inhoud FOK-dossier-nummer 10 "Scientology", deel 4

Vervolg inhoud FOK-dossier-nummer 10 "Scientology"

Narconon betaalt de sekte voor het gebruik van de technieken die door Hubbard ontwikkeld zijn. In 1993, de meest recente cijfers, waren deze 'licentiekosten' bijna 50.000 gulden. De totale lasten van Narconon, besteed aan de doelstelling bedroegen dat jaar bijna 800.000 gulden. Maar onder deze post is bijvoorbeeld ook het zakgeld dat de cliënten krijgen opgenomen. Voor een groot aantal cliënten is dat zakgeld een deel van de uitkering die ze van de sociale dienst krijgen en die geheel aan Narconon gegeven moet worden. Het percentage licentiekosten dat Narconon jaarlijks betaalt over haar uitgaven ligt tussen 6 en 7 procent. Dit bedrag komt bij de Association for Better Living and Education terecht.Net als de sekte intimideert ook Narconon medewerkers. Ook zij krijgen ter ondertekening een geheimhoudingsverklaring voorgelegd. In het kromme Nederlands, dat zowel de sekte als Narconon eigen is moet de medewerker onder meer verklaren: "dat hij/zij erkent dat hem/haar door de Stichting Narconon Nederland geheimhouding is opgelegd van alle gegevens, hoe ook genaamd, zowel mondeling als schriftelijk, de Stichting Narconon Nederland en/of haar cliënten betreffende of daarmee in de ruimste zin verband houdende; dat hij/zij erkent dat hem/haar door de Stichting Narconon het verbod is opgelegd om hetzij gedurende de periode als medewerker hetzij na beëindiging daarvan om welke redenen dan ook, op enigerlij wijze aan derden, direct of indirect in welke vorm dan ook en in welke voege dan ook, enige mededeling te doen aangaande gegevens als hiervoor bedoeld; dat hij/zij zich jegens Stichting Narconon verbindt om bij iedere overtreding van het verbod aan Stichting Narconon cq aan een door Stichting Narconon aan te wijzen instantie te betalen een dadelijk en ineens zonder sommatie of ingebrekestelling opeisbare, niet voor rechtelijk matiging vatbare boete van F 10.000.- onverminderd mijn gehoudenheid tot betaling aan Stichting Narconon van een volledige schadevergoeding terzake (...);
dat deze verklaring namens Stichting Narconon wordt mede-ondertekend, ten blijke dat Stichting Narconon een en ander aanvaardt" (55).
Een dergelijke 'boete'-bepaling is in strijd met de beginselen van het Nederlandse verbintenisrecht. Een rechter heeft te allen tijde de mogelijkheid een dergelijke bepaling nietig te verklaren.

