druggebruik als sociaal ritueel

25 jaar drugs in Nederland

Het boek 'Het doel heiligt de middelen' vormt een accurate beschrijving van het leven van mensen die afhankelijk zijn van verdovende middelen en meer speciaal van die middelen die men hard-drugs noemt. Men probeert pragmatisch en zonder al te veel moralistische bijklanken de voors en tegens tegen elkaar af te wegen. Daarbij worden voor mensen die niet zo bekend zijn met de materie een aantal (voor)oordelen doorgeprikt. Zo wordt er aangetoond dat maar een vijfde deel van de gebruikers via verwervingscriminaliteit aan zijn geld komt. Het is echter wel zo dat deze selecte groep van een kleine 20% veelvuldig met het justitiële apparaat in aanraking komt. Daarbij komt ook nog de (over)accentuering in de media voor deze groep. Het is verhelderend om te constateren dat het drugprobleem voor justitie eigenlijk niet bestond voor 1970. Dit valt onder andere af te lezen uit de bemanning van de narcotica-brigade van Amsterdam. In 1965 waren daar twee personen in dienst, twintig jaar later waren dit er 65. De justitiële kosten die gepaard gaan met het vervolgingsbeleid laten zich steeds meer voelen. Met name de vervolging van 'de grote jongens' beschouwen sommigen binnen het justitie-apparaat allang als verloren. ook wordt er een inzicht gegeven in de klassegebondenheid van de problematiek; de lagere en hogere arbeidersklasse en de lagere middenklasse zijn met 86% oververtegenwoordigd.
Verhelderend is de beschrijving van de historie waarin de wortels liggen tussen het verschil van zienswijze tussen Nederland aan de ene en de V.S. en de laatste tijd Frankrijk aan de andere kant. Deze twee laatst genoemde landen voeren een moralistisch discours tegenover de pragmatische koopmansmentaliteit van de Nederlanders. deze koopmansmentaliteit wortelt mede in de belangen die de Nederlanders hebben gehad in de opiumhandel waaraan fors is verdiend. De verschillende soorten drugs, hun werking en de (schommelende) prijzen worden bezien. Bovendien worden ook de in de subcultuur gebruikte bewoordingen verklaard. Verrassend vond ik de invloed van de rituelen en de functie daarvan binnen deze wereld. Er wordt gesproken van druggebruik als sociaal ritueel.
Het laatste hoofdstuk heeft de titel gekregen 'het strafrecht houdt de markt in stand'. Toch geeft deze titel de inhoud daarvan niet goed weer. Het is immers niet enkel het strafrecht maar ook de buitenlandse politiek en de verschillende optieken van diverse landen die de drugproblematiek in stand houden. De simpele oplossing van legalisatie is dan opeens niet meer zo simpel en eenvoudig uitvoerbaar.
Het boekje is mede aan te bevelen omdat er tussen de betogen kleine interviews staan met de mensen die in deze wereld moeten (over)leven. Deze interviews maken de problematiek des te schrijnender en maken de roep om tot oplossingen te komen des te pregnanter.

('Het doel heiligt de middelen. Een kwart eeuw illegale harddrugs in Nederland' is geschreven door Annemarie Plasschaert en uitgegeven bij Papieren Tijger in Breda)

Dit artikel is verschenen in Kleintje Muurkrant nr 299, juli 1996