Groeten uit Zweden
"Zo, waar schrijf jij eigenlijk over?" "Verschillende dingen... onder andere over Zweden." "Jaja, wat dan...?" "Verschillende dingen... ik bekijk het met kritische ogen." "Aha, dat is makkelijk!" "Ja, wat denk jij?! Dat ik iedere morgen mezelf afvraag: Waar zal ik vandaag eens over gaan kankeren?!" "Het is altijd makkelijk om kritiek te hebben." "Kritiek hebben is vooruit denken... Hoe denk jij over het feit dat grote corporaties steeds rijker worden en dat het volk daar graag aan meehelpt?" "Daar heb ik geen problemen mee als ik maar in die grote corporatie werk", lachte de kortgeknipte jongeman in driedelig kostuum. "Maar dat doe je niet. Ik zag dat je net je 'cash-kaart' gebruikte." "Ja, nou en ...?" "Je kunt je 'cash-kaart' laden met maximaal 1500 Kronen (375 gulden) om er vervolgens dan mee te betalen in verschillende winkels, restaurants, kappers, etc. Eén probleem... je hebt geen echt geld in je portemonnee. Want banken willen graag dat het geld in hun bezit blijft. Als ze de consument ervan kunnen overtuigen dat het in hun belang is om te gaan betalen met een elektronische transactie, betekent dat er minder geld hun kluis verlaat. En dan noemen ze deze domme 'smartcard' ook nog eens 'cash-kaart'. Terwijl cash toch altijd contant geld betekende." "Maar dat is mijn geld, van mijn rekening." "Wat denk je? Dat ze op jouw bank duizenden kleine doosjes hebben met in ieder doosje het geld van de klant. Jouw geld bestaat alleen maar elektronisch en de bank betaalt jouw deel volgens hun boekhouding. Toen de banken er twee jaar geleden mee gingen experimenteren in enkele steden, was de conclusie negatief. Maar toch gaven ze niet op en sloegen hard terug. Nu, plotseling, zie je ze overal in het hele land. Elk bank pasje is voorzien van de 'cash-kaart' optie, zelfs studenten-kaarten hebben er een. De volgende - onvermijdelijke - stap is het duurder maken van geldautomaten en voila, de consument gebruikt zijn 'cash-kaart."
De propaganda voor de kaart is werkelijk nietszeggend: 'sneller en makkelijker betalen' bij voorbeeld. Volgens onderzoek van de Bond van Winkeliers duurt het gemiddeld 32 seconden om te betalen met de 'cash-kaart' terwijl contant betalen slechts 26 seconden duurt. In de kiosken is het verschil het grootst: 53 seconden tegenover 11 seconden met gewone betaling. "De opslagcapaciteit van de chipkaart is tachtig maal groter dan de magneet-kaart. Dus dunnere portemonnees."
Gaat plotseling elk bedrijf samenwerken en één 'smartcard' distribueren? Ik denk het niet, met als gevolg: dikkere portemonnees want de chip is dikker dan de magneetstrip. "Het risico dat je beroofd wordt verdwijnt wanneer je niet over contanten beschikt." Men vertelt dit overigens na de mededeling dat de 'cash-kaart' geen legitimatie nodig heeft, noch een pincode om ermee te betalen (die heeft men alleen nodig wanneer men de kaart gaat 'opladen'). Misschien dat de 'smart-card' een equivalent is van de herseninhoud van de gebruiker, maar dan toch kost het weinig moeite om te bedenken dat de 'cash-kaart' haast perfect is voor roof.
De banken werken naar een systeem toe waarbij elke transactie die er wordt gemaakt via hen op elektronische wijze verloopt. Een slenterende man benaderde ons en vroeg om 10 Kronen. "Waar ben je nu met je cash-kaart, vriend? Waar gaan al die bedelaars en daklozen straks naartoe wanneer het contant geld verdwijnt?" Ik beeldde me in dat de cashkaart als een frisbee in de nabij liggende gracht belandde met de kreet "je hebt gelijk!". Maar dit was niet een film. We wandelden verder en ik realiseerde me dat ik nooit, niet ik noch iemand anders, krijg uitgelegd dat het pats-kapitalisme (bedrijfskapitalisme dat je onverwacht hard in je gezicht slaat) een gevaar is voor de democratie.
Dennis Rodie
Dit artikel is verschenen in Kleintje Muurkrant nr 334, 2 juli 1999
