De Politieke Akrobatiek van de Fabel van de Illegaal

Wie de pech heeft aangesloten te zijn op een aantal
(e)mailinglists over globalisering, actievoeren of het MAI-
gebeuren, is de laatste paar dagen overspoeld met berichten
van het Leidse comitee De Fabel van de Illegaal waarin deze
aankondigt op te houden met activiteiten tegen MAI, WTO en
globalisering. Hiermee maakt de Fabel een opmerkelijke draai
van 180 graden: de afgelopen jaren zijn de twee personen die
de Fabel runnen immers dag en nacht actief geweest met de
anti-MAI-campagne. Ondanks de vele woorden die na het besluit
internet doorkliefd hebben, wordt de eigen positie in deze
ommezwaai nauwelijks toegelicht. Minstens zo opmerkelijk is de
interpretatie die de Fabel geeft van de boze buitenwereld en
het komplot dat hen genoodzaakt heeft te stoppen met de
activiteiten.

In feite is het een simpel verhaal: Sommige organisaties uit
het anti-MAI-circuit ontvangen geld van een omstreden fonds,
de Goldsmith Foundation. Die Club heeft ook onduidelijke
banden met rechtse denktanks. Dat verhaal is al een tijdje
bekend, het meest opzienbarende eraan is misschien wel dat er
nu pas een halszaak van gemaakt wordt. Goed uitzoeken wat er
aan de hand is, zou je zeggen, en de club publiekelijk
afschrijven als blijkt dat ze echt extreemrechtse sympathieen
heeft. Maar in plaats van zo'n logische conclusie te trekken,
komt de Fabel - zonder een spoor van bewijs - tot de slotsom
dat de activiteiten tegen globalisering in het algemeen een
(extreem)rechtse agenda volgen waarin linkse groepen zich
laten misbruiken. Het zou zelfs "potentieel antisemitisch"
zijn. Reden om te stoppen met de activiteiten tegen MAI en
WTO. Net nu daar opgestoomd wordt naar het startschot voor de
millenniumronde, die de economische globalisering nog eens
versnelling hoger zal zetten.

Je kunt je afvragen hoe naief ze bij de fabel de afgelopen
jaren bezig zijn geweest als ze daar nu pas ontdekken dat dit
soort thema's ook de aandacht heeft van conservatieve
groeperingen. Dat fenomeen maakt het politieke werk wat
ingewikkelder; we kunnen duidelijk niet meer baden in de luxe
van de jaren na '68 toen links het monopolie had op bepaalde
strijdterreinen. Sinds extreemrechts weer in opkomst is, heeft
het ook steeds meer intellectuele vertakkingen ontwikkeld, die
nu ook traditionele linkse gebieden aftasten. Erg nieuw is dat
niet eens; als je de geschiedenis van het Europese fascisme
bekijkt zie je vergelijkbare ontwikkelingen in de jaren
dertig. Mussolini was vakbondsactivist en de 'S' van de Duitse
NSDAP staat er ook allesbehalve toevallig. En ook toen had
je - al moest het woord waarschijnlijk nog uitgevonden
worden - 'ecofascisten'. Als je even goed zoekt vind je nieuw-
en oud-rechts ook op allerlei andere terreinen terug.
homobeweging, dierenbevrijdingsgedoe, religie, inheemse
volkeren, arbeid, kunst, etcetera. Zelfs anti-militarisme is
besmet: in de jaren tachtig had je een fascistische groepje in
West-Duitsland dat aanslagen tegen de NAVO uitvoerde (immers
bezettingsmacht). Voor de zekerheid ook maar uit die sectoren
terugtrekken?

