groen gras
De Boliviaanse Politie had het zwaar te verduren, in deze laatste decembermaand. De markt in Cochabamba, het stedelijk zenuwpunt van de dagelijkse strijd om het bestaan voor koopvrouw, onderbetaalde arbeider, werkloze en paria, groeide uit haar vertrouwde oevers en zette maagdelijke stukken woonwijk geheel onder de blanke zonneschermen. De wijkagent had zijn handen vol aan het opsporen van nieuwe belastingplichtigen die zijn familie de toegang tot de Kerstman verschafte welke hij zich met zijn loon alleen niet veroorloven kon. Voor de meest beruchte wijkbureau's op de "cancha" werd het runnen van hun netwerk van kleine dieven en helers tijdelijk zelfs een volledige dagtaak. Totdat de vlam in de pan sloeg.
door Theo Roncken
Ik was in Corumbá, net over de grens met Brazilië, toen het gebeurde. Het enige kanaal uit Bolivia dat ik op de zwart-wit TV in 'Hotel Nelly' ontvangen kon toonde boze marktvrouwen uit Cochabamba. Eerst bekogelden ze een gevangen straatjongen die blijkbaar betrapt was, daarna liet de camera zien hoe ze ook de politie met stenen en stokken te lijf gingen. Ik dacht aan Sandro, 23 jaar, die tegenwoordig op auto's past bij de beter bezochte restaurants van de stad. Zes jaar geleden werd hij in de volkswijk San Sebastián Pagador voor een dief aangezien en zonder pardon, met benzine overgoten, in brand gestoken. Hij bracht het er levend van af omdat de touwen waarmee zijn handen aan de lantaarnpaal vast zaten eerder doorbrandden dan hij zelf. Sandro kent de straatwereld op zijn duim. Hij woont er sinds zijn zesde. Ook de politie kent hij goed en hij weet ook dat ze er zes jaar geleden meer dan vier uur over deden om hem uit de handen van de woedende wijkbewoners te redden.
Afgelopen december liep de vangst van de ongelukkige gelegenheidsdief uit op een heuse volksopstand die slechts tot bedaren kwam nadat de Gemeente beloofd had om tot na de feestdagen publieke privé-bewaking in te huren. Dus toen mijn kinderen en ik, terug in Cochabamba, het centrum bezochten zag het er letterlijk zwart van de mini-Rambo's (en Ramba's), gemiddeld zeker niet ouder dan 18, gewapend met stok en spencer met schouder- en borstvulling. De politie leek zich bij zoveel jong enthousiasme te hebben teruggetrokken in bankgebouwen en wijkposten.
Daar was misschien ook nog een andere reden voor. In dezelfde woelige decembermaand was namelijk een mysterieuze reeks van bloedige bankovervallen, goed voor een totale buit van ruim een miljoen dollar, beëindigd met de arrestatie van onder meer een kolonel en een majoor van de Boliviaanse Politie. En wat tot dusver een soort van onaantastbaar publiek geheim was ontsloot zich in de laatste dagen aan de hand van dit voorbeeld als een omgekeerde reeks Russische poppetjes: de georganiseerde misdaad is in handen van politie-ambtenaren die wordt beschermd door hun bazen die worden toegedekt (en omgekocht) door partijbonzen, tot aan leden van de Eerste Kamer toe.
Ik heb me altijd al afgevraagd waar de Nederlandse Minister van Ontwikkelingssamenwerking Herfkens haar ideeën over het Boliviaanse "Goede Bestuur" toch vandaan haalt, en zou haar nu deze vraag graag opnieuw voorleggen. De Hoofdcommissaris van Politie is gisteren, 5 januari, na veel heen- en weer gepraat, toch nog afgetreden. Maar het fraaiste is dat het lagere politiepersoneel het voortouw heeft genomen in de oproep tot zuivering door aan te kondigen dat ze haar bazen op connecties met de georganiseerde misdaad aan het onderzoeken is. Dat kan echter nog wel even duren, vooral omdat de nieuwe Hoofdcommissaris zijn gezag traditioneel van boven naar beneden zal uitoefenen en het met de val van één of twee eksters natuurlijk nog geen zomer wordt.
Voor de komende maanden maak ik me zorgen. Morgen hervatten de cocaboeren hun acties tegen de hopeloze gedwongen uitroeiing van de plant die tot op heden hun dagelijks brood is. Overmorgen hernemen de familieleden van tijdens de dictaturen vermisten hun aanklacht tegen ex-president Banzer wiens schuld zij niet vergeten noch vergeven. Zonder effectieve Politie en afhankelijk van niet gereglementeerde particuliere bewaking mocht de Boliviaanse overheid wel eens in bekoring komen meer militairen in te zetten om ons van "het kwade" te verlossen. Het zou tot de vierde Staat van Beleg in zeven jaar kunnen leiden. Amen.
("Groen Gras" is een verzameling van onregelmatig via email/internet verschijnende verhaaltjes van een noorderling in het zuiden. Het basisidee is om het kleine, dagelijkse gebeuren te koppelen aan de werking van grote, schijnbaar onaanraakbare machten. Mocht je "Groen Gras" niet meer of juist wel willen ontvangen, stuur dan even een berichtje aan
Dit artikel is verschenen in Kleintje Muurkrant nr 364, 1 februari 2002
