Sober, niet humaan

Tina Heidari-Jiangn overlijdt op 6 december in het Groot Zieken Gasthuis van Den Bosch, zij is net geen 3 jaar oud. Twee dagen daarvoor, op 4 december, wordt Tina door haar ouders naar de kliniek van het asielzoekerscentrum van Vught gebracht, omdat zij ziek is en niks meer kan eten en drinken. Maar zij mag niet naar de dokter.

door Meriem Kharchoufa

Volgens de verpleegster is er niks aan de hand met het kind en moet het gewoon naar huis. De dag daarna, 5 december, is het veel erger met het kind en gaan moeder en kind vroeg in de ochtend opnieuw naar de kliniek. Maar nee, ook dit keer is er volgens de verpleegster niks aan de hand. Met heel veel praten krijgt moeder uiteindelijk een afspraak voor de volgende dag, 6 december, om half vier 's middags. Intussen gaat het slechter met het kind; ze kan niks meer eten en drinken en geeft over. Op 6 december rond vier uur komt uiteindelijk een dokter om naar Tina te kijken. Hij ziet meteen dat het kind in coma is. Eerst wordt er een taxi gebeld, maar als dit te lang duurt wordt Tina in een ziekenwagen naar een ziekenhuis in Den Bosch gebracht. Het is echter al te laat en om 6 uur wordt Tina dood verklaard.
Volgens meneer Maas van Medische Opvang Asielzoekers (MOA) is er niks fout gegaan. Blijkbaar vindt hij het heel normaal dat een verpleegster in plaats van een arts een medisch oordeel geeft en een diagnose stelt. Tenminste: als de zieken asielzoekers zijn. In het NRC Handelsblad van 19 december zegt hij: "Er zijn te weinig huisartsen en ze hebben het erg druk", oftewel huisartsen hebben geen behoefte aan asielzoekers die voor ieder wissewasje langskomen.
Meneer Maas, je zit deze keer helemaal fout, een kind is doodgegaan door jullie nalatigheid en dan zit je daar te praten over wissewasjes? Hoe durf je? Als dit "wissewasje" van een Hollander was, zou er geen probleem zijn: durf je dan ook een verpleegster in te zetten en te zeggen "nee, je mag niet naar de dokter gaan"?
Hier en daar wordt door mensen gezegd dat asielzoekers op eigen initiatief toch naar een dokter buiten het AZC mogen. Een aantal mensen heeft dat gedaan en kreeg later veel problemen in de vorm van bedreigingen en straffen van het bestuur van het kamp.
MOA werkt niet, in Vught zijn in ieder geval meerdere malen problemen geweest; dat wordt door iedere bewoner van het kamp bevestigd. Er zijn daar tenminste twee andere gevallen met dodelijke afloop geweest. Deze last brengt heel veel onzekerheid met zich mee voor de vluchtelingen, en zeker voor mensen met kinderen. Je vraagt jezelf af hoe zoiets in Nederland kan gebeuren? Je denkt dat de situatie nooit zo erg kan zijn en dat mensen toch een bepaald menselijk gevoel moeten hebben voor hun medemensen? Integendeel: het probleem gaat veel dieper dan wij denken. Het COA heeft bijna onbeperkte macht over de vluchtelingen en wordt door niemand gecontroleerd. Het beleid van de regering is om mensen af te schrikken om naar hier te komen en het COA is de uitvoerder van dit beleid.
Als je tegenwoordig over de AZC's praat, heb je het eerder over een lichte vorm van strafkamp dan over een opvangplek voor asielzoekers. Woorden als straf, niet tolereren, controle, veiligheid enz. zijn daar heel normaal en aan de orde van de dag; in plaats van de woorden opvang, zorg, behandeling enz... Mensen moeten alles zelf doen en als ze dat niet kunnen dan hebben zij pech. Het beleid moet hard zijn en is dat ook. Asielzoekers krijgen geld als ze gaan werken, een gulden per uur en niet meer dan 25 uur per week. Het werk wordt niet gezocht op basis van de opleiding van de asielzoeker, nee, het soort werk wordt door de directie van het kamp bepaald en vluchtelingen moeten doen wat hen gezegd wordt, of voorbereid zijn op straffen die door de leiding van het kamp worden bepaald.
In de brieven van justitie wordt over vluchtelingen gesproken als over vee. Zinnen als "een ongesorteerd transport van 50 stuks" staan zwart op wit in de officiële brieven van justitie, en brengen oude herinneringen terug. Probeer eens om een van deze dagen een van de kampen binnen te gaan, of er een pamflet ergens op te hangen. Vergeet het maar, dat kan niet. Soms denk je dat het makkelijker is om een gevangenis binnen te komen dan een AZC. Woorden als vrijheid van meningsuiting en individuele keuze hebben in de kampen geen enkele waarde. Vergeet niet dat dit Nederland is en niet Irak of Afghanistan, en dat deze kampen door de Nederlandse overheid worden opgericht en volledig onder hun verantwoordelijkheid staan.
