Kwaadaardige reacties

Dat Peter Edel's recente boek "De Schaduw van de Ster" over zionisme en antizionisme wat rimpelingen in het zo kalme hollandse water zou veroorzaken was te voorzien. Maar toch ben ik geschrokken van de wijze waarop de afgelopen weken enkele tegenstanders menen te moeten reageren door te proberen de boodschapper te beschadigen in plaats van in te gaan op de boodschap.

door Gertjan van Beynum

De nu al jarenlang in Kleintje Muurkrant verschijnende artikelen van Peter Edel veroorzaken nogal wat emotionele en soms inhoudelijke reacties. Zijn pijnlijk kritisch onderzoek naar de wortels van het zionisme en de parallellen die hij trekt naar de hedendaagse Israëlische bezetting van grote delen van Palestina heeft al een aantal boze toetsenborden in beweging gezet. Een goede zaak, daar hebben we als Kleintje dan ook altijd met een serieuze bedoeling tot aanwakkering van het debat aan meegewerkt en dat zullen we blijven doen.
Nu een aantal van de teksten van Peter Edel verschenen zijn in een kloek boek van meer dan driehonderd pagina's komt de respons gelukkig wat massaler op gang, helaas niet altijd op rationele wijze. Nadat er na de boekpresentatie een aantal artikelen in de Belgische media waren verschenen (1) werd 't stokje hier in Nederland overgenomen door een behoorlijk groot stuk in Trouw (2). Hierin bespreekt Yoram Stein "De Schaduw van de Ster", althans dat lijkt zo. Inhoudelijk gaat zijn artikel echter vrijwel - na een korte (en absoluut foutieve en insinuerende) samenvatting van het boek - geheel over het voorwoord dat Karel Glastra van Loon bij het boek van Peter Edel heeft geschreven. Stein (en de koppenmaker van Trouw) maakt zich druk over Glastra van Loon's sympathie voor de SP. Stein verwijt Peter Edel dat hij zionisten verantwoordelijk stelt voor de holocaust maar dat doet Peter Edel absoluut niet - dat zijn en blijven uiteraard de nationaal-socialisten. "De Schaduw van de Ster" gaat wel uitvoerig in op de contacten van een aantal zionistische organisaties met Duitse nationaal-socialisten. Maar er is een groot onderscheid tussen de begrippen "verantwoordelijkheid" en "betrokkenheid". Ook citeert Stein de negatieve visie van Peter Zegers - die in een uitvoerige reeks ook al in 't Kleintje aan het woord is geweest en naar mijn mening vakkundig gepareerd is door Peter Edel - in dit behoorlijk tendentieuze en ronduit kwaadaardige artikel in de Trouw. Diezelfde avond pakken Barend en Van Dorp op RTL4-televisie de fakkel over en branden Peter Edel daarmee af. Met rook uit de oren citeert Frits Barend het Trouw-artikel en de toevallig aan tafel zittende Theodoor Holman begint emotioneel te schelden. Giftig wordt SP-hoofdman Jan Marijnissen gesommeerd zich de maandag daarop aan de Barend en Van Dorp-stamtafel te vervoegen teneinde afstand te nemen van Karel Glastra van Loon. Met de verkiezingen in aantocht kiest Marijnissen er inderdaad voor om zich te distantiëren van Karel Glastra van Loon, Peter Edel en de inhoud van het boek (3). In die televisie-uitzending presteert Van Dorp het om de inleiding van het hier eerder genoemde Trouw-artikel voor te lezen en daarbij een paar keer te zeggen dat hij uit het boek citeert: pure laster en leugens wat mij betreft. Er wordt gescholden op de schrijver zonder dat er in wordt gegaan op wat hij te zeggen heeft. Een ieder die de artikelen van Peter Edel in 't Kleintje gelezen heeft en zijn recent verschenen boek doorneemt zal moeten concluderen dat zijn boodschap juist bedoeld is om een uitweg te zoeken in het nu al zolang durende gewelddadige conflict in het Midden-Oosten. Zeker sinds de Tweede Intifada ziet het er allemaal ernstig treurig uit. De militaire Israëlische bezetting van grote delen van Palestina leidt dagelijks tot grote drama's aan beide kanten. Peter Edel poogt om middels een kritische beschouwing van het ontstaan en de ontwikkeling van de achterliggende ideologie van veel hedendaagse bezetters - het zionisme - een verklaring te vinden voor die voortdurende onderdrukking. Al doende komt hij tot de conclusie dat zolang de heersende ideologie (het zionisme) in de hoofden van veel bezetters en joodse kolonisten gebakken zit een oplossing ver weg zal blijven. Ook de nationalistische en anti-joodse ideologie van veel Palestijnen belooft uiteraard niet veel goeds, maar daar gaat z'n boek niet over, hoewel hij daar wel op in gaat. Eindconclusie van het boek is dan ook dat een humanistische oplossing middels het samenleven van alle volkeren binnen één gebied wellicht een strategisch goed streven zal zijn in plaats van te blijven inzetten op de "twee-staten"strategie. De verregaande kolonisatie van grote delen van Palestina door de Israëliërs kan al bijna niet meer leiden tot een aparte Palestijnse staat. Langzaamaan zie je deze mening doorsijpelen in het hedendaagse debat over deze voortdurende crisis.

