idealistische idioten

Verhullend taalgebruik, ook zoiets. Vanaf nu gaat de term 'Sociale Dienst' in DenBosch verdwijnen. Jammer, ik vind het wel mooi klinken. Bij goeie zin heb ik het over naar "de soos" gaan en wanneer ik link op ze ben dan noem ik ze de "sd". Maar de vele management-cursussen, die kader en personeel door hun strot geduwd hebben gekregen, maakten wel duidelijk dat je als werknemer bij de Sociale Dienst niet voldoende profiel uit je werk haalt.
Dus kun je beter werkzaam zijn bij "Arbeidsmarkt en Sociale Zaken", dat klinkt intelligenter en dan hoef je je salaris ook niet meer te verantwoorden. Een uitkeringstrekker, eh pardon uitkeringsgerechtigde, moet zijn "bijzondere bijstand" voortaan aanvragen bij het "team Voorzieningen". Nou, voorlopig blijf ik ze toch echt gewoon soos noemen. Dit alles zal wel het gevolg zijn van de interne reorganisaties, naar aanleiding van onder andere de klachten verzameld door de Taakgroep Politiek van het Steunpunt Kansarmen en Minima en gebundeld in het Klachtenboek Sociale Dienst 's-Hertogenbosch van alweer een hele tijd geleden. Dit Klachtenboek werd aan de politiek verantwoordelijken aangeboden met een spetterend optreden van die roomse Veulpoepers in de (toenmalige) Boulevard aan de Snellestraat. Nooit meer iets op gehoord natuurlijk, behalve dat in opdracht van B&W van DenBosch een paar peperdure bureaus de puinhoop bij de Sociale Dienst hebben onderzocht en dat dit geleid heeft tot de huidige "windowdressing", eh, pardon, reorganisatie.
De Sociale Dienst, de gemeentelijke Kredietbank en het Bureau Sociaal Raadslieden bij elkaar geveegd tot "Arbeidsmarkt en Sociale Zaken". Dan de definities nog wat aanpassen waardoor het aantal werklozen statistisch flink gedaald is in de afgelopen periode; terwijl een ieder die de drollen uit de ogen veegt en rond kijkt kan zien dat dit slechts nep en fake-maatregelen zijn. Veel vast werk is verloren gegaan of gewoon wegbezuinigd en vervangen door flex-baantjes of erger, door het gesubsidieerde Melkert één tot en met zoveel gedoe.

Structureel progressief zou het zijn wanneer er in deze stad (en ver daarbuiten) óók eens zou worden nagedacht over bijvoorbeeld het volgende: Geef aan iedere inwoner van boven de achttien een vast maandinkomen, zeg 1500 gulden in de maand. Eenieder kan vervolgens zelf bepalen of je daar voldoende aan hebt of dat je de neiging niet kunt onderdrukken om hiernaast betaald werk te doen. Het voordeel van dit basisinkomen is dat mensen hun eigen werk kunnen gaan doen, dat wil zeggen dat veel mensen ervoor zullen kiezen om te stoppen met een hoop smerig (produktie)werk dat de bazen gemakkelijk zouden kunnen automatiseren maar dat weigeren omdat veel (produktie)werk slecht betaald wordt en dat daarom automatisering achterwege blijft. De angst die veel conservatievelingen uitspreken dat er dan veel mensen zullen zijn die niet meer gaan werken is ongegrond. Er bestaat heel veel (vrijwilligers)werk waar mensen keihard voor werken en dat zeer veel voldoening geeft. Nu wordt al dat werk verdrongen door bezuinigingen en/of minimum-loners die middels overheidssubsidies de (betaalde)arbeidsmarkt onder druk houden.
"Maar dan worden er toch een hoop dingen niet meer geproduceerd?"

Ja, inderdaad, en is dat erg dan? Er is nu toch een hoop overbodige zooi te koop? Wat moet je met drie-en-twintig verschillend vormgegeven tandenborstels en tachtig anders gekleurde zakken met daarin vrijwel dezelfde sjips? Zou het niet een verademing zijn indien er een hoop troep simpelweg zou verdwijnen? Al die debiliserende soap-series, kinderachtige gok-spelletjes, de produktie van oorlogstuig, alle milieu-vervuilende overtollige (plastic) rotzooi, duizenden huizenmakelaars, notarissen, varkensfokkers, verzekeringsagenten, beursspeculanten, handopleggers, uitzendbureaus en socialedienstambtenaren kun je toch wel missen? Probeer het je maar eens voor te stellen... Er is echt ongelooflijk veel troep om ons heen dat gemakkelijk weg kan. Wanneer je begint na te denken over het maatschappelijk nut van produkten dan ziet de wereld er plotsklaps heel anders uit. Dat er een naadloze relatie ligt naar onze produktiewijze ligt voor de hand. En voor diegene die dit vergeten is, dat is een kapitalistische produktiewijze. Dit wil zeggen dat er slechts één motief bepalend is en dat is winst genereren. Steeds meer en meer en meer...

