Electric Jimiland...

Wanneer de geelblauwe trein door het groene landschap vanaf Zaltbommel richting Den Bosch Centraal rijdt, ga ik steeds aan de linkerzijde van de trein zitten. Na de verzamelde gebruikelijke langs-de-spoor-ellende van het Zaltbommels kapitaal, roesthopen, aluminium golfplaatbarakken, cementbergen, glijdt het landschap weer over in de post-Betuwse fruitboompjes, keurig op rijtjes staand hun Flipjesoogst uit te broeden. Maar dat is niet de ware blikvanger op dit traject van de Nederlandse Spoorwegen. Ergens tussen de fruitboompjes staat een piepklein huisje in het groen, pittoresk aan de rand van een boomgaard. Het is van bruine baksteen, oerlelijk om te zien, met een onduidelijke functie in dit landschappelijk geheel. Misschien bewaart een fruitboer er zijn harken, schoffels, spaden. Of is het een broedplaats voor een wereldvreemde filosoof, een schuilplaats bij slecht weer, een bruine verzameling baksteen tussen het groene fruit. De innerlijke functie is mij onbekend, maar de uiterlijke functie is die van een baken, een houvast, een alweer-bijna-thuisgevoel. Want op dit bakstenen misbaksel heeft ooit iemand, in een contrasterende witte verf er het portret opgeschilderd van een artefact van de zestiger jaren. Na alle paarse woonkamers met oranje plafond, Che Guevara aan de muur en Pink Floyd op de draaitafel, is de huidige individuele kneuterigheid wel een groot contrast met de Ikeameubeltjes, de CD-speler met age nouveau regenwoudgeluiden en onbespoten guavechips in het Incamandje uit de wereldwinkel. Waar zijn de wierookstaafjes, de kralengordijnen, het Spaanse ameublement van sinaasappelkistjes, de anti-Vietnamstemming die Kosovo niet heeft kunnen besmetten, de sitar van George Harrison en... de gitaar van Jimi Hendrix? Juist, op dat foeilelijke bakstenen misbaksel, tussen Zaltbommel en Den Bosch heeft ooit iemand het portret van Jimi Hendrix geschilderd. Waarschijnlijk al in de jaren zestig, want wie ligt er nu nog wakker van Electric Ladyland of de Band of Gypsies?

Nu het Kleintje Muurkrant in de rubriek 'De Oude Doos' heeft opgeroepen om een geschiedenis te schrijven van 'De Actiebeweging' in Den Bosch, kan ik me geen mooier monument voorstellen dan het witte portret op bruine baksteen, als symbool voor alles wat was maar nu met Spice, Backstreet en Dreun-Dreun morgen al even vergankelijk is als het vandaag commercieel was. Natuurlijk moet dit onduidelijke bouwsel aan de linkerzijde van het treintraject Zaltbommel-Den Bosch dan ook onverwijld op de monumentenlijst.
Jarenlang gereisd naar vergaderingen in Amsterdam, of Utrecht, of Leiden, of Haarlem, maar toch steeds terug langs hetzelfde NS-traject op weg naar Den Bosch, waar het geleerde revolutionaire dan in de praktijk zou moeten worden gebracht. Vaak zonder houvast of aanknopingspunt, want hoe vertel je de mensen in een stad in carnavalsstemming dat ze uitgebuit worden en volgens Marx een historische rol te vervullen hebben? Maar steevast voorbij Zaltbommel de nieuwste brochure van Willie Wortel en de Lampjes even terzijde gelegd. Je wist dat het ging komen. Een strakke blik op de fruitboompjes in diverse stadia van appel- of perenweeën, een variabel landschap met een boer die al pruimend een schoffel in de aarde steekt, de simpelheid van het leven op het land. Hoezo arbeiders- en boerenstaat?
En als laatste rotsblok, het ultieme houvast, een baken in de postmoderne leegte, de bestendige overtuiging dat 't allemaal niet voor niets is of was, Jimi. Och, wat houd ik van degene die ooit de kwast ter hand heeft genomen om dit reliek op de gehavende baksteen te kalken en mij al vele jaren het bijna-thuis-gevoel weet over te brengen zonder Palaya of Jomanda of Ha-die-Krishna of welke andere New Ageziekte dan ook. De waarheid staat niet in je navel, maar op de muur van een lelijk misbaksel van bruine steen, een relikwie, gisteren, maar ook vandaag en morgen...

basz

Dit artikel is verschenen in Kleintje Muurkrant nr 334, 2 juli 1999