Oliedom

vrijdag 12 februari-2010
Verschillende westerse landen hebben iets uit te leggen over de oorlog in Irak. Toenmalige regeringsleiders leggen met tegenzin verantwoording af waarom er zeven jaar geleden militaire of politieke steun aan de Amerikanen werd toegezegd. Valt niet mee zoiets uit te leggen. Die massavernietigingswapens waren er niet en dat manco in het verhaal brei je niet zo maar even recht. Aan de andere kant gaat ook de vredesbeweging van toen niet helemaal vrijuit op basis van wat we nu weten. Vrijwel unaniem meende die toen dat de Amerikanen op de olie van Saddam Hoessein uit waren. Alom bestond de verwachting dat westerse oliemaatschappijen van diens verdrijving zouden profiteren, door voor een habbekrats zijn olie in bezit te nemen, dan wel door de prijs van dat zwarte goedje via de oorlog tot grote hoogten op te drijven. Vrijwel niemand dacht er destijds over na dat beide scenario's danig met elkaar in tegenspraak zijn en alleen daarom is het de vraag waarom de vredesbeweging er zo stug aan vast bleef houden. Als de Amerikanen echt de olie in Irak voor niets wilden hebben, dan had Irak de 51e staat van de VS moeten worden. Maar dat gebeurde niet, want er kwam een regimechange. Weliswaar aan de leiband van de VS, maar dat nam niet weg dat de Amerikanen als ze olie wilden hebben, daarvoor gewoon de geldende prijs moesten betalen. Dat een door de VS gevoerde oorlog in Irak de olieprijs drastisch op zou drijven, met grotere winsten voor de oliemaatschappijen als gevolg, is al net zo twijfelachtig. De prijs van olie wordt in de eerste plaats bepaald door het effect van vraag en aanbod en een oorlog kan de prijs wellicht even opdrijven, maar zeker niet voor lang. Het komt er zelfs op neer dat de immer op winst beluste oliemaatschappijen in de VS nadeel hebben van Amerikaanse oorlogsinspanningen. Veel landen zouden graag hun deuren openen voor hun investeringen, maar zien daar juist door de Amerikaanse agressie vanaf. Hoe dan ook, toen het uiteindelijk tot een verdeling van de olievelden in Irak kwam, waren de Amerikaanse oliemaatschappijen niet eens de grote winnaars. In plaats daarvan liepen vooral de Britten met de beste deals weg. OK, die deden ook aan de oorlog tegen Irak mee, dat is waar. Dat de Chinese staatsoliemaatschappij CPNC eveneens tot de grote gelukkigen behoorde, is echter pas echt tekenend voor de outcome van het vredesargument destijds over Amerikanen en olie. Vochten ze die oorlog voor China of zo? Natuurlijk blijft dan de vraag waarom er toch een economie verschroeiende oorlog kwam, die een niet meer te tellen aantal dollars en meer dan 1.300.000 mensenlevens heeft gekost? Waarom, als het niet om de olie was? De belangen van het militair industrieel complex? Absoluut een factor van grote betekenis, zeker. Maar ook een die op zich niet alles kan verklaren. Waar je dan en passant aan denkt zijn de landen die voordeel haalden uit de situatie zoals de oorlog voortbracht. Dat wil zeggen, de landen die Saddam Hoessein eerder als vijand zagen, voordeel meenden te kunnen halen uit een nieuw regime dat hen goed gezind was en bovendien onder bescherming van de VS vielen. Vraag je dan af welk van die landen via uiterst invloedrijke symphatisanten in Washington het meest voor een oorlog in Irak heeft gelobbyd, en welk van die landen via de val van Saddam Hoessein zijn hegemonie in de regio kon bevestigen voor iedereen die het spelletje doorhad. Wij hebben echt geen idee welk land dat nu geweest kan zijn...