• Archivaris
  • 337

Hersenspinsels in Bossche dorpspolitiek

Tussen kaviaar en speklapjes

Sinds Den Bosch zich een aantal jaren geleden de ambitie heeft aangemeten een 'stad tussen werelden' te zijn wordt de politiek nu ook bepaald door het zogenaamde Grotestedenbeleid. In het kader van dit beleid is er voor de jaren 2000 tot 2004 een programma in ontwikkeling dat de bewoners van de stad meer bij het beleid wil betrekken...

door Bas van der Plas

Deze hersenspinsels komen niet voor het eerst bovendrijven in de Bossche 'grootsteedse' dorpspolitiek. Toen jaren geleden de opkomstcijfers bij verkiezingen tot dramatische diepten daalden, 'ontdekte' de politiek dat er een kloof bestond tussen bevolking en bestuurders. Uit recenter verkiezingsuitslagen valt niet af te leiden dat de kloof intussen gedicht is, het lijkt er zelfs niet op dat er een wankele brug over de kloof is gelegd. Kortom, de kloof is er nog. Verwonderlijk? Niet echt... De dorpspolitici hanteren nog dezelfde arrogante principes van de macht die zij jaren geleden al tot credo verheven. Veranderingen in colleges van B&W, in gemeenteraad of in commissies hebben geen verandering van de politieke cultuur te zien gegeven. Oude voornemens om de bevolking meer bij het beleid te betrekken zijn nooit gerealiseerd, laat staan dat men geleerd heeft naar de bevolking te luisteren. Wel zijn er beloften gedaan die niet werden nagekomen, waardoor men zelf de draglines heeft laten aanrukken om de kloof te verbreden.

Bovenstaande stellingen zijn vanuit de praktijk te illustreren. Als voorbeeld de wijk Boschveld, gelegen pal achter het station. Reeds jaren staat de wijk te boek als 'probleemwijk' en al jaren belooft 'men' (dat wil zeggen de verantwoordelijke politici) dat er 'iets' zal gaan gebeuren. Dat leidde in 1993 tot een onderzoek, uitgevoerd door de Stichting Divers, de welzijnskongsi van Den Bosch. Het onderzoek werd gedaan volgens de Lens-methode, hetgeen in de welzijnsprietpraat staat voor 'Levensvatbaarheidsonderzoek Nieuwe Stijl'. Ga dat maar eens uitleggen aan de gemiddelde buurtbewoner! Enfin, middels een aantal bewonerspanels werden de Boschveldse problemen in kaart gebracht (inventarisatie), besproken en werd naar oplossingen gezocht. Vervolgens schrijft de onderzoeker op basis van de resultaten van de groepsdiscussies een toekomstscenario.
Problemen die in 1993 in Boschveld gesignaleerd werden waren onder andere de sombere uitstraling van de wijk, de hoge werkloosheid, het ontbreken van noodzakelijke winkelvoorzieningen, de vervuiling, de verkeersonveilige Copernicuslaan, te weinig binding tussen de verschillende culturen in de wijk. Een rapport van 35 pagina's werd opgesteld als afsluiting van het onderzoek, een zogenaamde 'totale wijkanalyse', die voorgelegd zou worden aan het College van B&W.

veer in de kont
Via de panels hebben een aantal bewoners veel tijd gestoken in de wijkanalyse, omdat er geloof werd gehecht aan het uitgangspunt dat er politiek 'iets' mee gedaan zou worden. Ter ondersteuning van het onderzoek van 1993 was er een stuurgroep gevormd, waarin behalve het opbouwwerk ook ene Ruud Rottier zitting had (volgens het rapport 'buurtbewoner en gemeenteraadslid, op persoonlijke titel'). Inmiddels is Rottier wethouder, met onder andere het Grotestedenbeleid in zijn portefeuille. Tijdens de verkiezingscampagne in 1998 had de PvdA, Rottier's partij, nog pamfletjes huis-aan-huis bezorgd in Boschveld met Rottier's konterfeitsel en de mededeling dat hij ook in de wijk woont en de problemen kent. Prachtig! Natuurlijk op basis van het bovengenoemde rapport uit 1993.
Vanaf eind 1998 beginnen er blaadjes in Boschveld te verschijnen onder de titel 'Boschveld Bloeit'. Inhoudelijk nogal lovend over welke plannen er allemaal wel niet zijn met Boschveld, hoe fijn het er wonen is, kortom, als je niet beter weet een paradijs in de spoorzone. De blaadjes blijken geschreven door het Groenlinkse tekstbureau Wim van Deurzen in opdracht van het wijkproject Boschveld/Deuteren, lees Divers, lees De Gemeente. In nummer 2 (januari 1999) weet het wijkteam te melden dat zij 'van aanpakken' weet en duwt zichzelf een enorme veer in de kont. Ja, wie zou dat ook anders moeten doen? In het eerste nummer (december 1998) maakt wethouder Rottier bekend dat 'er de wijkaanpak' is en 'zo moeten we het doen. Samen.' Hij vertelt dat Boschveld een goede buurt is, prettig om te wonen, maar 'er moet wel het een en ander gebeuren'. Projectleider van de wijkaanpak Jan Romeijn beweert 'ik ben hartstikke enthousiast' en opbouwwerkster Wilma van der Aalst zegt 'We gaan er samen iets moois van maken'. Overigens zat dezelfde Wilma van der Aalst al in 1993 in de projectgroep van het Lens-onderzoek en zes jaar is wel erg lang om te bedenken dat 'er iets moois' te maken is.

