Datum: 5 juli 1999
auteur: Flip ter Biecht
Thema: economie

Extreemrechtse bemoeienis ontmoedigt links internationalisme
Waarvoor wijkt de Fabel van de Illegaal?

Met verslagenheid las ik in de laatste online-editie van de
Konfrontatie dat het Leidse komitee "De Fabel van de Illegaal"
niet meer deelneemt aan de internationale campagne tegen het
Multilateral Agreement on Investments (MAI), omdat de
wereldwijde organisatie niet vrij is van extreem rechtse
invloed. Merijn Schoenmakers stelt ter illustratie van het
gevaar van verzet tegen vrijhandel: "Nu hoeft kritiek op
vrijhandel vanzelfsprekend niet perse samen te gaan met
antisemitisme, maar de twee sluiten wel naadloos op elkaar
aan." en dat zou verzet tegen het MAI potentieel antisemitisch
maken.

Nog afgezien van de associatie van vrijhandel en jodendom, die
M.S. hier zelf legt, raakt deze opvatting het MAI maar ten
dele. Natuurlijk is het zo dat de afbraak van het onderwijs in
Nederland reeds heeft geleid tot toenemende naieviteit onder
politieke aktivisten. Desalniettemin overdrijft M.S. met de
stelling dat zij die het woord "globalisering" in de mond
nemen vervallen in een heiligverklaring van "goed, lokaal
kapitaal en fout internationaal kapitaal."
Weliswaar is de logica van de activist van dit moment veelal
vertroebeld door de sociaaldemokratische stelling dat met name
Arbeid een voorwaarde is voor een zinvol bestaan, waardoor
menigeen zich uit depressiviteit heeft gestort op een
zoektocht naar een slavenbaantje in het melkertcircuit, wat
duidelijk te maken heeft met een gebrek aan fatsoenlijk
onderwijs en chantage in de persoonlijke sfeer (Als je niet
gaat werken vind je nooit iemand), maar toch ben ik benieuwd
met wie M.S. allemaal heeft gesproken alvorens tot deze
generalisatie over te gaan. Logika schrijft voor: Hoe minder
werk hoe beter, herverdeling nu! (En het gebruik van computers
bewijst de brede steun voor deze stelling) Linkse organisaties
zijn door subsidies gemodereerd tot representatieve
vergaderclubs en "strijdbaar" is synoniem met "onbegrijpelijk"
geworden. Voor het gebruik van een woord als "Werkgelegenheid"
bijvoorbeeld, zouden de kapitalisten een linkse organisatie
eigenlijk moeten betalen. Het is een fantoombegrip: Werk wordt
geleverd door een arbeider aan een bedrijf dat dit werk koopt,
en dus zou "werkgelegenheid" als woord vervangen moeten worden
door "werkbehoefte" (van bedrijven). Maar dat terzijde.

Internationalistisch links kan niet zonder informatief en
effectief verzet tegen het MAI. Ter verduidelijking van het
evidente belang van gecoordineerd verzet tegen het MAI, lijkt
het me handig een paar internationale voorbeelden van
"probleemlanden" op te sommen, waarin met wisselende
verhouding commerciele en meer openlijk vijandige middelen
worden gebruikt om de westerse "beschaving" op te leggen:
Irak, China, Rusland en Joegoslavie.
Tegen Irak loopt een jaren lang slepende oorlog met alle
politiek haalbare middelen. In de VS is een wet van kracht die
geld beschikbaar stelt aan organisaties ter destabilisatie van
de Irakese regering. Commerciele middelen zijn tijdelijk
buiten werking en de westerling mag geloven dat de Irakezen
dat aan zichzelf te wijten hebben.