In een televisiecommentaar in de NRC (4) noemt Maarten Huygen het boek "De Schaduw van de Ster" antisemitisch, daarmee duidelijk makend dat hij er geen letter van gelezen heeft en absoluut niet weet waar hij het over heeft. Een paar dagen later mag Gie van den Berghe in Trouw (5) het eerder door hem in een Belgische krant geschreven artikel nog eens overdoen en ook hij probeert zijn standpunt voornamelijk te verdedigen door de schrijver in een kwaad (antisemitisch) daglicht te plaatsen. Na de schrijver zo te bevuilen gaat Van den Berghe in op de op de inhoud van "De Schaduw van de Ster". Hij komt hier en daar tot nuttige kritiek en er lijkt een begin van discussie plaats te vinden maar allesoverheersend is toch zijn poging de auteur te beschadigen door hem met antisemieten in verband te brengen, een strategie die eerder door Peter Zegers in een reeks artikelen in Kleintje Muurkrant is uitgeprobeerd, maar waar Peter Edel volgens mij met vlag en wimpel in is geslaagd dit voornamelijk als laster te weerleggen. Gie van den Berghe vindt het bijvoorbeeld vreemd dat Peter Edel verwijst naar de Engelse vertaling van artikelen uit Le Monde Diplomatique en hij schrijft dan dat dit ook gebeurt op de website van een antisemitische en holocaust-ontkennende club. Blijkbaar weet Van den Berghe niet dat heel veel artikelen van Le Monde Diplomatique in Engelse vertaling op de eigen website van deze Franstalige bron staan. Wanneer hij dit wel weet dan is het overduidelijk bedoeld om Peter Edel aan antisemieten te verbinden. Gelukkig krijgt Karel Glastra van Loon in Trouw de gelegenheid zijn visie op de valse beschuldigingen weer te geven (6) en ook Peter Edel zelf komt nog aan het woord (7) maar de schade die aan zijn persoon is aangebracht is dan al heftig. Opvallend genoeg dus vrijwel geen inhoudelijke reactie op de rode draad van Peter Edel's werk: zolang de bezetting middels (zionistische) kolonisten van grote delen van Palestina blijft plaatsvinden is het conflict in het Midden-Oosten onoplosbaar.

Dat er uiteraard ook (weer) veel vuil in 't Leidse blad "De Fabel van de Illegaal" te lezen valt over Peter Edel's "De Schaduw van de Ster" ligt voor de hand. De nu al tijdenlange hetze tegen hem en 't Kleintje neem ik ondertussen niet meer serieus. Dat lijkt me het verstandigst. Zolang anti-racisten weigeren kritische standpunten in te nemen aangaande het zionisme is er nog veel werk aan de winkel.

"De schaduw van de ster. Zionisme en antizionisme" door Peter Edel (met een voorwoord van Karel Glastra van Loon), Berchem: Uitgeverij EPO, 2002 (isbn 90 6445 264 4)
Tip voor een eventueel volgende druk: neem een uitgebreide alfabetische literatuurlijst op. De uitgebreide bronverwijzing die nu achterin het boek staat vermeld is vaak moeilijk te herleiden naar de gebruikte literatuur. Overigens is er bij dezelfde uitgeverij pas geleden nog een interessant boek uitgekomen van Lucas Catherine "Palestina. De laatste Kolonie?" (isbn 90 6445 259 8)

Dit artikel is verschenen in Kleintje Muurkrant nr 374, 20 december 2002