Lafayette-school
Een van de andere activiteiten van Scientology in Nederland is een basisschool. Medio jaren tachtig ontstonden er binnen de sekte plannen om een school op te zetten. Daartoe werd de Stichting Hubbard Onderwijs opgezet, die overigens nooit een officiële rechtspersoon is geworden. In 1989 werd geprobeerd een school in Amstelveen te vestigen. Om te beginnen ging een informatieavond die de stichting wilde beleggen niet door, omdat na een golf van negatieve publiciteit de zaalhuur werd opgezegd. Ook de Vereniging Bijzondere Scholen in Amstelveen, de overkoepelende organisatie van het bijzonder onderwijs, weigerde de stichting Hubbard Onderwijs toe te laten.
Voorzitter Nico van den Berg en bestuurslid Anna van Baarsen richtten daarop op 24 januari 1990 een 'echte' stichting op, de Stichting voor Effectief Onderwijs. De naam Hubbard verdween uit de naam van de stichting, omdat die kennelijk te direct de link met Scientology had aangegeven. De doelstellingen van de Stichting voor Effectief Onderwijs zijn onder meer: "het geven van basis-onderwijs gebaseerd op de geschriften van L. Ron Hubbard die van toepassing zijn op het grootbrengen van een persoon (...); het geven van studiebegeleiding op basis van de studietechnologie van L. Ron Hubbard en het verspreiden van deze studietechnologie" (56).
In 1990 werd een particulier schooltje, de Lafayetteschool, gevestigd in Amsterdam Zuidoost. Een poging van de stichting om de school erkend te krijgen in de Amsterdamse Rivierenbuurt mislukte. De school meldde maar 53 leerlingen aan, terwijl er tweehonderd vereist zijn. Bij de motivering van de afwijzing overwoog het dagelijks bestuur van het stadsdeel bovendien nog: "Wij achten leerlingen uit België, Eelde, Middelburg, Rhoon, Oostkapelle en Veldhoven niet behorend tot het normale voedingsgebied van een Amsterdamse basisschool. Wij nemen niet aan dat deze leerlingen de school ook daadwerkelijk zullen bezoeken" (57). De stichting tekende tegen deze afwijzing beroep aan. Voorafgaand aan de behandeling van het beroep bij Gedeputeerde Staten miste de behandelend ambtenaar plotseling haar dossier met privé-notities over deze zaak. Bij de behandeling citeerde directrice Anna van Baarsen uitvoerig uit deze persoonlijke notities. Het beroep werd overigens wegens een fout in de ondertekening door de stichting niet ontvankelijk verklaard.
Daarop verhuisde de school naar de Fahrenheitstraat in de Amsterdamse wijk Watergraafsmeer. In een oud schoolgebouw huurden ze 2 klaslokalen en een gymzaal. Op dit moment hebben ze circa twintig leerlingen en drie leerkrachten: Anna van Baarsen, Helene Hermans en Els Alserda-Breet. Alle drie zijn actief lid van de sekte. Naast de basisschool beheert de sekte in hetzelfde pand nog de peuterzaal 'Lafayette', geleid door scientologe Renate Wolf.

Het onderwijs van de Lafayetteschool lijkt voor een groot deel op dat van een gemiddelde basisschool. Een deel van het lesmateriaal is gebaseerd op het Montessori-systeem. Een eerste opmerkelijk verschil is het grote portret van Hubbard dat in de klaslokalen hangt. Verder is de leescursus samengesteld aan de hand van werken van Hubbard en zijn boek 'Leren hoe te leren'. In de middenbouw (circa 6 tot en met 9 jaar) wordt bij het lesonderdeel geestelijke en maatschappelijke vorming een ander boek van Hubbard gebruikt dat is gebaseerd op 'Dianetics'. Of, zoals men beweert: "Het boekje 'De weg naar het geluk' geeft een gedragscode en wordt als leidraad gebruikt" (58).
Ondanks de wettelijke verplichting daartoe heeft de school geen medezeggenschapsraad: "De wet op de medezeggenschapsraad stelt een aantal eisen t.a.v. de bezetting door haar leden. Om een open en eerlijk contact te waarborgen van de ouders naar het bestuur toe, mogen er geen bestuursleden in de raad deelnemen. Daar bij onze organisatie de leerkrachten tevens in het bestuur van de school zitting hebben, is het wettelijk niet mogelijk om een medezeggenschapsraad in het leven te roepen.
Op dit moment, omdat de school nog een beperkte proportie heeft, bestaat de mogelijkheid voor de ouders om direct contact op te nemen met het bestuur" (59).
Het meest opvallende verschil is echter wel de 'Ethiek Afdeling'. "Wanneer een leerling moeilijkheden heeft, die niet op het leervlak liggen, is er de mogelijkheid om met iemand van de ethiek-afdeling te praten. Het doel van deze actie is om de leerling te helpen de beste oplossing te vinden in zijn/haar situatie. Bij het kijken naar zo'n oplossing worden ook de dynamieken in ogenschouw genomen. Een oplossing, die bijvoorbeeld goed is voor de persoon zelf, maar schade berokkend of onaangenaam is voor een grote groep mensen, kan niet optimaal genoemd worden en is derhalve ook geen ethische oplossing. Een ethische beslissing is een beslissing, die het beste is voor het voortbestaan van het grootste aantal dynamieken" (60). Dynamieken zijn groepen waarin de sekte het universum opdeelt. De eerste dynamiek is het individu, de tweede het gezin, de derde de groep, etc. Het gebruik van een ethiek-afdeling geeft aan hoe direct het organisatiemodel van de sekte zelf is overgenomen. De ethiek-officier op de school is directrice Anna van Baarsen.
De school heeft een licentieovereenkomst met Applied Scholastics, een onderdeel van de al eerder genoemde Association for Better Living and Education (ABLE). De school moet vijf procent van het lesgeld dat vierduizend gulden per kind bedraagt, afdragen.

