• Archivaris
  • 341

Samenwerking boven concurrentie

Vereniging Solidair als alternatief voor de markteconomie

In Kleintje Muurkrant hebben heel vaak kritische artikelen gestaan met betrekking tot de naar ons inziens racistische fundamenten der antroposofie en haar vertakkingen. Eén van de invloedrijkste takken aan de antroposofische boom is de Triodosbank uit Zeist en deze is vorig jaar in zee gegaan met de in Utrecht gevestigde Vereniging Solidair, voortkomend uit de VAKgroep. In dit Kleintje een overzicht van de activiteiten van die Vereniging Solidair. In een volgend Kleintje willen we wat vragen opwerpen over het samenwerken van grote groepen kritische mensen en groepen met de antroposofen. Deze religieuze stroming krijgt op deze wijze een steeds grotere greep op de "alternatieve beweging" en daar zijn velen niet blij mee.

Op zaterdag 18 maart aanstaande organiseert Vereniging Solidair een conferentie met de titel 'Solidarity over competition, alternatieven voor de markteconomie'. Op deze dag zullen allerlei alternatieve samenwerkingsverbanden en alternatieven voor de markteconomie gepresenteerd en bediscussieerd worden. Er zullen ook mensen vanuit federatieve verbanden in GrootBrittannië en Duitsland aanwezig zijn. Je bent van harte welkom aan deze dag deel te nemen. Tijdens de conferentie is er onder meer aandacht en ruimte voor de ideeën van Vereniging Solidair. Je kunt ze zowel bediscussiëren, 's ochtends in het plenaire gedeelte, als uitdiepen, in de workshops daarna. Ook kun je ideeën uitwisselen met andere initiatieven op alternatief economisch terrein zoals Aktie Strohalm, de Beweging voor een Wereldbasisinkomen en het Groene Sticht in de workshops en achteraf. Bovendien zijn er stands waar organisaties zich presenteren, ook de deelnemers en de bouwers van Vereniging Solidair.
In dit artikel schetsen we kort de ideeën van Vereniging Solidair. Aan het eind vertellen we wat meer over wat we op 18 maart van plan zijn.

Dictatuur van de markt
Gaat het goed met de Europese economie? Zij groeit als kool, maar ten koste van wat? Wereldwijd regeert het principe van de groei-economie. Deze vorm van economie is niet gericht op duurzaamheid, maar eist juist een steeds hogere doordraaisnelheid van haar produkten. Om in de behoeften van het rijke Westen te voorzien worden grote delen van de wereld en haar bevolking geëxploiteerd. Materialisme en consumptiedrang worden aangewakkerd. Wat overblijft is een onpersoonlijke samenleving waarin je elkaar eerder iets aandoet dan iets samen doet. Mensen worden voortgejaagd door de mechanismen van de markteconomie, zonder dat er rekening wordt gehouden met wat zij werkelijk willen of kunnen. Doe je niet mee aan de ratrace, word je te licht bevonden en ben je voor de markt niet meer interessant, dan word je aan de kant gezet en naar de marge van de samenleving gedreven.

Economische macht
De dictatuur van de markt dringt steeds verder door in de politiek. Enerzijds is politiek een te verkopen produkt geworden: het zijn niet meer de meningen en standpunten die belangrijk zijn, maar hoe ermee gescoord wordt in de opiniepeilingen. Anderzijds probeert de politiek het economische spel mee te spelen door beleggingsfondsen op te richten of commissariaten op zich te nemen. De verwachting dat van de politieke macht een wezenlijke of structurele verandering uit zal gaan is dan ook steeds meer een illusie.

Vereniging Solidair
Moet je proberen de politiek te verbeteren? Moet je je mengen in het gevecht om economische macht? Vereniging Solidair is in de eerste plaats een beweging voor samenwerking en solidariteit. Zij kiest ervoor zelf iets op te bouwen. Ze biedt een solidaire infrastructuur aan al diegenen die hun leven in willen richten naar hun eigen wensen om zo hun lot zelf in handen te nemen. Deze infrastructuur bestaat uit een structurele samenwerking die vorm en inhoud geeft aan een economie waar mensen de maat zijn. Door aan een eigen structuur te bouwen laat je zien dat het ook anders kan, dat wederzijdse ondersteuning meer oplevert dan concurrentie. Het idee is eigenlijk vrij simpel: wie hulp nodig heeft krijgt het, wie hulp te bieden heeft, geeft het. Winstgevend dekt verliesgevend. Vereniging Solidair wil iedereen uitnodigen daar naar eigen vermogen aan mee te doen.

Solidaire economie
Vereniging Solidair komt voort uit de VAKgroep. Dat is een samenwerkingsverband van bedrijven, sociale, politieke en culturele initiatieven en woonprojecten die de solidaire economie al jaren in praktijk brengen. De afgelopen 25 jaar zijn hierbinnen veel collectief opgezette initiatieven juridisch, financieel en organisatorisch begeleid naar een succesvol bestaan. Dat is gebeurd op eigen kracht, met eigen middelen. Met de opgedane ervaring en ontwikkelde professionaliteit wil Vereniging Solidair nu actief naar buiten treden en zo een breder publiek aanspreken om deel te nemen aan dit solidaire samenwerkingsverband, zodat die praktijk kan uitgroeien tot een factor van betekenis. Bedrijven, woonprojecten, sociale, culturele en politieke initiatieven, plaatselijke overheden en particulieren die de uitgangspunten onderschrijven kunnen ieder op hun eigen manier en naar eigen inzicht meedoen in het solidair economisch model.

Bijdragen, deelnemen en bouwen
De solidaire infrastructuur bestaat uit drie onderdelen: bijdragen, deelnemen en bouwen. Dat zijn de drie niveaus van betrokkenheid waarin iedere groep, ieder individu op een eigen manier middelen kan inbrengen. Al naar gelang van waar je instapt heb je een grotere verantwoordelijkheid binnen de solidaire infrastructuur. De deelnemers vormen het hart van de structuur. Je kunt je als persoon, woonproject of werkproject aansluiten. Je stelt voor korte of langere tijd middelen ter beschikking, geeft een borgstelling af of draagt structureel een percentage van de winst af. Ook kun je door samen te werken voorzieningen voor elkaar creëren en gemakkelijker over en weer van elkaars diensten en kennis gebruik maken. Dat hart wordt van twee kanten gevoed: enerzijds materieel door de bijdragers, anderzijds door de bouwers. Bouwers zijn groepen die samenwerken om bijvoorbeeld trainingen te ontwikkelen in basisdemocratisch functioneren, begeleiding te geven bij het opzetten van de financiële administratie of de informatievoorziening over vernieuwende vormen van economisch handelen te ontwikkelen en te onderhouden. Zij bouwen aan een versterking van de solidaire infrastructuur.

ana maria fonds
Bijdragers doen giften aan de stichting ana maria fonds en het in samenwerking met Triodos Bank opgerichte Fonds Toegevoegde Waarde. Dit is het meest extern gerichte deel in de solidaire infrastructuur: groepen en mensen die sympathiseren met het idee van een solidaire economie, kunnen het incidenteel of structureel met giften steunen. Peter Blom, directeur van Triodos bank, vatte de werking van het Fonds als volgt samen: "daar inspringen waar vernieuwende initiatieven onvoldoende zekerheden van de banken krijgen en het bewust omgaan met geld bevorderen." Het ana maria fonds wordt ook gesteund door andere celebrities. In de organen van het ana maria fonds is gestreefd naar een brede maatschappelijke vertegenwoordiging: Raf Janssen, Adelheid Roosen, Farah Karimi, Lucas Reijnders en Andree van Es zijn lid van de Commissie van Aanbeveling en aan de Raad van Advies nemen Jan Saal, Henk Voets en Sietse Leeflang deel, mensen die zich bezig houden met vernieuwende vormen van economisch denken, organiseren en produceren.

Waar gaat het heen?
Met de bijeengebrachte middelen worden projecten op verschillende manieren ondersteund: door een aanvullende lening of borgstelling voor hun financiering, door begeleiding en advies, door het helpen ontwikkelen van ontbrekende professionaliteit en door het ontwikkelen van nieuwe instrumenten op deze gebieden. Om voor ondersteuning in aanmerking te komen moeten initiatieven, van bedrijven tot ideële organisaties, aan een aantal voorwaarden voldoen. Ze moeten levensvatbaar zijn, collectief georganiseerd zijn, zoveel mogelijk in eigen beheer doen, een maatschappelijke meerwaarde hebben en op hun beurt participeren in de solidaire economie. Op deze manier wordt een samenwerkingsmodel gecreëerd dat de kracht en de middelen vooral uit zich zelf haalt. Door wat je meer hebt dan direct nodig is, ter beschikking te stellen en diegenen die daarmee ondersteund worden te vragen hetzelfde te doen, ontstaat een zichzelf versterkend en op zichzelf staand verband.

