Vrijplaats Koppenhinksteeg Leiden
Vrijplaats Koppenhinksteeg Leiden
Donderdagavond 20 december 2001: ruim 600 bezwaarschriften tegen de bouwplannen van de gemeente Leiden voor Vrijplaats Koppenhinksteeg in Leiden dwarrelen over leden van de Commissie Ruimtelijke Ordening in het Leidse stadhuis. Wethouder Hillebrand had het aanbieden en toelichten van de bezwaarschriften op het laatste moment van de commissieagenda geschrapt: die was namelijk al "te vol". Sympathisanten van de Vrijplaats besloten het papierwerk dan maar vanaf de publieke tribune aan te bieden.
door David (van Eurodusnie)
De gang van zaken is tekenend voor de houding van de Leidse politiek ten aanzien van de Vrijplaats: de betekenis voor de stad en de waardering van brede lagen van de Leidse bevolking voor de activiteiten in de Vrijplaats worden genegeerd; men denkt vooral aan het belang van de eigen plannen - nieuwe koopwoningen en winkelruimtes. Alsof er daar al niet genoeg van zijn. Tijd voor actie dus!
Al sinds de jaren zestig is de Koppenhinksteeg in Leiden een bruisende verzamelplek voor mensen die zich bezighouden met tegendraadse culturele en politieke activiteiten. Tegenwoordig biedt de Vrijplaats ruimte aan onder meer de Fabel van de Illegaal, diverse projecten van Eurodusnie, jongerencentrum Bar en Boos en de low-budget Chinese sportschool "Hong Ying". De Vrijplaatsactiviteiten worden draaiende gehouden door tientallen vrijwilligers, en maandelijks maken duizenden mensen gebruik van voorzieningen als de Weggeefwinkel, biologisch eetcafe "Las Vegas", het illegalenspreekuur van de Fabel en de culturele activiteiten van Bar en Boos en de Chinese sportschool. Daarnaast is de Vrijplaats de belangrijkste organisatie- en ontmoetingsplek in Leiden voor politieke activisten. De ruimtes in de Vrijplaats worden intensief gebruikt voor vergaderingen, conferenties, aktievoorbereidingen, informatie-avonden, werk- en archiefruimtes en dergelijke.
Als het aan de gemeente Leiden ligt komt echter aan al dit moois een einde. Vorig jaar presenteerde het Leidse College van B & W een verbouwingsplan voor de Vrijplaats. Met dit plan wil het College een dikke streep zetten onder een geschiedenis van dertig jaar Vrijplaatsactiviteiten in Leiden. Alle politieke en culturele projecten zullen moeten wijken voor dure koopwoningen en winkelruimtes. Enkel de Fabel van de Illegaal en de Weggeefwinkel kregen een alternatief aangeboden: een tijdelijke ruimte van 16 vierkante meter in een afbraakbuurt; een lachwekkend aanbod dat door de betreffende organisaties is verworpen. De gebruikers van de Vrijplaats willen helemaal niet vertrekken, en als ze toch weg moeten willen ze een volwaardig alternatief in het centrum van de stad. Het Leidse College negeert echter alle protesten en stevent op die manier af op een harde confrontatie met de vele gebruikers en sympathisanten van de Vrijplaats. Een aanbod aan de gemeente om de mogelijkheden voor een "casco-huur" constructie te onderzoeken legde het College met enkele woorden naast zich neer. Sympatieverklaringen en bezwaarschriften van duizenden burgers en organisaties, vooral uit Leiden maar ook van buiten de stadsgrenzen: het maakt allemaal geen indruk op de Leidse bestuurders. Groenlinks wethouder Jan Laurier negeert zelfs de mening van de overgrote meerderheid van zijn eigen achterban, die onlangs in het verkiezingsprogramma liet opnemen dat de Vrijplaats moet blijven. Laurier (vroeger als politiek activist werkzaam in de Vrijplaats, zo gaan die dingen..) verleende enkele weken geleden samen met zijn collega-bestuurders de bouwvergunning voor de Vrijplaats. De 600 bezwaren die hiertegen werden ingediend worden al op 11 januari behandeld, wat er op duidt dat de gemeente de hele zaak snel wil afhandelen - zo mogelijk nog voor de gemeenteraadsverkiezingen van 6 maart.
Het belang van de Vrijplaats Koppenhinksteeg voor Leiden, net als trouwens het belang van Vrijplaatsen in het algemeen, kan nauwelijks onderschat worden. Een vrijplaats is een door politieke strijd afgedwongen infrastructuur waar tegendraadse politieke en culturele activiteiten zich kunnen ontwikkelen. Zonder dit soort vrijplaatsen kunnen kleinschalige, niet-commerciële culturele en politieke initiatieven niet gedijen en blijft er in een stad weinig anders over dan koopgoten met overal dezelfde winkelketens, yuppenwoningen en wat toeristische objecten. Het is typerend dat, wanneer het gaat om puur kunstzinnige activiteiten (zoals ateliers), politici graag de helpende hand willen bieden in het ondersteunen van dergelijke Vrijplaatsen - dan vaak "broedplaatsen" genaamd. Zo kreeg het kraakpand en kunstenaarscentrum "Haagweg 4" in Leiden vorige maand een miljoen van de gemeente. Vrijplaats Koppenhinksteeg staat echter bekend om haar politiek activistisch karakter, en dit soort lastpakken is de gemeente Leiden liever kwijt dan rijk. Dit verklaart de algehele desinteresse van de Leidse bestuurders in de Vrijplaatsactiviteiten, het idiote "alternatief" dat twee initiatieven kregen aangeboden, en het niet, onvoldoende of boordevol met fouten reageren op correspondentie en voorstellen van vrijplaatsorganisaties.
Op zaterdag 9 februari vindt er in Leiden een demonstratie plaats voor het behoud van Vrijplaats Koppenhinksteeg. Dit om duidelijk te maken dat veel mensen de Vrijplaats ondersteunen en niet willen dat de grijze monocultuur van winkelketens en dure woningen weer een deel van de stad overneemt. Om twee uur 's middags zal een kleurrijke en strijdbare demonstratie door Leiden trekken, en tevens is er in de Vrijplaats een open dag met muziek, lekker eten en rondleidingen. We roepen iedereen die sympathiseert met Vrijplaats Koppenhinksteeg en waarde hecht aan vrijplaatsen in het algemeen op om naar Leiden te komen.
(Meer informatie is te vinden op internetadres www.koppenhinksteeg.nl & via emailadres
Dit artikel is verschenen in Kleintje Muurkrant nr 364, 1 februari 2002