De Fabel schrikt zich klaarblijkelijk rot als ze merkt dat
rechts zich op hetzelfde terrein beweegt en dat er zelfs
raakvlakken zijn. En trekt zich angstig terug. Precies het
omgekeerde moet er natuurlijk gebeuren. Je laat het thema niet
aan hen over maar zoekt ze op en gaat als het nodig is de
strijd aan.

radikaal-links

Het zal niet de bedoeling zijn geweest van de Fabel, maar hun
merkwaardige stap doet je vooral nadenken over wat 'radikaal-
links' (zoals de Fabel zich in de eerste zin van de
persverklaring noemt) tegenwoordig eigenlijk nog betekent. De
Fabel geeft daar weinig uitsluitsel over. Behalve zichzelf het
genoemde stempel toe te dienen, verklaart de Fabel dat het
noodzakelijk is om "fundamentele stellingnamen tegen
kapitalisme en patriarchaat werkelijk in onze campagne te
integreren". Om het vervolgens bij die constatering te laten.
De Fabel trekt zich terug op haar linksradikale eilandje en
hoopt met dit soort toverformules het kwaad in de wereld te
kunnen bezweren. Dat zou nog tot daar aantoe zijn, als het
niet gepaard ging met iets dat sterk riekt naar ideologische
scherpslijperij. De Fabel heeft dat al langer als hobby:
zoeken naar spoortjes van dwarsverbanden met (extreem)rechtse
groeperingen. Voor een deel is dit soort uitzoekwerk best
belangrijk, maar je moet oppassen met de sjablonen die je
hanteert en vooral niet te snel lopen schreeuwen dat iets niet
kan of mag. Waar de linkse inquisitie te hard ingezet wordt,
zie je zonder uitzondering vooral een drastische leegloop en
stagnering van de activiteiten. Sectarisme is tegenwoordig
niet echt populair. De verwikkelingen in de Lira in de aanloop
naar de Keulse toppen is hiervan het laatste dramatische
voorbeeld.
Daarbij is het belangrijk te beseffen dat er een omvangrijk
'grijs' gebied is. De wereld is - anders dan de Fabel graag
wil doen geloven - niet altijd even makkelijk in 'links' en
'rechts' te verdelen. De wereld is niet plat en veel mensen
zijn tegenwoordig a-politiek of slechts op één bepaald gebied
actief. Dat is misschien niet leuk, en er moet wat aan
veranderen, maar het is wel een feit. En misschien heb je op
sommige punten wel meer aan oprechte conservatieven dan aan
veel van die zelfbenoemde progressieven of radicalen. In de
anti-asfaltbeweging in Engeland zijn op dat gebied
opmerkelijke verbanden gesmeed.
De Fabel blijft uitgaan van een merkwaardig en nauwelijks
uitgewerkt wereld- en mensbeeld waar verder bijna niemand meer
aan wil: de pure goede 'linkse' mens/wereld versus de rest.
Maar de 'nieuwe mens' die volgens de leer in Cuba en omstreken
zou opstaan, is gelukkig dood en om tegenwoordig wat te
bereiken moet je met meer aankomen dan wat versleten linkse
termen.

Eigen zwaard

Het lijkt erop dat De Fabel in het eigen zwaard gevallen is.
Nu blijkt immers de eigen MAI-campagne dwarsverbanden te
hebben met op z'n minst verdachte (over de werkelijke
achtergrond van de Foundation bestaat nog steeds
onduidelijkheid) geldschieters. Ze hebben zelfs een reader
gemaakt met als beginstuk een tekst van Goldsmith zelf. De
huidige reactie is waarschijnlijk het best te verklaren als
een vlucht naar voren waardoor de eigen missers en dilemma's
niet ter discussie gesteld hoeven te worden. Of ze hadden
gewoon geen zin meer in die mai/wto-campagne, dat kan ook.
Anders kun je niet verklaren waarom ze de thema's die ze
jarenlang van levensbelang achtten, nu zo drastisch laten
vallen.

Degenen die het belangrijk blijven vinden dat activisten zich
met economische thema's bezighouden en verzet willen
organiseren tegen de immer machtigere 'vrije markt', gaan
hopelijk gewoon verder. Dan maar zonder De Fabel. (Keest)