Verklaring van Boston

Verklaring "WTO - Slinken of Zinken" - Een andere handelsagenda 
  (bewerking van 14 augustus 2000)

Het is tijd voor een andere handelsagenda. In november 1999 mislukte de Derde Ministeriële Conferentie van de Wereldhandelsorganisatie (WTO) in Seattle op spectaculaire wijze temidden van ongekende protesten van burgers en regeringen uit de hele wereld. Volgens ons moet deze gelegenheid worden aangegrepen om een alternatief, menselijk, democratisch controleerbaar en duurzaam handelssysteem te ontwikkelen, dat iedereen ten goede komt. Dat kan alleen als de macht en de bevoegdheden van de Wereldhandelsorganisatie worden teruggebracht. 

De akkoorden van de GATT Uruguay-ronde en de oprichting van de Wereldhandelsorganisatie werden aangeprezen als middelen om wereldwijd welvaart en voorspoed te brengen en het welzijn van alle inwoners van alle WTO-lidstaten te verbeteren. In de vijf jaar van haar bestaan heeft de WTO echter bijgedragen aan de verdieping van de kloof tussen arm en rijk, aan de verergering van de armoede, met name in derde wereld landen, en aan de verbreiding van niet-duurzame produktie- en consumptiepatronen. 

De WTO en de GATT-akkoorden hebben vooral nieuwe markten geopend voor transnationale ondernemingen, ten koste van nationale en lokale economieën, arbeiders, boeren, inheemse volken, vrouwen en andere sociale groepen. Ook op het gebied van veiligheid en gezondheid, het milieu en dierenwelzijn is het saldo negatief. Bovendien is het WTO-systeem, met al zijn regels en procedures principieel ondemocratisch, ondoorzichtig en oncontroleerbaar, en leidt het tot marginalisatie van een meerderheid van de wereldbevolking. 

Dit alles vindt plaats in de context van een wereldwijd toenemende instabiliteit, de teloorgang van kleinschaliger economieën, groeiende ongelijkheid in en tussen landen en een aanhoudende achteruitgang van het milieu en verslechtering van sociale omstandigheden als gevolg van de steeds sneller verlopende economische globalisering. 

De regeringen die in de WTO de dienst uitmaken - met name de Verenigde Staten, de Europese Unie, Japan en Canada - en de transnationale ondernemingen die van het WTO-systeem profiteren, weigeren bovengenoemde problemen te erkennen en aan te pakken. Ze proberen de economische liberalisering voort te zetten, onder andere door de bevoegdheden van de WTO verder uit te breiden, en beschouwen vrijhandel als een doel op zich. Wat vrijhandel genoemd wordt is echter allesbehalve 'vrij'. 

De crisis van het internationale handelssysteem en haar belangrijkste bestuursorgaan, de WTO, mag niet langer ontkend worden. Dit verouderde, oneerlijke en onderdrukkende handelssysteem moet vervangen worden door nieuwe, sociaal rechtvaardige en duurzame spelregels voor de internationale economie van de 21ste eeuw. 

Culturele, biologische, economische en sociale verscheidenheid verdienen bescherming. Nodig is een progressief beleid, dat voorrang geeft aan lokale economieën en handel, dat internationaal erkende arbeids-, economische, sociale en culturele rechten veiligstelt en dat het democratisch zelfbeschikkingsrecht van gemeenschappen herstelt, zowel op nationaal als op lagere bestuurlijke niveaus. Dat vereist nieuwe regels, gebaseerd op democratische controle over natuurlijke hulpbronnen, ecologische duurzaamheid, rechtvaardigheid, gelijkwaardigheid, samenwerking en het voorzorgsprincipe. 

In het licht van het bovenstaande stellen we de volgende eisen aan onze regeringen: 

****** Geen uitbreiding van de WTO ! 

We herhalen onze bezwaren tegen de voortdurende pogingen om een nieuwe onderhandelingsronde te starten en de bevoegdheden van de WTO uit te breiden naar nieuwe terreinen zoals investeringen, mededingingspolitiek, openbare aanbestedingen, biotechnologie en versnelde tariefliberalisatie. 

****** WTO: blijf af van elementaire sociale rechten en eerste  levensbehoeften ! 

Wij achten het ongepast en onaanvaardbaar als WTO-regels elementaire sociale rechten ondermijnen en de toegang tot eerste levensbehoeften bemoeilijken. Daarom moeten essentiële voorwaarden voor menselijk en ecologisch welzijn, zoals drinkwater, voedsel, elementaire sociale dienstverlening, veiligheid en gezondheid en de bescherming van dieren buiten de WTO-verdragen worden gehouden. De ongelegitimeerde inmenging van handelsregels in deze zaken heeft al geleid tot een groeiende maatschappelijke weerstand, die zich uit in campagnes tegen genetisch gemanipuleerd voedsel, voor behoud van oerbossen, voor verboden op ongewenste producten en tegen misleidende tabaksreclame. 

****** Genoeg GATS: bescherm elementaire openbare dienstverlening ! 

Elementaire openbare dienstverlening, zoals gezondheidszorg, onderwijs en energievoorziening, moeten buiten het stelsel van internationale vrijhandelsregels gehouden worden. Het principe van 'progressieve liberalisering' in het WTO-dienstenakkoord (GATS) en de gevolgen van buitenlandse investeringen in de dienstensector hebben al geleid tot ernstige problemen. 

