AIDA: "vluchteling of kunstenaar?"
Afgelopen maand ontving ik een nieuwsbrief van Stichting AIDA. Ik had er nog nooit van gehoord, een stichting die zich heet in te zetten "voor kunstenaars welke waar ook ter wereld worden onderdrukt vanwege hun werk." Het lezen van hun verslag en becommentariëring van één of andere obscure conferentie was een gênante bezigheid. In de nieuwsbrief, en naar ik vermoed in de hele doelstelling van AIDA, lopen (minstens) twee volstrekt verschillende zaken door elkaar: de positie van vluchtelingen in Nederland en de positie van kunstenaars in het algemeen en in ons land in het bijzonder. Deze verwarring leidt tot een beeldvorming die niet alleen volstrekt onjuist is, maar vooral ook misleidend werkt. Ik ga nog een stap verder. AIDA maakt de onduidelijke positie waarin een asielzoeker verkeert nog onoverzichtelijker door misleidende en gevaarlijke onzin te verspreiden. Om bij het begin te beginnen:
Wie is een vluchteling? Antwoord: iedere persoon die zich hier aanmeldt en alles achter zich heeft gelaten om het VEGE LIJF te redden. Dit lijkt AIDA te beamen, maar meteen in de inleiding lees ik: "Toch zien zij zelf (de kunstenaars waar AIDA zo'n goed contact mee heeft) het 'vluchteling zijn' als een marginale kwestie. Voor hen hangt juist alles af van de reële mogelijkheid zich te kunnen bewijzen als kunstenaar." Zou het dan wel loslopen met deze vluchtelingen?
Tweede punt: wat willen wij als Nederlanders met het asiel dat wij voor anderen inrichten? Dat is de belangrijkste vraag en het is bovenal een wezenlijk politieke vraag, die AIDA zich niet hoeft te stellen, want deze universele stichting "is noch een juridische, noch een kunstorganisatie" en bovendien "onafhankelijk van politieke, religieuze of ideologische instituties." Maar dat is geen antwoord. Welke positie neemt AIDA in ten aanzien van de belangrijkste vraag omtrent het vluchtelingenbeleid, namelijk: wat willen we daarmee?
AIDA wil van alles maar is nergens duidelijk. Heel suggestief wordt het restrictieve asielbeleid dat Nederland volgens Europese afspraken voert in verband gebracht met de lastige maatschappelijke positie van kunstenaars die om wat voor reden dan ook naar Nederland komen. Maar we spreken