In China is de situatie te precair voor dergelijke grove
middelen: Het land heeft kernwapens, een paar miljard
potentiele soldaten en ligt bovendien niet zo nadrukelijk in
de route. Desalniettemin wordt er volop gestookt onder de
chinese bevolking, waarbij het gebruik van westerse subcult en
verslavende middelen niet wordt geschuwd. De Chinese overheid
reageert hierop met beperkingen van kontakten tussen Chinezen
en buitenlanders, en wordt vervolgens keer op keer beschuldigd
van schendingen van "mensenrechten" (je weet wel: een dak
boven je hoofd, eten en enderwijs, en dat ze verder van je af
blijven.) Dat klinkt goed, maar voor een land waar de
dodencellen zo vol zitten als de VS, getuigt het met name van
grote arrogantie, en van misdadige misleiding wanneer in
aanmerking wordt genomen dat met name Amerikaanse infiltratie
verantwoordelijk is voor tragedies als op het Plein van de
Hemelse Vrede. Handelsmissies naar China vormen een goed
excuus om binnen te komen, verschaffen een vredelievend imago
naar de westerse achterban en bieden bovendien de mogelijkheid
de Chinezen op basis van koopkrachtvergelijking als
achtergebleven voor te stellen.

Rusland is het schrikbeeld van wat China te wachten staat:
Overgeleverd aan westerse bedrijven, monddood door chantage
met IMF leningen en rijp voor een nieuwe revolutie of een
positie als wingewest van het IMF.

Joegoslavie deed 't niet slecht, maar leidt aan een
racismeprobleem en had de pech dat de NAVO een baantje zocht
om het eigen bestaansrecht veilig te stellen. Met name inzake
Joegoslavie is het chantagebeleid van het IMF overigens
bewezen: Rusland mocht zelfs in diplomatiek overleg niet
teveel afwijken om niet direct met bedreigingen betreffende
stopzetting van de westerse "hulp" te worden geconfronteerd.
De eigenzinnige houding van Joegoslavie, ooit een belangrijk
pluspunt tijdens het reeel socialisme in oost Europa, is nu
afgestraft en het land zal zich moeten gaan voegen naar
westerse maten. Ongetwijfeld zullen binnen afzienbare tijd de
Fasco's van Draskovic hun handtekening moeten zetten onder IMF
leningen, die in plaats van herstelbetalingen als de nieuwe
"marshallhulp" zullen worden voorgesteld.

Het MAI is bedoeld om afzetgebieden te verzekeren. Wanneer een
land de laatste poging om te komen tot zelfbeschikking, anders
dan volgens de westerse "beschaving" heeft opgegeven, en nog
slechts zoekt naar middelen om de pijn te verzachten, is er
het MAI. Het MAI is imperialistisch om niet te zeggen
neo-koloniaal, met ingebouwde verzekering dat een
cultuurstelsel als dat waarvan Japan Indonesie heeft bevrijd,
de westerse "beschaving" ten dienste staat. Voor verdere
details zie de verklaring die de Fabel van de Illegaal vorig
jaar verspreidde (zie onderaan deze reactie).

Extreem rechts, ooit bekend onder de misleidende titel
"nationaal-socialisme", bekijkt dezelfde wereld als links, of
in feite natuurlijk gewoon DE wereld. Een andere overeenkomst
is dat extreem rechts, evenals revolutionair links, de macht
wil veroveren, en zich daartoe genoodzaakt ziet de heersende
macht te verzwakken. Tot zover de logica volgens welke extreem
rechts geneigd is revolutionair links te volgen, en met name
daar waar de linkse krachten effect sorteren in het
blootleggen van misleiding door de macht van dit moment.
Wanneer mogelijk zullen de rechtsen proberen twijfelaars voor
zich te winnen, en daarbij gebruik maken van verdraaide
theorievorming en half begrepen feiten, wanneer die worden
aangetroffen.
In feite lijkt het niet gemakkelijk om met een totalitaire
achtergrond binnen te dringen in een menslievende politieke
structuur (volgens rechts dient de mens het systeem, volgens
links omgekeerd). Helaas maken omstandigheden dat momenteel
toch mogelijk: Links is versplinterd door een discussie die
wel wat lijkt op de Fundi-Realo kwestie. De een maakt graag
gebruik van de bestaande mogelijkheden om binnen de heersende
orde invloed uit te oefenen, terwijl de ander dat ziet als het
einde van de zelfbeschikking, en het aannemen van een
chantabele positie. Dat geldt ook, en vooral tegenwoordig in
Nederland, voor het aanvragen en accepteren van subsidies uit
de verondersteld "ueberparteiliche" hoek (gemeentes,
universiteiten, overige burgerlijke fondsen). Om in deze
tweestrijd te overleven, hebben veel linkse aktivisten zich
verenigd in one-item gezelschappen, en daar lijkt het anti-MAI
verzet er een van te worden. Een one-item organisatie heeft
voor- en nadelen: Voordeel is dat het een breed publiek kan
bereiken, zoals diverse milieuorganisties. Nadeel is dat
daarmee krachten van zeer tegengestelde achtergrond
verstrengeld kunnen raken en het onmogelijk wordt de
deelnemers nog te mobiliseren, behalve als "gewicht" achter
een vertegenwoordiger (zoals bijvoorbeeld de ANWB geen interne
discussie meer kent en is verworden tot een fabrikantenlobby).

