Russische visumperikelen

- Russische visumperikelen

Tijdens de afgelopen weekeinde gehouden informele Eurotop, ter gelegenheid van het 300-jarig bestaan van de stad Sint Petersburg, hield de Russische president Poetin een vurig pleidooi voor versoepeling van de visumplicht, of zelfs afschaffing ervan, voor Russische burgers die de Europese Unie willen bezoeken.
In de praktijk dient dit pleidooi slechts om het voor de huidige Russische elite, zo'n 10% van de bevolking, makkelijker te maken om de Europese Unie te bezoeken, waar hun kinderen al op dure kostscholen verblijven, en om snel een 'shopping-trip' naar Parijs, Londen of Amsterdam te kunnen organiseren. Het grootste deel van de Russische bevolking, dat onder de armoedegrens leeft, heeft geen boodschap aan het pleidooi van Poetin tegenover de Europese leiders. Bijkomend effect is ook nog dat met versoepeling of afschaffing van de visumplicht voor Russische burgers naar de Europese Unie de deur ook wijd open wordt gezet voor de Russische georganiseerde misdaad, die toch al binnensijpelt via de op een kier staande deur die Cyprus heet.
Poetin's pleidooi komt ook neer op eenrichtingsverkeer: een verzoek tot versoepeling van het visumbeleid kan gedaan worden aan de Europese Unie, maar waar blijft de versoepeling van het Russische beleid voor EU-burgers? In de praktijk wordt het Russische visumbeleid er alleen maar ingewikkelder, bureaucratischer en duurder op.
Het goedkoopste visum, een toeristenvisum voor maximaal 30 dagen, kost momenteel 60 euro. Het visum gaat vergezeld van een kaart die bij binnenkomst in de Russische Federatie moet worden afgegeven, eenzelfde kaart is er bij de uitreis. Sinds kort moet er ook nog een migratiekaart worden ingevuld bij in- en uitreis, formeel bedoeld om illegale immigratie, en dan vooral uit de voormalige Sovjetrepublieken in de Kaukasus en Centraal-Azië, tegen te gaan. Bovendien is eenieder die naar Rusland reist verplicht zich binnen drie dagen te laten registreren bij de Paspoort- en Visadienst van het Ministerie van Binnenlandse Zaken in het district waar men verblijft.
Vanwege regelmatige bezoeken aan Rusland heb ik zelf een visum voor een jaar om de Russische Federatie in en uit te reizen. Dit visum kost mij zo'n 550 euro. En ook ik moet mij bij ieder bezoek aan Rusland laten registreren. Ik ben nu inmiddels drie weken in Sint Petersburg en de Paspoort- en Visadienst weigert nog steeds mij te registreren, omdat vanwege nieuwe regels er een conflict is tussen Binnenlandse en Buitenlandse Zaken en niemand de verantwoording durft te nemen. Met de wet in de hand, waarin staat dat ik verplicht ben mij te registreren ben ik de diverse instanties afgelopen, maar tevergeefs. Feitelijk verblijf ik nu illegaal in de Russische Federatie en kan ieder moment worden gearresteerd. Een oplossing is nog niet in zicht, ondanks aangetekende protestbrieven mijnerzijds naar de diverse instanties.
Mijn situatie staat niet op zichzelf, maar velen hebben te maken met complicaties rond het Russische visumbeleid. Wanneer president Poetin weer eens een pleidooi wil houden voor een versoepeling, laat hij dan eerst eens de situatie in eigen land onder de loep nemen!

Sint Petersburg, 3 juni 2003

Bas van der Plas

coördinator INSUDOK, informatie- en dokumentatiecentrum over de voormalige Sovjet-Unie en de landen van het Gemenebest van Onafhankelijke Staten (GOS)

Dit artikel is verschenen in Kleintje Muurkrant nr 380, 13 juni 2003