Conferentie Solidaire Economie
Natuurlijk zijn er nog veel vragen over de consequenties, de inrichting en de werking van de verschillende nieuwe onderdelen van het 'solidair economisch model'. Die vragen zullen tijdens de conferentie aan bod komen. Maar ook verwante initiatieven zullen hun activiteiten en ideeën presenteren. Hieronder volgt een overzicht van de opbouw van de dag. Ochtend: Een forum zal het idee van samenwerking en solidariteit als alternatief voor het concurrentieprincipe vanuit verschillende hoeken - economie, wetenschap, praktijk, politiek - bediscussiëren. Daarna zal Vereniging Solidair een presentatie houden. Een concreet voorbeeldproject zal de werking van een solidaire infrastructuur illustreren. Middag: In een aantal workshops zullen verwante initiatieven besproken worden: Miethausersyndikat, een woon- en werkproject in Freiburg; het LETS-initiatief; de alternatieve economie van Aktie Strohalm; Het Groene Sticht, een initiatief tot het creëren van een werkplaats voor daklozen, met onder andere een kringloopbedrijf. Andere workshops zullen gaan over meer algemene ideeënvorming over solidariteit: het verdelingsvraagstuk; het vrouwelijk element in de economie; solidariteit of liefdadigheid?; protestbeweging en opbouwbeweging. Een derde categorie vormen de workshops waarin de opzet van Vereniging Solidair verder uitgediept wordt: grondslagen en criteria (een actieve 'weggeefworkshop'); bijdragen, deelnemen, bouwen: nadere bespreking van mogelijkheden; routebeschrijving van de weg van het geld binnen de solidaire infrastructuur. Aan het einde van de middag is er ruim de tijd om na te praten over alle opgedane ideeën. Voor alle deelnemers aan de conferentie is er vegetarisch biologisch eten verzorgd door de mobiele keuken van 'kollektief Rampenplan'. Met deze opzet willen we een diverse groep mensen en initiatieven bij elkaar brengen op de conferentie van 18 maart.

Wil je meer weten of wil je je opgeven, dan kun je contact met ons opnemen. Vereniging Solidair, Lauwerecht 55, 3515 GN, Utrecht Postbus 1550, 3500 BN Utrecht 030.2760930 & www.solidair.nl

Een tiental kenmerken van de solidaire praktijk
- wederkerigheid;
- afdragen over inkomen/winst ten behoeve van anderen;
- rentevrij lenen, lenen tegen inflatievergoeding;
- legaten bestemmen voor een of meerdere solidaire initiatieven;
- meerwaarde over bezit van onroerend goed inzetten als garantie voor andere projecten;
- gemeenschappelijk gebonden eigendom realiseren, vermogensopbouw in onroerend goed creëren (niemand kan daar persoonlijk aanspraak op maken);
- wederzijds helpen bij de bouw of andere projecten in en met welke discipline dan ook;
- zaken van gemeenschappelijk belang met elkaar in kaart brengen en je daarop organiseren;
- produkten en diensten uitwisselen met gesloten beurs. Tussen bedrijven heet dat barteren, en in georganiseerd verband tussen particulieren heet dat LETS.
- nadruk leggen op de sociaal-ethische kwaliteit van je produkt;
- iedere betrokkene maximaal laten profiteren, participeren en meebeslissen in wat je doet;
- kansarmen opnemen in je wonen, in je bedrijf.

Projecten waaraan bijgedragen wordt en die vervolgens deelnemen en/of bouwen aan Vereniging Solidair:
- De Oude Ambachtsschool in Zwolle, een samenwerkingsverband van mensen die hun kleine ambachten, kunstuitoefening, culturele, sportieve en sociale activiteiten in een gezamenlijk pand een plek willen blijven geven.
- De Stichting Bastion in Breda, een bedrijfsverzamelgebouw voor voornamelijk creatieve bedrijven. Daar is ook de Papieren Tijger gevestigd, de laatste onafhankelijke progressieve uitgeverij die nog beschikt over een volledig professionele bezetting.
- De broedplaats voor Arts en Crafts in Brno (in Tsjechie) speelt een bemoedigende rol midden in de zigeunerwijk voor deze in hun land gemeden en weggedrukte bevolkingsgroep.
- In Utrecht komt de Akademie voor Samenwerking en Solidariteit die werkt aan onderzoek, het ontwikkelen van scholingsmodellen en diverse vormen van advisering en begeleiding om het solidair economisch model verder uit te bouwen.

Conferentie 'Solidarity over competition, alternatieven voor de markteconomie' Zaterdag 18 maart aanstaande Werkplaats Kindergemeenschap (Kees Boekeschool) te Bilthoven (7km van Utrecht: met openbaar vervoer totaal 15 minuten) Van 10.00 tot 17.00 uur, met aansluitend vegetarisch buffet tot 19.00 uur. kosten 20 gulden.

Dit artikel is verschenen in Kleintje Muurkrant nr 341, 11 februari 2000

  • Hits: 452

Kleintje Muurkrant - Postbus 703 - 5201 AS - 's-Hertogenbosch