nog meer onderzoek
Alsof het onderzoek in 1993 nooit heeft plaatsgevonden organiseert de Werkgroep 2duizend uit Amersfoort vanaf begin 1999 weer een onderzoek naar de problemen in Boschveld. Ook dit leidt weer tot een rapportage, ditmaal zelfs twee, 'Feiten over Boschveld' en 'Meningen over Boschveld'. In 'Meningen' is een inventarisatie gemaakt van de problemen die de wijkbewoners signaleren. Het wordt bijna cynisch te moeten constateren dat qua inventarisatie van de Werkgroep 2duizend het rapport 'Meningen' een exacte kopie lijkt van het bovengenoemde rapport uit 1993.
De conclusie ligt dan ook voor de hand dat er in de zes jaar die sinds het Lens-onderzoek zijn verstreken er niets of nauwelijks iets aan de destijds gesignaleerde problemen is gedaan. Nog steeds heeft de wijk een sombere uitstraling, is de werkloosheid hoog, de vervuiling is eerder toe- dan afgenomen, gevraagde winkelvoorzieningen ontbreken nog immer, de Copernicuslaan is verkeersonveilig en binding tussen de verschillende culturen is met een kaarsje te zoeken. Uit het rapport van 1993 kwam naar voren dat allochtone vrouwen behoefte hadden aan Nederlandse taallessen in de wijk. Tijdens een bijeenkomst met Rottier op 26 april 1999 werd een door 40 allochtone vrouwen getekende petitie aangeboden om taallessen in de wijk te vragen. Want die waren er nog steeds niet...

Paleiskwartier
In vergelijking met 1993 heeft Boschveld er meer problemen bijgekregen. Vanaf eind vorig jaar werd een sterke toename van de drugsproblematiek geconstateerd. Dat had te maken met het beleid dat dealers en junks uit het centrum werden geweerd en ook de spoorwegpolitie niet tolereerde dat het nieuwe station als verzamelplek werd gebruikt. Dan maar de wijk in. Klachten vanuit Boschveld leidden tot spoedoverleg met burgemeester, wethouder (inderdaad: Rottier), politie, Novadic, Divers en woningcorporaties. Er werd een acht-weken-beleid van intensieve politiepatrouilles afgesproken en nog een aantal maatregelen. Dat had enig effect, maar toen de acht weken voorbij waren begon het hele verhaal over de overlast opnieuw. Zolang er geen coherent stedelijk beleid is zal men dealers en junks van wijk tot wijk blijven opjagen en krijgen wijken als Boschveld en de Muntel om de zoveel tijd de problemen op hun stoep gepresenteerd.
Het gedeelte van Den Bosch ten zuiden van Boschveld, ook onderdeel van de Spoorzone, is inmiddels in ontwikkeling als 'de nieuwe binnenstad van 's-Hertogenbosch'. Althans zo heet het in de gemeentelijke propaganda. Het Paleiskwartier is de naam van het gebied, en wie de maquette bekijkt in het informatiecentrum ziet dat er vooral heel veel dure appartementen en penthouses komen. Was het jaren geleden de trend voor de middenklassers om landelijk te gaan wonen, tegenwoordig wil men weer naar de stad. Maar dan natuurlijk wel onder hun voorwaarden: er moeten de nodige voorzieningen zijn. Waar Boschveld al vele jaren op noodzakelijke winkels wacht, is in Het Paleiskwartier een grote 'convenience store' (ja, zo heet dat) gepland. Een supermarkt waar allerlei extra's te koop zijn voor klanten met een ruime portemonnee (kaviaar?). Het is duidelijk dat er een enorm contrast gaat ontstaan tussen Het Paleiskwartier enerzijds en Boschveld anderzijds. Kaviaar versus speklapjes. In Boschveld doen nu, uit onzekerheid over de toekomst en een gebrek aan voorlichting van gemeentezijde, de wildste verhalen de ronde. Variërend van opzettelijke verpaupering, wat zou leiden tot sloop van de hele wijk, tot de vorming van een ghetto.