Wat hiertegen te doen: Men neme uitgangspunten in zodanige
combinatie dat tenminste de meest fundamentalistische
conservatieven afhaken. (Zoals Greenpeace het milieuprobleem
toch steeds aan ontwapening blijft koppelen, en daarmee
voorkomt dat de organisatie door nationalisten wordt
opgeslokt). Extreem rechts echter, is niet conservatief onder
de heersende orde, want wil die afbreken. Verder zijn ze ook
niet direct geinteresseerd in milieuproblemen, dus daar gaat
mijn voorbeeld. Desalniettemin, en hier moet ik bij vermelden
dat al eerder gesignaleerd is dat de extreem rechtse invloed
op de anti-MAI campagne zich met name uit in een patriarchale
benadering, zijn er linkse internationale strijdpunten genoeg,
om tot een politiek veilige combinatie te komen: Feminisme (of
zelfs elke vrijheidsstrijd op individualistische basis),
herverdeling van werk en inkomen, waardering van diversiteit
zijn allemaal zeer algemeen verspreide aandachtspunten in
vrijwel elke links georienteerde politieke kracht ter wereld.
Het is mij niet bekend wat de Fabel ervan weerhoudt om van de
bestaande kontakten gebruik te maken om aan de alarmbel te
hangen, zonder zich zelf uit te sluiten, en daar zou ik graag
meer van weten. Vooral ook omdat de Fabel vanwege de
oorspronkelijke doelstelling met betrekking tot
geillegaliseerde inwoners van Nederland zelf nauwelijks een
doelwit van rechtse infiltratie kan worden, en zo een
stabiliserende invloed zou kunnen hebben.

Flip ter Biecht (labrat@xs4all.nl)

noot:

Ter Herinnering aan het MAI:
Campagne tegen de Multilateral Agreement on Investments (MAI)

Sinds 1995 onderhandelen de 29 rijkste landen van de wereld,
onder voorzitterschap van Nederland, over de Multilateral
Agreement on Investments (MAI). Lobbyclubs van ondernemingen
zijn al vanaf het begin bij de MAI- onderhandelingen
betrokken, maar het grote publiek wordt angstvallig buiten de
deur gehouden. Na ondertekening zullen landen voor minimaal 20
jaar vastzitten aan het verdrag, ook als de bevolking massaal
tegen is. De directeur van de World Trade Organization zegt
over de MAI: "We schrijven de grondwet van een
wereldomvattende economie." De MAI geeft internationale
investeerders verregaande rechten en zal desastreuze gevolgen
hebben voor onder meer arbeidsvoorwaarden, sociale zekerheid,
milieubescherming en democratische rechten over de gehele
wereld. Volgens plan zal de MAI eind april 1998 worden
ondertekend. Dat mag nooit gebeuren! Het verzet tegen de MAI
groeit snel. Overal ter wereld. In Nederland werken we aan
informatie en directe actie. In februari en maart worden door
heel Nederland informatie-bijeenkomsten georganiseerd over een
nieuw investeringsverdrag met rampzalige gevolgen. Deze
infotour vormt het startschot voor een landelijke campagne
tegen de MAI. Alleen met een krachtige verzetsbeweging kunnen
we de MAI tegenhouden. Sluit je aan en doe mee!