****** TRIPs eruit: herstel nationale patentbeschermingssystemen ! 

De overeenkomst inzake handelsgerelateerde intellectuele eigendomsrechten (TRIPs) moet worden ingetrokken. Er is geen enkele reden om intellectuele eigendomsrechten in een handelsovereenkomst vast te leggen. Bovendien bevordert het TRIPs-akkoord monopolies van transnationale ondernemingen, maakt het essentiële medicijnen en andere goederen minder toegankelijk, leidt het tot private toeëigening van kennis en levensvormen, ondermijnt het de biodiversiteit en verhindert het armere landen hun sociale en economische welvaart te verbeteren en een eigen technologische capaciteit te ontwikkelen. 

****** Geen patenten op leven ! 

Patentering van levensvormen moet worden verboden in alle nationale en internationale regelgeving. 

****** Voedsel is een elementair mensenrecht ! 

Maatregelen ter behoeve van voedselveiligheid en voedselzekerheid, en ter bevordering van kleinschalige, duurzame en diervriendelijke landbouw en veeteelt moeten uitgezonderd worden van internationale vrijhandelsregels. Exportsubsidies en andere vormen van het dumpen van landbouwprodukten in vooral arme landen moeten verboden worden. Het handelssysteem mag geen bedreiging vormen voor het levensonderhoud van kleine boeren en vissers en inheemse volkeren. 

****** Geen liberalisering van investeringen! 

De WTO-overeenkomst inzake handelsgerelateerde investeringsmaatregelen (TRIMs) moet opgeheven worden. Landen, en met name arme landen, moeten het recht hebben om beleidsmaatregelen te nemen (zoals lokaal beleid) om de capaciteit van hun eigen productieve sectoren te vergroten, vooral waar het kleine en middelgrote ondernemingen betreft. Herziening van de TRIMs mag niet gebruikt worden om de bevoegdheden van de WTO op het gebied van investeringen uit te breiden. 

****** Eerlijke Handel: speciale en preferentiële behandeling ! 

Speciale en op maat gesneden rechten voor arme landen moeten in het wereldhandelssysteem worden erkend, uitgebreid en toegepast. Zo kan rekening gehouden worden met de zwakke positie van arme landen in het wereldhandelssysteem. Zonder dat kunnen arme landen onmogelijk profiteren van de wereldhandel. 

***** Voorrang voor internationale sociale en milieu-verdragen ! 

Maatregelen die voortvloeien uit toepassing van multilaterale overeenkomsten inzake dierenwelzijn, mensenrechten, rechten voor vrouwen, arbeiders en inheemse volkeren, veiligheid, milieu, gezondheidszorg, ontwikkeling, voedselzekerheid en -veiligheid mogen niet worden ondermijnd of aangevochten door de WTO. 

****** Een democratische economische politiek ! 

Mensen hebben recht op informatie over internationale onderhandelingen over economische onderwerpen en moeten zich daarover democratisch kunnen uitspreken. Dit vereist onder andere dat besluitvormingsprocessen tijdens onderhandelingen en de uitvoering door internationale instanties democratisch en transparant plaatsvinden. De gesloten en exclusieve wijze waarop de WTO momenteel functioneert, sluit de meeste arme WTO-lidstaten en het publiek uit van het besluitvormingsproces. Daardoor maakt een klein aantal machtige regeringen, die de belangen van hun handelselite behartigen, binnen de Wereldhandelsorganisatie de dienst uit. 

****** Betwist de geschillenbeslechting ! 

Het geschillenbeslechtingssysteem van de WTO is onacceptabel. Het legt een niet gelegitimeerd systeem met onrechtvaardige regels op en functioneert volgens ondemocratische procedures. Bovendien eigent het zich wederrechtelijk de regel- en wetgevende rol toe van soevereine naties en lokale overheden. 

---------------------------------------------------------------------------------------------

Een sociaal rechtvaardig internationaal handelssysteem vereist ook veranderingen buiten de WTO. In het licht van de aanvallen van transnationale ondernemingen en regeringen op elementaire  arbeidsrechten, het terugdraaien van de verworvenheden van de arbeidersstrijd, de flexibilisering van de arbeid en de neerwaartse spiraal van de lonen, moeten de rechten van arbeiders wereldwijd versterkt worden. 

Verder is totale schuldenkwijtschelding voor de arme landen door het IMF, de Wereldbank en de regionale ontwikkelingsbanken noodzakelijk. Het gebruik van structurele aanpassingsprogramma's om handelsliberalisering in arme landen en elders af te dwingen, moet stoppen. Regeringen moeten in het VN-systeem en met volledige democratische participatie, onderhandelen over bindende regels om een sociaal en ecologisch verantwoord en democratisch controleerbaar handelen van transnationale ondernemingen af te dwingen. 

Conclusies en gevolgen 

Wij zullen ons inzetten voor een duurzaam, sociaal rechtvaardig en democratisch controleerbaar handelssysteem. Als eerste stap eisen we dat onze regeringen de voorstellen uit dit document overnemen om zo de macht en de bevoegdheden van de WTO te beperken en om een andere handelsagenda te voeren. 

We zullen onze landgenoten mobiliseren om deze eisen kracht bij te zetten en het onrechtvaardige beleid van de WTO aan te vechten. Daarnaast zullen we al diegenen en alle landen die hetzelfde doen door middel van internationale solidariteitscampagnes ondersteunen. 

We zullen de 'geest van Seattle' verder over de wereld uitdragen. 

Per 3 september 2000 hebben de volgende Nederlandse organisaties ondertekend: