Is immigratie überhaupt een probleem?"

Tijdens de presentatie van het boek 'Nederland Open U' (uitgegeven in april 1994 door Uitgeverij Ravijn in samenwerking met het progressief solidariteitsfonds XminY) gaf sociaal-geograaf Philip Muus, werkzaam aan de Universiteit van Amsterdam, in een gesproken column zijn visie onder de titel: "is immigratie überhaupt een probleem?" Wij nemen in dit Kleintje deze tekst over die we overgetiept hebben uit het XminY-bulletin van juni 1994.

1. Nederland is een immigratieland en zal dat nog voorzienbare tijd blijven. Een gemiddeld migratieoverschot (saldo) van ongeveer vijftigduizend personen per jaar is voor de eerste jaren te verwachten.
2. 1993 en 1992 laten in tegenstelling tot wat vaak gesuggereerd wordt juist een lager migratiesaldo zien dan in 1990 en 1991. Dat saldo is nu al twee jaar lager. Waarom dan die paniek? Waarom dan het woord onbeheersbaar?
3. De immigratie van Turken, Marokkanen, Antillianen en Zuid-Europeanen vertoont sinds 1991 een aanzienlijke daling. De Surinaamse immigratie stijgt licht en met name die van de ex-Joegoslaven stijgt zeer sterk. Terwijl de totale immigratie de laatste jaren qua omvang nauwelijks is veranderd, lijkt die in de berichtgeving tomeloos te stijgen. Dit is niet juist. Belangrijke herkomstlanden laten een lagere immigratie zien, sommige andere met name door asiel, een hogere immigratie.
4. Betrekken we de administratieve korrekties in het geheel, dan zijn de gekorrigeerde migratiesaldo voor de jaren 1992 en 1993 opnieuw lager dan de daaraan voorafgaande twee jaren, en tellen dan niet bijna zestigduizend personen, maar ruim veertigduizend. Een aanzienlijk verschil: niet meer, maar minder nieuwkomers die zich hier per saldo vestigen.
5. Asielverzoeken zijn heel wat anders dan ingeschreven immigranten. De één is een verzoek bij Justitie, de ander is een inschrijving in een woongemeente (niet in een of andere vorm van opvang). Van de asielverzoeken in de afgelopen twaalf maanden is een belangrijk aandeel van Europese origine, met name uit voormalig Joegoslavië. De fluktuaties van de maandelijkse asielverzoeken, die nu weer zeer hoog zijn, zijn in hoge mate te relateren aan de fluktuaties in verzoeken van ex-Joegoslaven. Hiernaast kan het haast niet anders zijn, dan dat de hoge asielcijfers van augustus en september 1993 en nu voor een groot deel te maken hebben met het verwerken van achterstallige verzoeken. Met andere woorden: het is zeer aannemelijk dat de snelheid waarmee de molens van de Immigratie- en Naturalisatie dienst malen, en het moment waarop ze gaan malen, de fluktuaties mede bepalen.
6. We zien dat asielverzoeken in geringe mate in immigratie vertaald worden omdat het merendeel van de asielverzoeken niet wordt gehonoreerd met een status. behalve personen uit voormalig Joegoslavië en enigszins uit Iran en Irak, hebben anderen zoals Somaliërs weinig of soms geheel geen kans op een A-status of een Vergunning tot Voorlopig Verblijf. We vangen niet alleen in belangrijke mate asielzoekers uit de eigen regio op, maar we verlenen absoluut en relatief vooral hen een verblijfstatus.
7. Als de oorlog in voormalig Joegoslavië stopt, en de verwachtingen zijn minder pessimistisch dan een half jaar terug, zullen op korte termijn niet alleen de asielverzoeken aanzienlijk kunnen gaan dalen, maar ook de statusverleningen. Het is onzinnig om op basis van de huidige cijfers, ontwikkelingen van het aantal asielverzoeken te extrapoleren tot in de volgende eeuw.
8. Illegalen zijn werkzaam in de Nederlandse economie. Het Nederlands Ekonomisch Instituut (voorjaar 1994) schat dat er dertigduizend mensjaren arbeid verricht wordt door illegaal verblijf houdende buitenlanders, met name in de horeca, tuinbouw en loonkonfektie. Dit nuchtere rapport heeft nauwelijks aandacht gekregen in de pers. De media lijken in verkiezingstijd liever aandacht te geven aan niet altijd geverifieerde opmerkingen van politici over illegalen en asielzoekers, dan aan nuchtere degelijke rapporten. Dit is slecht van de kant van de pers en zeer schadelijk voor de beeldvorming.
9. Het tumult in Nederland over het migratiebeleid en migratiebeheersing heeft tot nu toe met name restriktieve maatregelen opgeleverd in de zin van gezinshereniging en asiel, soms op punten waarop de werkelijkheid de maatregelen al vooruit was. Het symbolische spierballengevecht van het laatste jaar lijkt echter vooral te resulteren in een versterking van de kontrolerende taken van de Immigratie en naturalisatie Dienst. Het is de vraag of de feitelijkheid van migratie- en asielontwikkelingen niet juist een geheel andere beleidsnadruk zou behoeven. Meer gericht op integratie en minder op het maken van onderscheid, op basis van wat, ja wat?

