• Archivaris
  • 365

Cochabamba

Het terugdraaien van de privatisering van de watervoorziening van Cochabamba, de derde stad van Bolivia, is een van de bekendste recente 'overwinningen' in de strijd tegen neo-liberale globalisering. Het door Bechtel (VS) en Edison (Italië) geleide consortium Aguas del Tunari verwierf in november 1999 een 40-jarige concessie voor de watervoorziening in Cochabamba. Een volksopstand tegen extreme tariefsverhogingen dwong het bedrijf om zich een paar maanden later weer uit Cochabamba terug te trekken.

door Kees Hudig

Via de in Amsterdam geregistreerde brievenbusfirma International Water Holdings B.V. eisen hoofdbelanghebbenden Bechtel en Edison nu van de straatarme Boliviaanse regering het buitensporig hoge bedrag van 25 miljoen US$ aan schadevergoeding. De geclaimde 25 miljoen dollar is ruim drie keer de waarde van de investering zelf. Bechtel en Edison hebben elk een belang van 50% in International Water Holdings B.V. In het jaarverslag over 2000 van deze brievenbusfirma, is de voor Aguas del Tunari opgevoerde totale boekwaarde 7,613 miljoen euro (opgesplitst in 4.744 miljoen euro materiële vaste activa en 2.869 miljoen euro aan vorderingen) Volgens het aanvankelijk geheime contract tussen Aguas del Tunari en de Boliviaanse overheid, zouden bewoners van Cochabamba geen onbetaald gebruik meer mogen maken van eigen putten en oppervlakte-water, aangezien het nieuwe concern het monopolie had op al het drinkwater in de hele provincie. De reactie van bewoners, vakbonden, boerenorganisaties etc. was fel. Grote demonstraties, waartegen hard werd opgetreden door leger en politie, mondden in april 2000 uit in een daadwerkelijke bezetting van de stad door meer dan 100.000 mensen. Er vielen honderden gewonden en een 17-jarige jongen, Victor Hugo Daza, werd door een scherpschutter van het leger doodgeschoten. Door het verzet van de bevolking werd de privatisering, die nota bene onder druk van de Wereldbank was doorgezet, de facto ongedaan gemaakt. In de hele wereld werd deze strijd met bewondering bekeken. De volksorganisaties die tegen de privatisering in opstand kwamen, hebben niet alleen de privatisering weten terug te draaien, maar bovendien een democratisering van het drinkwaterbeleid van de stad doorgevoerd door de instelling van een gekozen 'waterraad'. Aguas del Tunari onderhandelt al bijna twee jaar met de Boliviaanse regering over een schadevergoeding voor het opschorten van de concessie. Op 12 december 2001 heeft International Water Holdings B.V., als hoofdaandeelhouder van Aguas del Tunari (55%), deze schadeclaim ter 'bemiddeling' voorgelegd aan het International Center for Settlement of Investment Disputes (ICSID), een afdeling van de Wereldbank. Daarbij wordt een beroep gedaan op de Nederlands-Boliviaanse investeringsbeschermingsovereenkomst. Volgens bronnen in Bolivia heeft de Boliviaanse regering tot nu toe weten te voorkomen dat de zaak door het ICSID in behandeling is genomen. Belangrijk argument daarbij zou zijn dat de Nederlandse holding ten tijde van het afsluiten van de concessie nog niet bestond. Naar verluidt is het contract voor de concessie in november 1999 getekend door een op de
Kaaiman-eilanden gevestigde holding "International Water". Deze brievenbusfirma is later 'overgenomen' door het op 8 december 1999 in Nederland opgerichte International Water Holdings B.V. De voor investeerders gunstige bilaterale investeringsbeschermingsovereenkomst tussen Nederland en Bolivia vormde voor Bechtel en Edison - naast het gunstige Nederlandse belastingklimaat - waarschijnlijk een belangrijke reden om de Amsterdamse brievenbusconstructie te hanteren. International Water Holdings B.V. is trouwens niet de enige 'Dutch Connection' waar een luchtje aan kleeft. Op 8 februari jongstleden maakte de Amerikaanse Bankruptcy Authority bekend dat het een onderzoek is gestart naar de meer dan 120 Nederlandse vennootschappen waarvan het failliet verklaarde Amerikaanse energiebedrijf Enron zich bediende. Volksorganisaties in Bolivia en organisaties die actief zijn in de internationale anti-globaliseringsbeweging, hebben verklaard zich te zullen verzetten tegen uitbetaling van schadevergoeding aan het concern. De web-site van het Democracy Centre (www.democracyctr.org/bechtel), geeft een goed overzicht van de argumenten. Ook vanuit Nederland wordt nu deelgenomen aan een internationale campagne om de bewoners van Cochabamba te steunen. Er is een website geopend, met informatie over de specifieke rol van Nederland in deze zaak (www.xs4all.nl/~arenaria/water). Later dit voorjaar zal in Amsterdam een internationaal tribunaal plaatsvinden, waarop de multinationals, de Wereldbank en de Nederlandse Staat aangeklaagd zullen worden. Ook is er een video beschikbaar over het 'wateroproer' in Cochabamba.
Voor meer informatie kunt u terecht bij XminY Solidariteitsfonds (Kees Hudig) Keizersgracht 132, 1015 CW
Amsterdam (020.6279661, )

