armoede

Overal heb je commissies voor. Je kunt het zo gek niet bedenken of het wordt onderzocht. Zo ziet iedereen hoe de armoede in heel Europa schrikbarende vormen aanneemt. In sommige landen was dit natuurlijk altijd al zo maar daar ga je naar op vakantie om al die armoede en ellende om je heen te zien zodat je je echt helemaal tevreden kunt voelen wanneer je het kerosine verslindend vliegtuig terug naar Holland neemt. Op initiatief van de voorzitter van de Europese Commissie Jacques Delors is vijf jaar geleden het EAPN opgericht, het Europese anti-armoede netwerk. J.Bothmer, Nederlandse afgevaardigde namens het Samenwerkingsverband Mensen Zonder Betaald Werk, kwam een praatje houden op het door het EAPN georganiseerde 'armoede'congres dat op donderdag 10 november in DenBosch werd gehouden. Notabene in het hartstikke dure hotel Central! Normaal gesproken kost één nachtje slapen hier 175 gulden, de 'armoedecongresgangers' hoefden 'maar' 90 gulden te betalen. En, jawel, onze eigenste koningin Beatrix kwam het congres openen (dat overigens gehouden werd in zaal Jeroen Bosch, de Bossche schilder die zo treffend de honger, overvloed én klassentegenstellingen verbeeldde). In een artikel dat de NRC een dag later hierover publiceerde kwam de heer Bothmer opnieuw aan het woord. Z'n club (EAPN) krijgt van de Europese Unie per jaar ongeveer 1,5 miljoen gulden, waarvan ongeveer 180.000 gulden per jaar voor de Nederlandse tak. Maar, zegt Bothmer, "daar kun je een organisatie maar moeilijk mee runnen". Wat!, 180.000 gulden en daar kun je geen anti-armoede-akties mee voeren? Geen wonder dat ik nog nooit van de AEPN had gehoord, wat een domme uitspraak! Maar ze hielden wel een fraai verhaal, daar in het sjieke Hotel Central in DenBosch: van de zestig miljoen mensen die in de Europese Unie armoede lijden, wonen er 1,2 miljoen in Nederland. In Nederland zijn er ongeveer tweehonderdduizend mensen die hun schulden absoluut niet meer kunnen betalen en "70.000 mensen die uit vuilniszakken eten, steeds meer zwerfkinderen en kinderen die worden uitgestoten omdat hun ouders niet in staat zijn dure merkkleren voor hen te kopen". Binnen het EAPN zijn honderd vertegenwoordigersters van welzijnsinstellingen en 'zelforganisaties' van uitkeringsgerechtigden uit de twaalf lidstaten en waarnemers uit Finland en Rusland georganiseerd. Hun standpunt is dat de samenleving in drieën is gedeeld: "Eenderde die alles krijgt, eenderde die rustig wordt gehouden en eenderde die niks heeft". Mooie praatjes, maar wij vragen ons hier bij het Kleintje af of het enige zin heeft een congres te organiseren dat zonodig geopend moet worden door de keuningin en waar minister Melkert van sociale zaken en werkgelegenheid zijn mooie praatjes kan houden: "het lukt ons helaas in dit welvarende deel van de wereld maar niet de armoede volledig uit te bannen. Dezelfde Melkert die voorstellen doet die uitkeringsgerechtigden letterlijk laat creperen (zie de voorstellen om werkgevers arbeiders uit te kunnen laten buiten voor de helft van het minimumloon en allerlei uitkeringen binnenkort dramatisch te verlagen) en ook dezelfde die, net zoals alle andere ministers een jaarinkomen heeft van 219.607 gulden (inklusief vakantiegeld maar ekslusief allerlei toeslagen en we weten door de Nordholt-affaire dat deze ook nogal hoog kunnen zijn). Op dezelfde dag presenteerde de FNV haar jaarlijkse koopkrachtonderzoek waaruit blijkt dat "de stijgende woonlasten steeds meer een molensteen om de nek van huurders met een laag inkomen zijn". Verder veel verhullende cijfers; omdat er doorlopend geschermd wordt met gemiddelden herkent vrijwel niemand zich individueel in de cijfers. "Per 1 juli 1994 zijn de huren voor de onderzochte groep gemiddeld met 5,3 procent gestegen. Met de gemeentelijke belastingen en heffingen daarbij opgeteld vormen de woonlasten 38 procent van het maandinkomen". Nou, de werkelijkheid is natuurlijk heel wat dramatischer. Voor zeer velen vormen de woonlasten meer dan de helft van het inkomen! Om nog maar te zwijgen over de omstandigheden waarin studenten nu al verkeren en die het nog veel en veel moeilijker krijgen om te studeren, te wonen én te eten. De verhullende cijfers ontstaan doordat iedere keer opnieuw groepen mensen met elkaar vergeleken worden die moeilijk te vergelijken zijn. In het FNV-voorbeeld bijvoorbeeld hebben bijna zeshonderd huishoudens met een bijstands-, WAO- of AOW-uitkering een uitgebreide vragenlijst over hun huishoudboekje ingeleverd. Daaruit blijkt dat deze huishoudens in 1994 713 gulden per maand vrij te besteden hebben, ruim veertig procent van het gemiddelde inkomen van 1614 gulden per maand. De werkelijkheid is natuurlijk vele mate ernstiger: het gemiddelde inkomen waar de FNV op uitkomt vervormt de realiteit van vele honderdduizenden mensen die een veel lager maandinkomen hebben en (dus) een veel kleiner gedeelte daarvan over houden, na aftrek van de woonlasten. De krantekoppen begin november 1994, zoals "Koopkracht van minima daalt met vier procent" dienen dan ook veel serieuzer en ernstiger te worden genomen...

Dit artikel is verschenen in Kleintje Muurkrant nr 280, 16 december 1994