Nederlands Comité voor de Rechten van de Mens
Sinds haar oprichting schopt Scientology tegen de gevestigde psychiatrie en geneeskunde aan. De bekendste voorbeelden zijn de acties van de sekte tegen het anti-depressivum Prozac, dat berucht werd vanwege zijn bijwerkingen.
De publicaties van de sekte suggereren dat er in de psychiatrie op grote schaal mensenrechten geschonden worden door het veelvuldige gebruik van bijvoorbeeld electroshocks en isoleercellen. Een van de grootste achterliggende redenen is natuurlijk dat de sekte de dianetics-cursussen ziet als enige kuur voor alle menselijke problemen. Maar dat blijkt niet genoeg te helpen. Daarom heeft de sekte in Nederland in 1969 een afdeling van de Citizens Commission on Human Rights opgericht, het Nederlands Comité voor de Rechten van de Mens (NCRM). Dat comité heeft vier doelstellingen:
a. er op toezien dat correcties plaatsvinden in de schendingen van fundamentele mensenrechten;
b. het ondersteunen en aanmoedigen van onderzoeken naar de effecten en methoden van psychiatrische en psychologische praktijken en methoden en klachten van de psychiatrische patiënt daadwerkelijk aanhangig maken via een rechtszaak;c. het publiceren over de diverse vormen van geestelijke behandeling, mensenrechten;d. samenwerking te bevorderen met individuen en organisaties op het gebied van geestelijke behandeling en mensenrechten" (61).
Het NCRM heeft korte tijd het blad 'Mens & Rechten' uitgegeven, maar omdat dat te kostbaar werd, is deze uitgave stopgezet en is er een tweemaandelijkse nieuwsbrief gekomen. Sinds enige tijd ligt de nadruk van het werk van het NCRM op het aanhangig maken van rechtszaken. In een van de nieuwsbrieven werd melding gemaakt van het feit dat ze daar een aparte advocaat voor hebben gevonden, Rene Glas van het advocatenkantoor Sluis & Roos uit Hoorn (62).

Uit het eigen rapportje 'Hoe de psychiatrie drugverslaafden maakt van kinderen en hoe de psychiatrische afzetmarkt zich daardoor uitbreidt' blijkt hoe het NCRM werkt. "Hoe worden kinderen 'geestelijk gestoord' verklaard door de psychiatrie? Gebruik makende van de criteria die door de psychiatrie uitgevonden zijn is geen enkel normaal kindergedrag dat niet valt onder het scala van symptomen waaruit zogenaamde 'mentale ziektes' bestaan. Enige algemeen voorkomende 'mentale ziektes' zijn:
- hyperactiviteit: het kind is actiever dan zijn of haar gemiddelde leeftijdsgenoot
- minimal brain disfunction: het kind heeft een minimale hersenfunctie stoornis
- learning disability: het kind heeft moeilijkheden met leren."
Het NCRM suggereert dat 'de psychiatrie' een kind dat in een van deze situaties verkeert zonder meer omschrijft als 'geestelijk gestoord'. De realiteit leert dat de term die voor dergelijke situaties gebruikt wordt 'psychische stoornis' luidt en dat daarin enorm veel gradaties bestaan. Het is niet zo dat een kind met een dergelijke psychische stoornis zonder meer de diagnose krijgt van 'psychisch gestoord'.

Het NCRM tracht haar werk aanzien te geven door burgemeesters uit het hele land een rapport te overhandigen van de Raad van Europa, over mensenrechten in de psychiatrie. De meeste burgemeesters nemen het rapport in ontvangst, omdat zij niet bekend zijn met de achtergronden van het NCRM. Tot nog toe heeft slechts een klein aantal van hen het rapport geweigerd omdat zij geassocieerd willen worden met het NCRM en scientology. Het NCRM gebruikt het rapport alleen maar om haar naamsbekendheid te vergroten.