Belangrijkste onderdelen van de MAI:

* De MAI zou de eerste wereldwijde overeenkomst worden die
investeerders het exclusieve recht geeft om overheden aan te
klagen voor een internationaal tribunaal van 'deskundigen'.
Dit tribunaal zal landen een boete kunnen opleggen voor
onmiddellijke schadevergoeding aan ondernemingen voor elk
beleid dat in strijd is met MAI-regels.
* De MAI garandeert alle ondertekende landen de status van
"meest bevoorrechte land". Deze bepaling verbiedt boycots
zoals die tegen het voormalige apartheidsregime van
Zuid-Afrika, of tegen huidige militaire dictaturen zoals in
Birma en Nigeria.
* De MAI garandeert de vrije mobiliteit van financieel
kapitaal en staat overheden niet toe om voorwaarden te stellen
aan internationale investeringen. De MAI zal overheden
verbieden om vestigingsbeperkingen of gedragscodes op te
leggen. Beleidsmiddelen om te zorgen dat investeringen aan de
bevolking ten goede komen zullen door de MAI illegaal worden,
zoals voor het stimuleren van lokale werkgelegenheid, het
tegengaan van speculatie e.d.
* De MAI garandeert internationale investeerders "nationale
behandeling". De MAI zal elk overheidsbeleid verbieden dat
voordelig is voor kleine en middelgrote bedrijven en geeft
internationale investeerders toegang tot alle bestaande
subsidieregelingen, onafhankelijk of ze voor commerciële of
niet-commerciële activiteiten bedoeld zijn.
* De MAI zal alle beleid verbieden dat wordt beschouwd als
"onteigening". Nieuw beleid ter bescherming van het milieu, de
volksgezondheid, arbeidsvoorwaarden of natuurlijke hulpbronnen
kan illegaal worden verklaard door het internationale
tribunaal. Met nieuw beleid riskeert een overheid dure
processen en torenhoge schadeclaims.
* De MAI verplicht overheden om internationale investeerders
compensatie te geven voor alle schade aan investeringen als
gevolg van oorlog, opstand en protest te vergoeden. Overheden
zullen daardoor gedwongen worden om alle protest zo snel
mogelijk met geweld te onderdrukken.

Verzet tegen de MAI

Sinds het uitlekken van de concept tekst van de MAI ongeveer
een jaar geleden, wordt in verschillende landen op grote
schaal campagne gevoerd tegen het verdrag. Met name in Canada
en de Verenigde Staten bestaat veel verzet vanwege ervaringen
met het vergelijkbare NAFTA-akkoord, tussen de Verenigde
Staten, Canada en Mexico. Een coalitie van onder meer
vakbonden, studentengroepen en burgerinitiatieven eist dat het
MAI-verdrag volledig van tafel gaat. Steden en dorpen worden
tot MAI-vrije zone uitgeroepen. De voorzitter van de Canadese
vakbonden heeft mensen opgeroepen om "de strijd met de
multinationals aan te binden en hen niet toe te staan om ons
100 jaar terug in de tijd te nemen". Ook in Europa komt de
laatste tijd meer verzet tegen de MAI van de grond. De
landelijke infotour over de MAI vormt het startschot voor een
Nederlandse campagne tegen het verdrag. Gezien het
wereldwijd snel groeiende verzet tegen de MAI zijn er serieuze
kansen om het verdrag daadwerkelijk tegen te houden. De MAI
staat absoluut niet op zichzelf, maar is zonder twijfel het
meest vergaande verdrag tot nog toe. Peoples' Global Action De
campagne tegen de MAI is een aanzet voor het opbouwen van een
basisbeweging tegen "vrij"handel en de dictatuur van de
"vrije" markt. We willen aansluiten bij de Peoples' Global
Action against "Free"trade and the World Trade Organization,
een wereldwijd samenwerkingsverband van sociale en politieke
massabewegingen. Ondanks successen van bewegingen in de
Zuidelijke landen, blijft de macht van multinationale
ondernemingen in rap tempo groeien en met desastreuze gevolgen
over de gehele wereld. Door middel van informatie, directe
actie en het opbouwen van alternatieven strijden we voor
ontmanteling van bestaande "vrij"handelsverdragen en
bijbehorende instituties, zoals de World Trade Organization en
de Europese Unie. We streven naar een gelijke verdeling van de
macht en welvaart in de wereld. Daarvoor is een ontmanteling
van multinationale ondernemingen en een democratisering van de
politieke en economische macht noodzakelijk. De machtsbasis
van verreweg de meeste multinationals ligt in de Verenigde
Staten en de Europese Unie. Daarom is verzet juist hier zinvol
en noodzakelijk.