Nederland erg mooi is

In de vroegere Sjors en Sjimmie-strips werd de zwarte Sjimmie steevast afgeschilderd als een lichamelijk en geestelijk zwaar achtergebleven veredelde bosaap, die steeds gered moest worden door de uiteraard hoogblonde witte Sjors. De moderne Sjors en Sjimmie-strips zijn niet meer racistisch. Sjimmie is nu een gewone jongen. Het domme huisvrouwtje Sally, wier enige levensgeluk bestaat uit het verzorgen en bedienen van een bulderende oom, is wel nog steeds even dom als vroeger. Hier beperk ik me echter tot het racistische karakter van de oudere Sjors en Sjimmie-strips.

door Eric Zwitser

De Noord-Zuid-Hollandse Vervoer Maatschappij (NZH) vond het een geslaagd idee een strip van Sjors en Sjimmie op de omslag van de dienstregeling '93/'94 te zetten, getekend door de oorspronkelijke tekenaar Frans Piët. Met Sjimmie als spraakgehandicapte bosaap: "Ikke domme turk, ikke niet begrijpe", om het duidelijk in het genre te plaatsen. Goed voor een onverhulde brief aan de NZH. Het antwoord van PR-pik L.H. Jacobs is hiernaast afgedrukt:
welnee, het afbeelden van een zwarte hoofdpersoon in een strip als een zwaar gestoorde heeft natuurlijk niets met discriminatie te maken. Net zo min als het uit dezelfde tijd stammende spaarpotje in de vorm van een zwart kinderhoofdje, waarin je geld kon stoppen voor de ook al niet-racistische witte missionarissen, die de domme zwartjes gingen beschaven. En uiteindelijk was het hele kolonialisme toch ook niet discriminerend bedoeld. Sjimmie moet blij zijn dat zijn arische vriendje Sjors hem steeds uit de nesten haalt en verder moet hij gewoon z'n kop houden, zoals het een fatsoenlijke zwarte betaamt.
En wat zeuren we eigenlijk? De NZH, sinds kort flitsend Connexxion geheten, volgt gewoon een moderne koers om voor de toekomst de subsidie veilig te stellen. In een tijd waarin extreem-rechts vertegenwoordigd is in allerlei organen tot in volksvertegenwoordigingen en soms zelfs regeringen toe, kan een racistische strip ook best weer. Je vraagt je af of er bij de NZH nou niemand was, die even kon bedenken dat deze dienstregeling (vriendelijk gezegd) beledigend is voor hun zwarte klanten en voor hun niet-zwarte klanten met een normaal ontwikkeld schaamtegevoel. Helaas bestaan die Sjors en Sjimmie-strips nou eenmaal, maar in een "eregalerij" horen ze zeker niet thuis.

Was het gedrag van de NZH al verbijsterend, nog verbijsterender waren de reacties van allerlei (deels zwaar gesubsidieerde) beroeps-anti-racisten en anderen.
De Vereniging ROVER, een belangenorganisatie van gebruikers van het openbaar vervoer, reageerde helemaal niet.
De Tweede-Kamerfractie van Groen Links maakte de brief zoek. Een tweede brief werd opgestuurd. De Tweede-Kamerfractie schoof vervolgens de zaak door naar Groen Links in de Provinciale Staten. Deze vonden het toch meer een zaak van de Tweede-Kamerfractie, maar zonden het desondanks door naar de Stichting Provinciaal Platform Anti Racisme SPARR. De reactie van SPARR: "Het bestuur is van mening dat gezien de soort brief die jij gestuurd hebt naar NZH zij niets meer aan de klacht kan doen. Wel stelt het bestuur op prijs om te weten of er inderdaad aan jou bekend is of er extreemrechtse figuren zich in het kader/bestuur van deze maatschappij bevinden." Alweer: zelf klagen is kennelijk verboden. Zelfs al was de brief aan de NZH wat aan de felle kant, dan nog kon SPARR toch zèlf klagen? Grappig trouwens, toch nog even hengelen naar info over eventuele extreem-rechtse figuren bij de NZH.
Van de toenmalige burgemeester Schmitz van NZH/Connexxion-vestigingsplaats Haarlem is de reactie rechts op deze pagina afgedrukt. Het zwaar discriminerend karakter van Piëts werk belette Schmitz begin jaren '90 niet aan hem een Koninklijke Onderscheiding uit te reiken omdat volgens de NZH "het werk van Frans Piët nog steeds alom gewaardeerd wordt." Toen zij bij BiZa aantrad als staatssecretaris vluchtelingenbeleid en men in sommige kringen veel heil van haar verwachtte, was mij dan ook al duidelijk dat het zou gaan om een ànder soort heil dan dat