Sinds enige tijd probeert het NCRM invloed te krijgen op het nieuw op te richten platform voor jeugd- en kinderhulp. Verder is de sekte opgedoken in de OPS-vereniging, een patiëntenvereniging van slachtoffers van blootstelling aan oplosmiddelen. Een delegatie van de sekte probeert op bijeenkomsten van deze vereniging een vitaminekuur in combinatie met een saunakuur aan de mens te brengen. Kosten voor deze kuur zijn zo'n vierduizend gulden. De kuur zou, volgens de sekteleden, de effecten van blootstelling aan oplosmiddelen ongedaan maken. Maar hersenschade, als gevolg van oplosmiddelen, is niet herstelbaar.

Nauw verbonden met het NCRM is de stichting National Commission on Law Enforcement and Social Justice (NCLE). Deze stichting is in 1990 ontstaan uit de stichting ter Bevordering van een Drugs-Vrij Nederland en bestaat ook helemaal uit leden van de Scientology-sekte. Doelstellingen van de NCLE zijn:
"1. het beschermen tegen overtredingen van de fundamentele rechten van de mens (...), en daar waar deze overtredingen optreden, verwijzen naar correctie mogelijkheden;
2. het aanmoedigen en steunen bij onderzoek naar de corruptie van de overheidsinstellingen op internationaal niveau, inclusief internationale politie groeperingen en geheime diensten (...);
3. het informeren van de burger omtrent hun rechten binnen de grondwet en wijzen op de toepassing van de Wet Openbaarheid van Bestuur, Wet op Persoonsregistraties, Wet Politieregisters (...)."
Het enige dat de NCLE doet is, in navolging van de sekte zelf, tegen Interpol en de Nederlandse tak van Interpol, de Centrale Recherche Informatiedienst (C.R.I.) schoppen.

Gebleken is dat ook in Nederland de sekte alles doet om (mogelijke) critici de mond te snoeren. Het voorbeeld van XS4ALL is al genoemd, maar er zijn er veel meer te noemen.Zo eiste de sekte in 1974 in kort geding dat een werkgroep van hoge ambtenaren van de Ministeries van Justitie en Volksgezondheid geen onjuiste gegevens zou publiceren over de sekte. Er bleek vooral angst te bestaan voor publicatie van een geheim rapport van de Duitse Bundes Kriminal Polizei, waarin onjuiste gegevens zouden staan. De werkgroep was overigens niet van plan iets te publiceren en de sekte verloor het geding.
Op 18 september 1991 werd de uitgever van het blad 'Het Beste' in kort geding gedagvaard, vanwege een artikel dat enkele weken later zou verschijnen. In dat artikel werd de sekte uitvoerig omschreven als een 'criminele organisatie met maffia-achtige praktijken'. De sekte verloor het geding en ook het hoger beroep, ruim een half jaar later, werd door de sekte verloren. Daarbij bepaalde de rechter dat "de in het artikel gekozen bewoordingen, tegen de achtergrond van de ernst van de aan de kaak gestelde misstanden en de overige omstandigheden van het geval, niet onnodig grievend zijn te achten" (63). Soortgelijke procedures werden in een groot aantal West-Europese landen verloren.
In andere gevallen van journalistieke publicaties over de sekte (zonder uitzondering allemaal negatief), is de sekte naar de Raad voor de Journalistiek gestapt. Dat betrof onder meer artikelen in de Nieuwe Revu, Psychologie en Onkruid. Ook VARA's ombudsman Frits Bom moest het ontgelden.
Jan Spaans, senior-redacteur van de Grote Winkler Prins encyclopedie gaf in een interview een andere methode van de sekte aan, om kritische en onafhankelijke publiciteit over de sekte te voorkomen. De sekte stuurde hem een kant en klaar stuk met de toevoeging "zo en niet anders moet het in de Grote WP, anders maken we er een rechtszaak van"(64).
Aan de inval bij XS4ALL, op 5 september 1995, is net als bij een inval maanden eerder bij een Finse Internet-provider, een uitgebreide publiciteitscampagne vooraf gegaan. Niet over het feit dat er teksten van Scientology verspreid werden, maar over het feit dat beide Internet-providers op grote schaal kinderporno zouden verspreiden. Over het algemeen wordt aangenomen dat deze geruchten van de sekte afkomstig zijn. Gesuggereerd wordt zelfs dat de sekte zelf wellicht verantwoordelijk zou zijn voor kinderporno op Internet, maar daar is tot nu toe geen enkel bewijs voor gevonden.

