labour burgemeester Ken Livingstone. 'Rode Ken', zoals hij in sommige kringen wordt genoemd, schonk het ESF maar liefst 600.000 euro. Andere financiers waren onder meer de eveneens aan de Labour party gelieerde UNISOM en het linksige mediaconcern The Guardian. UNISOM, die met haar 1,3 miljoen leden kan worden vergeleken met de Nederlands FNV, was anderhalf jaar geleden nog een uitgesproken voorstander van de oorlog in Irak en steunt thans de bezetting, net als de Labour Party. 'Rode Ken' werd burgemeester mede dankzij zijn belofte de Londense Metro te behoeden voor privatisering. Hij is ook verklaard tegenstander van de oorlog in Irak. Het zijn dissidente standpunten als deze die hem regelmatig in conflict brengen met Labour partijleider Tony Blair en bij anderen juist weer populair maken. Aan de andere kant moedigde 'Rode Ken' werknemers aan een staking van metroarbeiders te breken (5) en hield de politie op zijn aanwijzing duizenden demonstranten acht uur lang gegijzeld tijdens een 1 mei demonstratie in 2000. Het was ook 'Rode Ken' die opdracht gaf tot het verspreiden van foto's en namen van anti-kapitalistische activisten en menig keer, al v