Riooloverstort-problemen

Het is een alom erkend maar weinig in de openbaarheid besproken probleem: door de enorm hoge onderhoudskosten van van 't ondergrondse rioolstelsel in veel Hollandse dorpen en steden dreigen er in de (nabije) toekomst forse financiële problemen. In veel gemeenten is er sprake van gigantische achterstanden in onderhoud.

door Lucas Schreijnst

Maar er is nog iets fundamenteel ernstigs aan de hand met de Hollandse rioleringen. De capaciteit van het rioolstelsel is veelal te klein. Aangezien er steeds meer bodem bebouwd of verhard wordt neemt de druk op de capaciteit van de riolering steeds meer toe. Regen- en hemelwater stroomt in steeds grotere hoeveelheden rechtstreeks naar het riool - en vermengd zich daar met vervuild rioolwater - in plaats van dat het zich een weg zoekt in de bodem en (enigszins gezuiverd) terecht komt in het overal aanwezige grondwater.
Een direct gevolg van deze toename van de hoeveelheid bebouwde/geasfalteerde gebieden is dat er in verhouding een te kleine capaciteit van het rioolstelsel ontstaat en dat het zodoende op steeds grotere schaal noodzakelijk wordt om over te gaan tot "overstorten" van het riool. Dit wil zeggen dat er bij overvloedige regenval, hoge waterstanden (zoals recent) veel ongezuiverd rioolwater en -slib terecht komt in het oppervlaktewater. De afgelopen twintig jaar wordt hierover veelvuldig ruzie gemaakt tussen een aantal landbouwers, veehouders en milieuactivisten. Probleem is namelijk dat er (zeker in het verleden) nogal wat boeren hun vee lieten drinken uit sloten en vaarten langs de weilanden. Ondertussen is een ieder zo overtuigd van de grootschalige vervuiling van al ons oppervlaktewater (en zeker dat in de buurt van riooloverstorten) dat het levensgevaarlijk is om daarvan te drinken, zelfs vee wordt ziek en/of gaat eraan dood.

Natuurlijk is dat overstorten van rioolwater niet de enige vervuiling van het oppervlaktewater. Zo zijn er nogal wat huishoudens en bedrijven in het buitengebied die niet aangesloten zijn op het riool. Voor 2005 dient dit allemaal geregeld te zijn maar er is enige vertraging omdat er momenteel flink gesteggeld wordt over wie dat allemaal betalen moet. Ook gewasbeschermingsmiddelen (gif en kunstmest), gewolmaniseerd hout en vliegtuigkerosine-lozingen hebben hun effect op de kwaliteit van het oppervlaktewater.
In 1996 richtten een aantal gedupeerde veehouders de "stichting voor Wetenschappelijk Natuur- en Milieubeleid" op om veehouders in staat te stellen juridische procedures tegen de overheid te kunnen voeren. De overheid namelijk stelt zich op het standpunt dat het niet te bewijzen valt dat ziek en/of overleden vee verband houdt met de riooloverstorten. Om nog maar te zwijgen over de verminderde kwaliteit van de melk en de verminderde melkopbrengst ten gevolge van vervuild drinkwater. Hierover zijn reeds een aantal juridische procedures gevoerd maar tot vandaag hebben diverse rechtbanken en de Raad van State de bewijslast bij de boeren neergelegd en het is nu eenmaal zeer moeilijk om dit verband juridisch hard te maken. Denk ook aan de vele decennia durende procedures die slachtoffers van nicotine-verslaving, asbeststof of medicijnbijwerkingen moeten voeren om uiteindelijk in het gelijk te worden gesteld.
Advocaat Mr. Kick Jurriëns, die voor een aantal gedupeerde veeboeren zaken voert en samen met professor J.M. Dunné en zijn medewerkers van het Instituut voor Milieuschade van de Erasmus Universiteit in Rotterdam al meer dan twintig jaar onderzoek doet naar de aansprakelijkheid van milieuvervuilers stelt in verband met deze riooloverstortproblematiek: "Ik denk dat de mensen die in het verleden bepaalden dat er riooloverstorten moesten komen, niet wisten wat ze deden, nu zou ik zo'n besluit als misdadig beschouwen". Probeer je eens voor te stellen wat voor een hoop vuiligheid er in het baggerslib zit dat regelmatig door de waterschappen aan de kant van de sloot wordt opgestapeld en daarna over de weilanden wordt verspreid. Na elke overstort (er bestaan meer dan 15000 riooloverstorten in Nederland) van afvalwater in het oppervlaktewater, komen er schadelijke bacteriën, zware metalen, kanker en voortplantingsschade veroorzakende polycyclische aromatische koolwaterstoffen (PAK's), medicijnresten en nog veel meer troep in het grond/drinkwater terecht. Sinds half 2001 is er door de overheid een commissie ingesteld die binnenkort zal rapporteren, de "Commissie Diergezondheid en Riooloverstorten".
Zojuist is er door Gedeputeerde Staten van NoordBrabant nieuw beleid voor de lozingen van afvalwater in het 'buitengebied' voorgesteld. "Gemeenten worden financieel gestimuleerd om te kiezen voor de verbrede zorgplicht, waardoor zij ook in het buitengebied verantwoordelijk worden voor de aanleg, het beheer en onderhoud van voorzieningen voor de opvang van afvalwater". Wordt helaas ongetwijfeld vervolgd...

(in het prachtboek "De Dommel, waterlong van Brabant", geschreven en gefotografeerd door Rien van Heesewijk en uitgeven in 2000 door Uitgeverij Papieren Tijger staat op de pagina's 77 en 87 ook wat informatie en mooie plaatjes over de milieu-effecten van riooloverstorten op het oppervlaktewater)

Dit artikel is verschenen in Kleintje Muurkrant nr 375, 24 januari 2003