Ook het FOK heeft inmiddels de eerste dreigementen van de sekte binnen gekregen. Voor het onderzoek en het schrijven van dit dossier zijn bij de overheid allerlei stukken over de sekte, de Lafayetteschool, Narconon en dergelijke opgevraagd. Deze verzoeken geven volgens de sekte "redenen te veronderstellen dat het FOK bewust en intentioneel een overheidsinstantie tracht aan te zetten tot een aanval op een religieuze minderheid" (65). Tevens sommeerde de sekte "niet tot publicatie van de brochure over te gaan daar deze, gezien de uitlatingen van het FOK (...), ongetwijfeld lasterlijk zal zijn" (66).
De sekte heeft inmiddels geprobeerd aangifte bij de Amsterdamse politie te doen van het onderzoek dat het FOK heeft ingesteld. Omdat er geen sprake van strafbare feiten was is die aangifte niet opgenomen.

Scientology en haar onderdelen manoeuvreren op en soms over het randje van rechts-extremisme. Ideologisch is dat bijvoorbeeld het geval met de ideeën van de sekte over homosexualiteit en interraciale relaties. In de praktische uitvoering komen daar de strak autoritaire en hiërarchische structuur en het ontbreken van rechten en vrijheden voor andersdenkenden. Maar ook op het personele vlak is een aantal overeenkomsten tussen de sekte en extreem-rechts. Enkele voorbeelden zijn André Spies, Bernhard Gemen, Benedictus Banning en Lidy Stut-van Oort.
De oprichter van de Stichting Scientology Leiden, André Spies was toen (1971) en is nu nog steeds actief in extreem-rechtse en libertarische milieus. Spies, die zich in de sekte tooide met de titels 'Hubbard Dianetic Graduate' en 'Hubbard Dianetic Auditor' is onder meer oprichter van FreeNetwork, een uiterst select internationaal gezelschap van libertarirs (67). Spies, van oorpsrong Zuidafrikaan, heeft zich altijd achter het, inmiddels opgeheven, apartheidssysteem geschaard. Nadat Leiden te 'zwart' voor hem werd, verhuisde hij naar een riante buitenwijk van het Belgische Brussel. Ook daar kwamen niet-blanke migranten wonen en dus is Spies naar het blanke belastingparadijs Man verhuisd.
Bernhard Gemen, oprichter en bestuurslid van de Dianetic Counseling Group in Amsterdam, was ten tijde van de oprichting van die groep, in 1974, actief in Binding Rechts. Binding Rechts was een van de vele, uiterst rechtse afsplitsingen van de Boerenpartij. Benedictus Banning, cursist van Scientology en tussen 1992 en 1994 bestuurslid van Narconon was betrokken bij het, door het orthodox-katholieke Opus Dei opgezette 'Instituut voor Huwelijk, Gezin en Opvoeding' en de Nieuwe Partij, een partij met een aantal extreem-rechtse tendensen.
Lidy Stut-van Oort, jarenlang leidster van de 'reinigingsprogramma's' van Narconon viel tijdens een studieconferentie over het drugsbeleid van het wetenschappelijk instituut van het CDA dr K.F. Gunning bij in zijn visie op het drugsbeleid (68). Gunning sprak daar als voorzitter van het Landelijk Comité Drugspreventie, een samenwerkingsorgaan van een aantal extreem-rechtse organisaties, waaronder de schoolwacht van het Oud-Strijders Legioen.
De Scientology-uitgever New Era Publications uit Londen is jarenlang in Nederland vertegenwoordigd door de importeur Ars Scribendi uit Harmelen. Hubbards science-fiction boeken werden door deze importeur naar Nederland gehaald. Ars Scribendi importeerde toentertijd ook de boekenserie 'Nederlandse Vrijwilligers in Europese Krijgsdienst 1940-1945'. Deze serie werd uitgegeven door de Belgische nazi-uitgeverij Etnika en is een verheerlijking van Nederlandse nazi-collaborateurs in vier dikke delen.

| begin van brochure | vervolg van brochure |

Deze brochure is verschenen als speciale bijlage in de digitale versie van Kleintje Muurkrant, maart 1997