Ik vraag me af hoe deze zogenaamde democraten zo dubbel kunnen zijn. Meneer Kok veroordeelt links en rechts landen omdat ze geen respect hebben voor mensenrechten, en moet je kijken welke ramp is ontstaan onder zijn zogenaamd humane beleid. Een ding is duidelijk: ze kunnen liegen en ook goed en groot (wie was die Duitser die zei "als je moet liegen moet je groot liegen, anders gelooft niemand het"?).
Wat comfort betreft hebben gevangenen zeker veel meer dan wat vluchtelingen in het kamp hebben. In Schijndel moeten 6 mensen samen in een stacaravan van 2 bij 7 samenwonen (ze kunnen totale onbekenden zijn van elkaar en zelfs van verschillende landen komen). Dat is alles wat ze hebben, 2 bij 7 meter voor 6 mensen, inclusief hun huiskamer, keuken, eettafel enz. En soms moeten ze 4, 5 of meer jaren leven in deze situatie (de vader van Tina woont al 6 jaar in het kamp). Mensen in gevangenissen hebben zeker meer privé-leven en comfort dan mensen in het kamp.
Niemand heeft nog interesse in het lot van de vluchtelingen in de kampen. Meneer Kok praat over het nieuwe beleid van "sober doch humaan" en iedereen zegt ok, de VVD zegt dat het erger en strenger moet zijn en GroenLinks slikt het gewoon, ze hopen immers dat ze in het volgende kabinet misschien mee mogen doen. Niemand heeft de behoefte om erover te praten, solidariteit met vluchtelingen is niet meer in de mode. Mensen die in de politiek bezig zijn weten dat er aan deze kant geen stemmen meer te halen zijn. Het tegenovergestelde is waar: hoe strenger hoe beter, en onze goede vrienden uit de vroegere actiewereld hebben geen tijd meer. Ze vinden het allemaal nog steeds erg en niet acceptabel, maar ach, na het zoeken van hun individuele geluk en gezond eten en vakantie in Florida blijft er heel weinig tijd en energie over om daar ook nog mee bezig te zijn. Eigenlijk komen er ook veel te veel naar Nederland, vroeger waren er maar een paar van die leuke buitenlanders die je hier en daar op een feest tegenkwam, maar nu zijn ze overal. Ze zijn ook een beetje moe van het bezig zijn met die ellendige wereld en hebben ook het recht om een beetje gelukkig te zijn, toch?
Dan denk je, waar blijft die zogenaamde professionele organisatie die voor de rechten van vluchtelingen op moet komen, ik bedoel bijvoorbeeld Vluchtelingenwerk Nederland (VWN). Tegenwoordig heb ik veel meer vertrouwen in de politie dan in VWN. We mogen niet vergeten dat er nog steeds veel mensen zijn die met heel goede bedoelingen daar proberen om echt iets te veranderen, maar het gaat om de organisatie en de structuur van VWN. Ze zijn langzamerhand een onderdeel van het COA geworden en het is handig voor justitie dat ze daar een leger van onbetaalde medewerkers hebben. Het probleem is dat de mensen die het beleid moeten bepalen binnen VWN allemaal worden betaald en voor heel veel van deze uren afhankelijk zijn van het COA. Het COA heeft geen verplichting om aan hen iets te betalen en als het COA zegt "nee, ik heb jullie niet meer nodig" heeft VWN geen poot meer aan de grond. Je zou denken dat mensen van VWN moeten weten dat de vluchtelingen heel veel problemen hebben en dat zij daar in het contact met de vluchtelingen rekening mee houden, maar helaas, tegenwoordig hoor je alleen hier en daar uitspraken als "ach, ze hebben altijd problemen", of "ze willen altijd iets meer", of "ze zijn nooit dankbaar". Deze mensen hebben er blijkbaar geen besef van dat als je je land verlaat en bereid bent om 5 of 6 jaar in totale onzekerheid in een kamer van 2 bij 3 met iemand anders samen te wonen, dat je dan zeker heel veel problemen moet hebben gehad. Asielzoekers komen hier niet voor de lol, en er is niemand die tegen de mensen van VWN zegt "als je gezellig vrijwilligerswerk zoekt, ga maar naar de padvinderij".

Terug naar het COA en het verhaal van Tina. Zij is doodgegaan en nu probeert iedereen daar zijn handen schoon te wassen en intussen zo snel mogelijk alles af te handelen. Negentien december was de verjaardag van Tina en haar ouders hebben een herdenking georganiseerd, in het kamp omdat dat hun huis is. Er was niemand van het COA en ook niemand van VWN. Bij de voordeur mochten journalisten niet binnenkomen van de beveiliging en 2 dagen na de herdenking werd door de directie aan de ouders van Tina gevraagd om alle pamfletjes van de muur en het prikbord weg te halen. Dat lijkt me heel humaan, toch?

Dit artikel is verschenen in Kleintje Muurkrant nr 352, 12 januari 2001