"ja maar wie haalt er dan bijvoorbeeld het vuil op?"

Een veelgehoord argument tegen een of andere vorm van basisinkomen is de verwachting dat veel mensen voor dat basisinkomen zullen kiezen en vervolgens niet meer (betaald) willen werken. Je zou problemen kunnen krijgen met maatschappelijk nuttige en noodzakelijke arbeid die nu veel te weinig maatschappelijk gewaardeerd wordt. Een mooi voorbeeld is het ophalen van de zooi van anderen. Het is nog maar de vraag of dat bijvoorbeeld dit noodzakelijke werk per definitie vuil en vervelend is (en als het dat al is dan moet het snel geautomatiseerd worden), maar je zou vrij simpel een systeem kunnen bedenken waarbij mensen in het kader van een soort maatschappelijke dienstverlening werk verrichten. Een systeem bedenken waarbij heel veel mensen af en toe dit soort werk verrichten in plaats van relatief weinig mensen die dit continue moeten doen. Dat systeem is heel goed met betrekking tot heel veel maatschappelijk noodzakelijke arbeid te bedenken. Je zou bijvoorbeeld een onderscheid kunnen maken in maatschappelijk noodzakelijke en maatschappelijk wenselijke arbeid. Maar ja, dat vereist een fundamenteel andere visie op de samenleving. Een samenleving waarbij mensen (al dan niet betaald) werken om te leven en niet leven om te werken zoals nu maar al te vaak het geval is... het simpele feit overigens dat er zoveel mensen zijn die bang zijn dat er bij invoering van een basisinkomen heel veel werk onuitgevoerd blijft liggen toont aan hoeveel mensen er nu met enorme tegenzin hun (betaalde) werk verrichten.

"Waar moet dit alles van betaald worden?"

Is dan een logische vraag. Nou, het antwoord is eigenlijk zeer simpel. Er zullen heel wat mensen "betaalde-baan-loos" worden met bovenstaande denkpiste. Alle repressieve werkzaamheden bij Sociale Dienst en bijvoorbeeld GAK verdwijnen, je hoeft mensen namelijk niet meer te controleren of dat ze wel solliciteren of dat ze hun dikke pakken formulieren wel juist hebben ingevuld. Die controles (en betaalde banen) verdwijnen en dat levert natuurlijk een enorme berg centen op. Verder is het aangetoond dat naast autorijden, roken en vet eten het werken (de betaalde arbeid) een zeer ongezonde bezigheid is. Veel stress, bedrijfsongelukken, vergiftigingen en kapotte benen en ruggen zijn afkomstig uit de reguliere arbeidsplekken. Het is natuurlijk voor de samenleving als geheel ook veel goedkoper om collectieve verzekeringen en pensioenen te regelen dan al dat (peperdure) geprivatiseer in deze sector.

Verzekeringsmaatschappijen en pensioenfondsen horen vandaag de dag tot de meest kapitaalkrachtige ondernemingen ter wereld. Zij zitten met miljarden guldens op de beurs te speculeren. Zolang zij winst maken hoor je ze niet, de aandeelhouders zijn te druk bezig hun geld te tellen, maar ochjeeochjee wanneer het eens mis gaat, dan moet je eens horen... Dat is nota bene allemaal geld van individuen waarvan het pure speculatie is of dat ze hun geld ooit weer terugzien. Vele miljarden guldens verdwijnen zo uit relatief lege portemonnees in de richting van zeer vetgevulde portefeuilles.

Bovendien, met een collectief basisinkomen waarin rekening wordt gehouden met collectieve verzekeringen, pensioenen, gratis openbaar vervoer en medische voorzieningen kun je je overigens voorstellen dat dit lager kan uitvallen als het uitkeringsniveau van vandaag de dag. Hier in Holland hebben nogal wat politici er bijvoorbeeld een handje van om te wijzen op de relatief hoge sociale voorzieningen. Dit is dus simpelweg niet waar, we hebben hier in het Kleintje reeds vaker op gewezen. In de Bondsrepubliek bijvoorbeeld is de daadwerkelijke uitkering lager maar daar wordt de woninghuur apart gefinancierd en dan kom je dus toch weer op een vergelijkbaar sociaal minimum. Ondertussen gaat namelijk gemiddeld dertig procent van elke minimum-uitkering op minimumniveau rechtstreeks in de zakken der huiseigenaren...

Dit artikel is verschenen in Kleintje Muurkrant nr 318, 20 februari 1998