De Fabel van de illegaal heeft sinds eind 1997 een actieve rol gespeeld in
de Nederlandse campagnes tegen het Multilateraal Akkoord over Investeringen
(MAI) en de Wereldhandelsorganisatie (WTO), en draaide het landelijk
secretariaat van de actiegroep "MAI niet gezien!". De grote interesse van
extreem-rechts zat De Fabel al langere tijd niet lekker. Intensieve
discussies leidden tot de conclusie dat die betrokkenheid niet toevallig
is, maar eerder structureel.

Gaandeweg werd ook duidelijk dat in veel van de internationale
campagnestructuren progressieve organisaties samenwerken met
nationalistische en nieuw-rechtse organisaties. Een voorbeeld daarvan is
het International Forum on Globalisation (IFG) dat medio 1997 het
initiatief nam tot de internationale anti-MAI campagne. In het IFG zijn
tientallen activisten en onderzoekers actief, en werken progressieve
organisaties als het Third World Network en Public Citizen samen met de
nationalistisch georiënteerde Council of Canadians en de uiterst
conservatieve International Society for Ecology and Culture.

Nieuw-rechtse miljonair

Prominent lid en geldschieter van het IFG is bovendien de miljonair Edward
Goldsmith. Deze eigenaar en hoofdredacteur van het blad The Ecologist
onderhoudt nauwe contacten met nieuw-rechtse think tanks in Engeland,
Frankrijk en België. Het heel Europa omspannende nieuw-rechtse
samenwerkingsverband Synergies Européennes heeft Goldsmiths gedachtengoed
zelfs tot leidraad gekozen voor het denken over onder meer ecologie en
globalisering. Goldsmith pleit voor een "herstel van de natuurlijke sociale
orde" en de scheiding van "verschillende etnische groepen". De miljonair
wilde onlangs in Frankrijk nog meedoen aan de Europese verkiezingen via de
extreem-rechtse partij Mouvement Écologiste Indépendant.
Tegelijkertijd is Goldsmith via het IFG, de James Goldsmith Memorial
Foundation en The Ecologist betrokken bij vele campagnes tegen onder meer
het MAI, de WTO, globalisering en genetische manipulatie. Vrijwel alle
organisaties die internationaal een voortrekkersrol spelen in die
campagnes, blijken door hem te worden gefinancierd of nauw met hem samen te
werken. In 1997 stapte de voltallige redactie van The Ecologist op vanwege
Goldsmiths contacten met extreem-rechts. Hun motieven zijn alom bekend bij
de medewerkers van de andere organisaties, maar tot op heden heeft niemand
het voorbeeld van de redactie opgevolgd. Een discussie blijft uit.

Secundaire problemen?

Het heeft zover kunnen komen doordat bij de internationale campagnes een
anti-patriarchale en anti-racistische stellingname ontbrak. Racisme en
sexisme worden als secundaire problemen beschouwd. Dat is voor De Fabel
onaanvaardbaar. In september 1998 organiseerde "MAI niet gezien!" daarom
het seminar "Globalisering van de armoede". In de workshops en de
bijbehorende reader werd veel aandacht besteed aan internationale
bevolkingspolitiek, gedwongen sterilisatieprogramma's, illegalisering van
vluchtelingen en migranten, en aan de positie van vrouwen in vrijhandelszones.
De Fabel zocht ook contact met Peoples' Global Action against "Free" Trade
and the World Trade Organisation (PGA), een samenwerkingsverband van
diverse radicale bewegingen uit het zuiden. In een uitgebreide
kritisch-solidaire reactie op het PGA-oprichtingsmanifest pleitte De Fabel
voor de integratie van anti-kapitalistische, anti-patriarchale en
anti-racistische analyses in de campagnes tegen vrijhandel. Bijna een jaar
later moet De Fabel concluderen dat dat nauwelijks gelukt is. Het probleem
lijkt ‘m vooral te zitten in de keuze van de speerpunt van de campagnes: de
vrijhandel. Het ideologisch afsplitsen en apart bekritiseren van het
buitenlands of internationaal kapitaal is eenvoudigweg niet links in te
vullen.

Draagvlak vergroten

De Fabel wil niet meedoen aan een campagne die door gebrek aan linkse
positiebepaling bijdraagt aan de acceptatie en het draagvlak voor
nieuw-rechts, en heeft daarom besloten om te stoppen met de anti-MAI
campagne. De komende maanden wil De Fabel verder onderzoeken hoever de
organisatorische en ideologische invloeden van nieuw-rechts zich
uitstrekken bij de campagnes tegen de vrijhandel. Het is de bedoeling
daarover een reeks artikelen te publiceren en internationaal een discussie
van de grond te krijgen. Zo'n discussie zou een bijdrage kunnen leveren aan
de ontwikkeling van duidelijkere linkse analyses en campagnes rond het
thema internationale solidariteit.

Eric Krebbers
Merijn Schoenmaker