Opgestroopte mouwen

Jeroen Breekveldt (NoGen/LAB) beschrijft in Kleintje 351 'euthanasiasme' als de zoveelste trap van het ongeleide projectiel dat individualisering en ontkerkelijking heet. Over de grens wordt de door de Tweede Kamer aangenomen wet gezien als 'n regelrechte breuk met de Nederlandse zorgtraditie.

door JoopFinland

'n Praatgroepje op de Finse televisie is vooral 'n lust voor het oog. De Finnen hebben een minimum aan lichaamstaal: hoe hoog de emoties van de spreker ook oplopen, de houding in de stoel blijft bevroren, geen spier in het gezicht vertrekt. Na enkele minuten sla je als kijker ook je benen over elkaar en kruis je de armen voor je borst. Qua inhoud zijn de programma's meestal even vervelend als in Nederland. Beroepspolitici mogen er ongebreideld hun eigen toko aanprijzen, de ene mainstream-opinie over wat 'ons allemaal' bezighoudt (zinloos geweld, de beurs, 'n andere praatshow) vecht met de andere om voorrang. Voor 'n afwijkende mening moet je je ook hier vervoegen in het gekkenhuis of de bajes.

Maar daags na de aanvaarding van de nieuwe euthanasie-wet was het Haagse gebeuren ook hier praatstof en bleef ik kijken en luisteren. In het studiootje onder zacht licht twee vrouwen en een man. Even had ik hoop dat het 'tegen' van één van de vrouwen zou komen. Maar de ene bleek de interviewster, de andere woordvoerster van de pro-euthanasievereniging hier. Ook in Finland krijgen bedenkingen tegen 'euthanasiasme' zodoende helaas 'n masculiene bijsmaak. Of omgekeerd: de zachte dood wordt nog wat zachter omdat ze verdedigd wordt door 'n vrouw. Toch had de man in het gezelschap snel mijn aandacht en sympathie. De arts had zich behoorlijk verdiept in de Nederlandse gezondheidszorg. En hij straalde oprechte verbazing uit. Op een gegeven moment stak hij -en dat is voor 'n Fin dus heel wat- als in wanhoop zijn armen in de lucht en zei: "Ik begrijp niet... Als je nu toch de structuur van de zorg in Holland bekijkt, met zijn arts aan huis en zijn gerichtheid op het uit de medische sfeer halen van heel veel waarvoor wij hier in Finland met 'n pil aankomen... Voor mij, een groot bewonderaar van het Hollandse model, is deze omslag onbegrijpelijk.'

De Finnen identificeren zich massaal en graag met 'hun' verzorgingsmaatschappij. Geluiden dat het allemaal te duur wordt, kunnen hier nog steeds op boe-geroep rekenen en de draagkracht voor het systeem vind je door het hele politieke spectrum. Maar voor wie hier een beetje ingeburgerd is, snijdt de bewondering van de arts voor het Nederlandse systeem en zijn kritiek op het Finse, zeker hout.
Verzorging van de wieg tot het graf... Het is hier allemaal en voor iedereen: de wieg zodra je uit het ziekenhuis komt, het graf omdat er voor cremeren in dit lege land geen noodzaak is. Maar het is alsof de ziel erin ontbreekt. In Finland is zwangerschap een ziekte, sterf je in een wit kamertje met uitzicht op 'n parkeerplaats, en heet zij van de thuiszorg nog net zo als haar moeder die in de oorlog aan het Oostfront aktief was, 'n Lotta.

Thuisbevallen is hier 'n zeldzaamheid. Er is weliswaar ook op dit gebied 'n vereniging actief -laatst waren ze in het nieuws omdat meer dan de helft van de moeders in ambulance of taxi blijkt te moeten baren- maar kinderen krijgen zal hier nog decennia lang als een noodzakelijk kwaad worden gezien. Wij troffen tijdens twee zwangerschappen nimmer twee keer dezelfde vrouwenarts, de geboortezaal is het beste te vergelijken met een slachthuis na de zaterdagse schoonmaak en de consultatie-buro's liggen midden in het ziekenhuis. Het probleem van de voortdurend wisselende artsen ontstaat door de geringe bevolkingsdichtheid hier. Naar de Nederlandse huisarts wordt in brede kring jaloers gekeken maar zijn 'vliegende' collega hier moet nu eenmaal ook eten, zo wordt gedacht. Dat in de plattelandsgemeenten vaak dertig procent van de mensen werkloos is en dus omgeschoold zou kunnen worden, hoor ik nooit.

Voor wie wil weten hoe mensen in 'n bepaalde hoek van de wereld met de dood omspringen, zijn de overlijdensadvertenties in de dagbladen een aanrader. De verschillen springen in het oog. Weliswaar hebben wij in Nederland niet wat ze in Engeland hebben: de paginagrote memorials voor iedereen die maar iemand kan vinden die er eentje schrijft. Maar we zijn wel weer frivoler dan de nabestaanden hier in het noorden. We leven ons uit in eigen poëzie en citeren graag 'n gezang (in de Volkskrant) of psalm (Trouw). De Finnen laten het bij de verzekering dat de overledene 'geliefd' of 'gerespecteerd' was. Wat echter vooral in het oog springt, is het verschil in het aantal namen onder de annonce. In Nederland laat het verscheiden een 'gat' na temidden van toch vaak een mens of tien. Hier zijn de meeste advertenties op naam van enkel 'n wederhelft plus één of twee andere familieleden. Wat dat betreft zou je kunnen denken dat 'n spuitje voor veel Finnen 'n aantrekkelijk alternatief vormt.

Dit artikel is verschenen in Kleintje Muurkrant nr 353, 9 februari 2001