Elke eerste dag van de maand is er van 19.00 tot 20.00 uur een WAKE bij de Willem-II gevangenis in Tilburg

"Alle mensen worden vrij en gelijk in waardigheid en rechten geboren. Zij zijn begiftigd met verstand en geweten, en behoren zich jegens elkaar in de geest van zuster- en broederschap te gedragen." (artikel 1 van de Universele verklaring van de Rechten van de Mens)
Wereldwijd zijn er meer dan 15 miljoen vluchtelingen. Mensen die van huis en haard verdreven worden door oorlogen, onderdrukking, uitbuiting, armoede. de meeste vluchtelingen trekken naar landen die dichtbij hun geboorteland liggen; een kleine groep zoekt hun veiligheid verder weg.
In Nederland arriveert slechts 0,2% van die vluchtelingen. Hen staat een lange beoordelingsweg te wachten: van Onderzoeks en Opvangcentrum (OC) naar Asielzoekerscentrum (AZC) en dan een ROA-huis (Regeling Opvang Asielzoekers) in een woonplaats. 70% van alle asielverzoeken wordt echter afgewezen. Afwijzing betekent dat je Nederland moet verlaten. maar de mesten kunnen niet terug naar huis. Wanneer ze in Nederland blijven, worden ze illegaal genoemd. Dan begint een moeilijk leven, ze mogen er immers niet zijn en hebben toch geld, woonruimte en werk nodig. Daarnaast is er de constante angst en dreiging om opgepakt en uitgezet te worden. Wanneer je nu opgepakt wordt, kun je worden overgebracht naar het Huis van bewaring in Tilburg. Hier is plaats voor 370 vreemdelingen. 370 mensen die opgesloten zijn tot ze Nederland uitgezet worden.
Wij zijn het niet eens met het Nederlandse toelatingsbeleid, dat er alleen op gericht is het aantal immigranten te beperken. In de praktijk betekent dit steeds hardere maatregelen om mensen 'buiten de deur te houden'. Met het sluiten van de grenzen en strengere controle achter de grenzen en binnen Nederland (denk aan de identificatieplicht!) sluit Nederland de ogen voor de redenen waarom mensen vluchten. De oorzaken blijven nu buiten beschouwing en vluchtelingen worden als 'probleem' gedefinieerd. WIJ EISEN HET VRIJLATEN VAN VREEMDELINGEN! Op hetzelfde tijdstip als deze wake, iedere eerste dag van de maand van 19.00 tot 20.00 uur bij de Tilburgse Willem-II gevangenis, is er ook een wake bij het Amsterdamse 'grenshospitium'.
"Geen der verdragsluitende landen zal, op welke wijze dan ook, een vluchteling uitzetten of terugleiden naar de grenzen van een grondgebied waar zijn (haar) leven of vrijheid bedreigd worden op grond van zijn (haar) ras, godsdienst, nationaliteit, het behoren tot een bepaalde sociale groep of zijn (haar) politieke overtuiging." (Vluchtelingenverdrag van Genève [1951])
Voor meer informatie:
VUURDOOP, Bisschop Zwijsenstraat 17, Tilburg (013)421982

Dit artikel is verschenen in Kleintje Muurkrant nr 275, 14 juli 1994