Vrouwen en extreem-rechts

In de aanloop tot de gemeenteraads- en Tweedekamerverkiezingen van 1994 is in de media brede aandacht geweest voor de racistische en discriminerende uitgangspunten van CD en CP'86 ten aanzien van migranten en vluchtelingen. Als vrouwenonderzoekscollectief Loeder (Leiden) vonden we het belangrijk dat er ook bekendheid werd gegeven aan de opvattingen van extreem-rechtse partijen over de positie van vrouwen in de samenleving en de mogelijke aantrekkingskracht van deze standpunten op vrouwen. Er is in Nederland nauwelijks onderzoek gedaan naar en recente informatie te vinden over dit onderwerp. In de partijprogramma's van CD en CP'86 krijgen onderwerpen als vrouwenemancipatie, het gezin, abortus, betaalde arbeid en dergelijke weinig aandacht. Uit gemeenteraadsnotulen, interviews en (partij)bladen blijkt echter dat er door extreem-rechtse partijen wel degelijk een mening over deze onderwerpen wordt verkondigd.
In het buitenland is wel wat recenter en specifieker onderzoek gedaan naar extreem-rechts en vrouwen, maar ook dat is mager. Onduidelijk is in hoeverre de buitenlandse situatie op Nederland van toepassing is. Wel is duidelijk dat evenals in het buitenland ook in Nederland rechtsextremisme vooral een mannenzaak is. Toch bestond in 1994 het electoraat van de CentrumDemokraten voor ruim 40 procent uit vrouwen. In hoeverre dat een incident was zal in de nabije toekomst blijken. Met de verkiezingen van 1998 wordt het thema rechts-extremisme weer extra actueel.
In een zojuist uitgebrachte brochure hebben we een drietal aspecten over de relatie tussen vrouwen en extreem-rechts onderzocht en beschreven. Wat zijn de opvattingen van extreem-rechtse partijen ten aanzien van vrouwen en hun positie in de samenleving? Wat is het profiel van vrouwen die op extreem-rechtse partijen stemmen of dit overwegen? En waar zit de mogelijke aantrekkingskracht van deze partijen op de vrouwen in? In het eerste artikel wordt op deze vraag ingegaan in een historische context. Er wordt een schets gegeven van de sociaal-economische, maatschappelijke en culturele omstandigheden tussen de twee wereldoorlogen in Duitsland en Nederland, en het politieke debat over de rol van de vrouw in een sterk veranderde samenleving. In het tweede artikel wordt beschreven welke standpunten extreem-rechtse partijen in Nederland (en een aantal Europese landen waar extreem-rechtse partijen in opkomst zijn) ten aanzien van vrouwen hebben. Tevens wordt ingegaan op de voorbeeldfunctie die andere partijen vervullen voor Nederlandse extreem-rechtse partijen. In het laatste artikel tenslotte wordt het profiel van het extreem-rechtse electoraat in Nederland beschreven. Er wordt geanalyseerd op welke manier extreem-rechts specifiek aantrekkelijk kan zijn voor vrouwen. Daarbij wordt gekeken of omstandigheden die tussen de twee wereldoorlogen voor vrouwen een rol speelden om het rechtsextremisme te omhelzen nu ook een rol spelen.

De brochure "extreem-rechts aan de vrouw gebracht" is te bestellen door 6,50 gulden over te maken op giro 95225 ten name van Stichting gebladerte in Leiden onder vermelding van de titel. Meer informatie bij Vrouwenonderzoekscollectief Loeder, Postbus 143, 2300 AC, Leiden.

Dit artikel is verschenen in Kleintje Muurkrant nr 316, 19 december 1997