puntje/299

Het gelegaliseerde terrorisme van de marktwerking boekt ongekende vooruitgang met de metamorfose van aarde tot hel, maar wanhoop niet, Nederland is inmiddels weer een waterpistooltje rijker in de strijd: de Solidariteitsprijs. Die zal jaarlijks gaan worden uitgereikt aan de mens welke zich bijzonder heeft onderscheiden door haar/zijn solidariteit met de zwakkeren in de samenleving. Wijlen Dirk de Vroome, in Nederland beter bekend als 'de rooie reus', is gekozen als geestelijke vader en inspirator van deze prijs. De prijswinnaars krijgen als onderscheiding een sculptuur dat Dirk de Vroome uitbeeldt zoals hij is te zien op de omslag van de biografie die over hem is verschenen; protesterend met opgeheven vuist (De rooie reus, Dirk de Vroome, strijder tegen onrecht, 1925-1986. Jo Schoormans). Als de initiatiefnemers nu maar niet in de waan verkeren dat die beeldjes de schoorsteenmantels kunnen gaan sieren van mensen die aan hun solidariteit meer dan het minimumloon hebben ontleend, dan is zo'n prijs geen verkeerde zaak. Om het echter een goede zaak te kunnen noemen, is meer nodig. Daarvoor zou deze onderscheiding slechts terecht mogen komen bij de mensen die voor hun solidariteit nooit geen cent hebben verlangd of ontvangen. Bij de mensen die juist tegenwerking, ongemak, onbegrip, antipathie of gevaar hebben moeten incasseren als gevolg van hun solidariteitsbetoon, maar zich desondanks niet uit het veld lieten slaan, daar horen die beeldjes terecht te komen. In het voorwoord van Dirks biografie schrijft Schoormans: 'Het resultaat van de speurtocht is soms verbijsterend. Ook magistraten blijken niet altijd diegenen te zijn geweest voor wie zij graag doorgingen. Officieren van justitie speelden bizarre spelletjes. Rechters velden verkeerde vonnissen. Burgerlijke autoriteiten maakten zich schuldig aan misleiding en toonden zich gevoeliger voor (dreiging met) geweld dan voor redelijke argumenten. Organisaties en instellingen lieten het afweten waar het om uitgestotenen en zwakkeren ging.' Af te leiden aan zijn verbijstering over ambtelijke terreur moet Schoormans, in de periode voor zijn wandel in de voetsporen van de Rooie Reus, over een behoorlijke dosis kleinburgerlijke goedgelovigheid hebben beschikt. Ook het nawoord doet je dat denken: 'In laatstgenoemde zaak heeft de Rooie Reus het op een 'normale' manier geprobeerd, maar dat heeft niets opgeleverd. Als dit typisch is (geweest) voor het optreden van bestuurders, is het daarmee droevig gesteld (geweest). Hetzelfde geldt voor het optreden van rechters en officieren van justitie. Ik ben daar hevig van verschrokken; ik had dat niet verwacht.' Vreemd. Maar goed, Schoormans komt in ieder geval twee maal tot de conclusie dat de door de autoriteiten uitgestippelde wegen die er zijn om een eind te maken aan wanbeleid of onrecht, maar bitter weinig effect scoorden. Voor redelijke argumenten waren de autoriteiten niet gevoelig, maar voor '(dreiging) met geweld' wel. Helaas is er op dat gebied nog niets veranderd. Integendeel, iedereen die een beetje om zich heen kijkt ziet dat de wereld er alleen maar slechter op geworden is, ondanks alle protest. Armoede, ziekten, de afbraak van ons natuurlijk leefmilieu en oorlogen krijgen de wereld steeds meer in hun greep. Politici hebben het welzijn van de burgers verkwanseld aan de aasgieren van de vrije markt die er geen punt in zien om hun kapitaal en macht uit te breiden met de economische voordelen die de gruwelijkste onderdrukkingspraktijken in (oa) Nigeria, Birma, Brazilië, Mexico, Indonesië en China met zich mee brengen (en ons vertellen dat we te duur zijn!). Uitgeleverd aan de aasgieren van de vrije markt die deze aarde in een onnodig hoog tempo aan het kaalscheren, leegzuigen en vergiftigen zijn. Uitgeleverd aan de aasgieren die nu ook in Europa mensen enkel zien als al dan niet rendabele economische objecten. Uitgeleverd aan de aasgieren die alleen maar aan hun mega-winsten van nu denken en voor de generaties na ons hel en verdoemenis overlaten. Het is een droevig wonder te noemen dat er nog mensen zijn die menen dat legaal verzet de ongekend grote vernietigende en onderdrukkende krachten die deze wereld en haar bevolking nu bedreigen, zal kunnen doen keren. De vraag of illegaal verzet daar wel ooit toe in staat zal zijn, valt niet te beantwoorden, maar voor een groeiende groep jongeren wordt dat antwoord alleen maar minder relevant omdat het hen steeds duidelijker wordt dat ze toch steeds minder tot weinig of niets meer te verliezen hebben. In de troosteloze buitenwijken van de grote Europese steden groeien de legers van jongeren die door de dagelijkse praktijk worden verhard en verbitterd en geen dromen of illusies meer koesteren, vooral niet over machthebbers. Ook milieubeschermers worden radicaler naarmate steeds merkbaarder wordt hoe de mens verkankert, steeds zichtbaarder wordt hoe snel de natuur wordt afgebroken, steeds voelbaarder wordt hoe onze atmosfeer wordt vervuild en de ozonlaag wordt afgebroken en steeds duidelijker wordt dat de wetmatigheden van de vrije markt voor de grootste vernietigingen in de menselijke geschiedenis zullen gaan zorgen. Hebben de generaties na ons nog wel een kans om ooit nog een boek te schrijven met de titel 'De gewillige beulen van de vrije markt'? Hoe denkt het gros van de Nederlanders over de jongeren die, vlak voor de onthulling ervan, het gedenkteken ter ere van het honderdjarig bestaan van de auto besmeurden met verf? Brrr, ik geef geen cent voor hun gedachten; de heilige koe wordt hier nog steeds aanbeden. Solidariteit met de zwakkeren. Is dat het opkomen voor het snel groeiende aantal kinderen in Nederland dat door het toenemende autoverkeer zeer ernstig te lijden heeft van ziekten aan de ademhalingswegen? Lijkt me een schot in de roos. Het NOS-Journaal liet prachtig zien hoe bij de onthulling een groepje verstokte auto-aanbidders een besmeurd gedenkteken onder een laken vandaan lieten komen. Het feest leek meer op een begrafenis. De mooiste onthulling die ik ooit heb aanschouwd. De (gearresteerde) actievoerders verdienen wat mij betreft het eerste beeldje van Dirk voor deze ludieke actie. Misschien draagt het eraan bij dat ze wat minder worden uitgekotst door de massa die -het kan haast niet anders- nog wel eens met heimwee en een glimlach zal terugdenken aan dit soort (b)engeltjes van activisten.

Dit artikel is verschenen in Kleintje Muurkrant nr 299, juli 1996