poldermodel
Met de drugsoverlast als aanleiding werd er een Bewonersplatform Boschveld opgericht. Het platform had succes door snel de instanties te kunnen mobiliseren die op de aanpak van de drugsoverlast konden worden aangesproken. Daarnaast bestonden er binnen het platform ideeën om een structurelere groep te vormen die vanuit de bewoners zou willen meedenken over de toekomst van de wijk en een gelijkwaardige gesprekspartner met de diverse instanties zou kunnen zijn. Een onafhankelijke bewonersgroep die bereid is van Boschveld een leefbare wijk te maken en door gezamenlijk optreden een machtsfactor is in onderhandelingen met bijvoorbeeld de gemeente of woningcorporaties. Echter, de Divers-mafia heeft de opdracht alle initiatieven te controleren, respectievelijk naar zich toe te trekken. Diny Ceelen van Divers schuift vanaf de eerste bijeenkomsten van het Bewonersplatform ongevraagd aan en later staat in de notulen te lezen dat het platform 'begeleid' wordt door Divers. Een onafhankelijk platform is blijkbaar niet mogelijk. Wel doet de gemeente het voorstel het platform om te vormen tot een BewonersAdviesRaad (BAR), waarin de bewoners niet bindende adviezen kunnen geven en mogen controleren of afgesproken procedures wel gevolgd worden. Na de ondernemings- en cliëntenraden is dit weer de nieuwste uitwas van het poldermodel!

arrogantie
De situatie in Boschveld is niet exemplarisch voor alleen deze wijk, maar bijvoorbeeld ook in Deuteren, Graafsewijk, Hinthamerpoort, Gestelsebuurt en Hambaken worden beslissingen over de hoofden van de bevolking genomen en is inspraak slechts de fopspeen van een schijndemocratie. Het is dan ook vanuit deze achtergrond dat de kloof tussen bestuur en bevolking steeds groter wordt en gemeentelijke initiatieven om de kloof te dichten bij ongewijzigd beleid gedoemd zijn te mislukken. Onafhankelijke initiatieven vanuit de bewoners worden genegeerd, of door Divers geannexeerd. De kloof wordt er alleen maar groter door. Divers-mensen zitten op kantooruren in de wijk en trekken 's avonds en in het weekend de deur achter zich dicht. Wijkbewoners zijn de ervaringsdeskundigen, maar worden veelal buitenspel gezet of ingepakt door de Divers-mafia. Is het verwonderlijk dat hun vertrouwen in de politiek zo langzamerhand tot een nulpunt is gedaald? Groen Links kwam op het onzalige idee om een cursus voor allochtonen te organiseren om hen uit te leggen hoe de gemeente en haar bestuur werkt. Wegens gebrek aan belangstelling gaat de cursus niet door. Uiteraard weten de allochtonen best hoe het gemeentebestuur werkt, omdat zij ook dagelijks met de desastreuze gevolgen worden geconfronteerd. Aan het Bewonersplatform Boschveld nemen allochtonen deel die haarfijn kunnen uitleggen waar de schoenen wringen en die hebben geen enkele behoefte aan een cursus van Groen Links dat hen weleens zal vertellen hoe het gemeentebestuur werkt. Wat een arrogantie!

verantwoordelijkheid
Volgens het gemeentelijke programma Grotestedenbeleid 2000-2004 wil de gemeente werklozen, gehandicapten en etnisch-culturele minderheden meer betrekken bij wat er allemaal speelt in de stad. Het argument is dan dat dit moet gebeuren om 'een sociale tweedeling te voorkomen'. Die sociale tweedeling is al vele jaren een feit, zie de kloof tussen burgers en politiek, zie de arrogante houding van gemeente ten opzichte van ontwikkelingen in wijken, zie de cursus die Groen Links in haar naïviteit meent te moeten organiseren. Volgens het programma 2000-2004 moeten volgens de gemeente de burgers 'meer verantwoordelijkheid nemen voor hun eigen wijk'. Het voorbeeld Boschveld uit dit artikel maakt duidelijk dat de gemeente deze verantwoordelijkheid totnutoe zelf consequent heeft getorpedeerd. Pas na een beleidsomslag van 180 graden, het aantonen dat men de bevolking wél serieus neemt, bereid zijn te luisteren en te overleggen, zou het mogelijk kunnen zijn (voorzichtig formulerend) dat de bevolking weer vertrouwen krijgt in de politiek. Door het arrogante beleid in Den Bosch van veel achtereenvolgende jaren en het daarmee gezaaide wantrouwen onder de bevolking kon dit nog wel eens een moeilijk proces worden. Zoals het nu staat geformuleerd in het program 2000-2004 lijkt het er al weer op dat slechts via dwangmaatregelen zwakke groepen als werklozen, gehandicapten en etnisch-culturele minderheden op de knieën zullen gaan om 'betrokken te worden bij wat er allemaal speelt in de stad'. Maar dat is dan alweer vanuit een verkeerde invalshoek en zo maakt men geen beleid dat een wisselwerking tussen politiek en bevolking veronderstelt!

Dit artikel is verschenen in Kleintje Muurkrant nr 337, 22 oktober 1999

  • Hits: 570

Kleintje Muurkrant - Postbus 703 - 5201 AS - 's-Hertogenbosch