De Boliviaanse Politie had het zwaar te verduren, in deze laatste decembermaand. De markt in Cochabamba, het stedelijk zenuwpunt van de dagelijkse strijd om het bestaan voor koopvrouw, onderbetaalde arbeider, werkloze en paria, groeide uit haar vertrouwde oevers en zette maagdelijke stukken woonwijk geheel onder de blanke zonneschermen. De wijkagent had zijn handen vol aan het opsporen van nieuwe belastingplichtigen die zijn familie de toegang tot de Kerstman verschafte welke hij zich met zijn loon alleen niet veroorloven kon. Voor de meest beruchte wijkbureau's op de "cancha" werd het runnen van hun netwerk van kleine dieven en helers tijdelijk zelfs een volledige dagtaak. Totdat de vlam in de pan sloeg.

door Theo Roncken

Ik was in Corumbá, net over de grens met Brazilië, toen het gebeurde. Het enige kanaal uit Bolivia dat ik op de zwart-wit TV in 'Hotel Nelly' ontvangen kon toonde boze marktvrouwen uit Cochabamba. Eerst bekogelden ze een gevangen straatjongen die blijkbaar betrapt was, daarna liet de camera zien hoe ze ook de politie met stenen en stokken te lijf gingen. Ik dacht aan Sandro, 23 jaar, die tegenwoordig op auto's past bij de beter bezochte restaurants van de stad. Zes jaar geleden werd hij in de volkswijk San Sebastián Pagador voor een dief aangezien en zonder pardon, met benzine overgoten, in brand gestoken. Hij bracht het er levend van af omdat de touwen waarmee zijn handen aan de lantaarnpaal vast zaten eerder doorbrandden dan hij zelf. Sandro kent de straatwereld op zijn duim. Hij woont er sinds zijn zesde. Ook de politie kent hij goed en hij weet ook dat ze er zes jaar geleden meer dan vier uur over deden om hem uit de handen van de woedende wijkbewoners te redden.

Afgelopen december liep de vangst van de ongelukkige gelegenheidsdief uit op een heuse volksopstand die slechts tot bedaren kwam nadat de Gemeente beloofd had om tot na de feestdagen publieke privé-bewaking in te huren. Dus toen mijn kinderen en ik, terug in Cochabamba, het centrum bezochten zag het er letterlijk zwart van de mini-Rambo's (en Ramba's), gemiddeld zeker niet ouder dan 18, gewapend met stok en spencer met schouder- en borstvulling. De politie leek zich bij zoveel jong enthousiasme te hebben teruggetrokken in bankgebouwen en wijkposten.

Daar was misschien ook nog een andere reden voor. In dezelfde woelige decembermaand was namelijk een mysterieuze reeks van bloedige bankovervallen, goed voor een totale buit van ruim een miljoen dollar, beëindigd met de arrestatie van onder meer een kolonel en een majoor van de Boliviaanse Politie. En wat tot dusver een soort van onaantastbaar publiek geheim was ontsloot zich in de laatste dagen aan de hand van dit voorbeeld als een omgekeerde reeks Russische poppetjes: de georganiseerde misdaad is in handen van politie-ambtenaren die wordt beschermd door hun bazen die worden toegedekt (en omgekocht) door partijbonzen, tot aan leden van de Eerste Kamer toe.
Ik heb me altijd al afgevraagd waar de Nederlandse Minister van Ontwikkelingssamenwerking Herfkens haar ideeën over het Boliviaanse "Goede Bestuur" toch vandaan haalt, en zou haar nu deze vraag graag opnieuw voorleggen. De Hoofdcommissaris van Politie is gisteren, 5 januari, na veel heen- en weer gepraat, toch nog afgetreden. Maar het fraaiste is dat het lagere politiepersoneel het voortouw heeft genomen in de oproep tot zuivering door aan te kondigen dat ze haar bazen op connecties met de georganiseerde misdaad aan het onderzoeken is. Dat kan echter nog wel even duren, vooral omdat de nieuwe Hoofdcommissaris zijn gezag traditioneel van boven naar beneden zal uitoefenen en het met de val van één of twee eksters natuurlijk nog geen zomer wordt.

Voor de komende maanden maak ik me zorgen. Morgen hervatten de cocaboeren hun acties tegen de hopeloze gedwongen uitroeiing van de plant die tot op heden hun dagelijks brood is. Overmorgen hernemen de familieleden van tijdens de dictaturen vermisten hun aanklacht tegen ex-president Banzer wiens schuld zij niet vergeten noch vergeven. Zonder effectieve politie en afhankelijk van niet gereglementeerde particuliere bewaking mocht de Boliviaanse overheid wel eens in bekoring komen meer militairen in te zetten om ons van "het kwade" te verlossen. Het zou tot de vierde Staat van Beleg in zeven jaar kunnen leiden. Amen.
("Groen Gras" is een verzameling van onregelmatig via email/internet verschijnende verhaaltjes van een noorderling in het zuiden. Het basisidee is om het kleine, dagelijkse gebeuren te koppelen aan de werking van grote, schijnbaar onaanraakbare machten. Mocht je "Groen Gras" willen ontvangen, stuur dan een emailbericht aan )

Dit artikel is verschenen in Kleintje Muurkrant nr 365, 1 maart 2002

  • Hits: 210

Kleintje Muurkrant - Postbus 703 - 5201 AS - 's-Hertogenbosch