WTO.ZIP nummer
73 van 8 september 2007
Beste
lezer,
Na de mislukte poging van de WTO-lidstaten om
voor het zomerreces het kader voor verdere onderhandelingen over een
internationaal handelsakkoord vast te stellen, heeft men op 3 september
de draad weer opgepakt.
Deze nieuwsbrief gaat over de genoemde mislukking en de hervatting van
de besprekingen. Andere artikelen bevatten reacties op de
Doha-onderhandelingen of gaan over aanverwante zaken.
Veel leesplezier!
Rob Bleijerveld
INHOUDSOPGAVE:
A) 26 juni:
"WTO: Botsing van posities en paradigma's leidde tot ineenstorting van
G4"
In
Potsdam, bij Berlijn, kwamen de vier belangrijkste landen binnen de WTO
bijeen voor een zesdaagse topconferentie om de Doha-onderhandelingen
vlot te trekken. Maar halverwege werd al besloten de besprekingen
verder voor gezien te houden. Volgens waarnemers zou deze mislukking
wel eens de doodsteek voor de gehele WTO kunnen betekenen. Martin Khor
legt uit waarom.
B) 4 september: "WTO in nieuwe
fase: Doha Ronde dood of Blair House-strategie?"
Op
3 september begon een nieuwe serie van WTO-onderhandelingen over een
modaliteiten-raamwerk voor ondermeer Landbouw, Industriële Goederen en
Diensten. Door overschrijding van de oorspronkelijke sluitdatum
(vanwege de mislukte G4-top) zal de Doha Ronde echter niet vóór 2010
zijn afgerond. Sommige waarnemers denken echter dat de Ronde nu al
'dood' is.
C) 5 september: "Wij verwerpen
de herstart van de Doha-ronde
De
organisatie Focus on the Global South heeft een verklaring uitgebracht
die ondertekend is door uiteenlopende vakbonden, boerenorganisaties en
NGO's uit Azië, waarin een hervatting van de WTO-onderhandelingen over
de Doha-ronde verworpen wordt.
D) "Stop oneerlijke handel
tussen ACP-landen en de Europese Unie!"
27 September: Internationale aktiedag tegen de
EPA's
Donderdag
27 september is uitgeroepen tot internationale aktiedag tegen de
Economische Partnerschap Overeenkomsten (EPA's). Vijf jaar geleden
begonnen de onderhandelingen tussen de EU en de ACP (Afrikaanse,
Caribische en Pacifische landen) over deze handelsverdragen die slecht
zullen uitpakken voor de arme ACP-landen. Ruim 80 organisaties roepen
daarom op om deel te nemen aan deze Internationale Aktiedag tegen het
EPA-voorstel.
E) AZG: grote overwinning voor
toegang tot betaalbare geneesmiddelen in ontwikkelingslanden
"De
belangrijke beslissing van het Hooggerechtshof in Chennai voor het
handhaven van de Indiase patentwet na de rechtsgang door de Zwitserse
farmareus Novartis, betekent een grote overwinning voor de toegang tot
betaalbare geneesmiddelen in de ontwikkelingslanden", zo meldde Artsen
Zonder Grenzen op 6 september.
F) Steun voor de campagne voor
behoud en regulering van publieke diensten blijft dringend nodig
De
sociale strijd in Europa om behoud van publieke diensten is na de
ratificatie van de Bolkestein-richtlijn nog lang niet gestreden. In
mei, tijdens een congres in Sevilla, besloten de Europese
vakbondscentrales door te gaan met hun campagne voor Europese
raamwetgeving tot behoud van publieke diensten. Maar ook op andere
terreinen is er verzet nodig tegen liberalisering en privatisering van
openbare diensten.
G) Acties tijdens APEC-top Sydney
Regeringsleiders
van ruim twintig landen (waaronder de VS, China, Rusland en Japan)
vergaderden dit weekend in Sydney, Australië in het kader van het
Economisch Forum voor Azië en de Pacific (APEC). Een vijf kilometer
lang hekwerk schermt de binnenstad af van het publiek en demonstranten.
De gebruikelijke politie-macht is op de been en de routes van sommige
demonstraties zijn verboden verklaard. Maar er gebeurde van alles.
WTO---zzzzzzzzzzzzzzzziiiiiiiiiiiiiiiiiiiiipppppppppppppppppppppp
A) 26 juni: "WTO: Botsing van
posities en paradigma's leidde tot ineenstorting van G4"
(door Martin Khor, Third World Network [1])
In
Potsdam, een stad bij Berlijn met een historische symboliek wat betreft
onderhandelingen, zijn de vier belangrijkste landen binnen de WTO
bijeengekomen. Maar al op 21 juni, halverwege de zes dagen die voor de
onderhandelingen uitgetrokken waren, werd besloten de besprekingen
verder voor gezien te houden. Het oorspronkelijke doel was om de
onderhandelingen over de uitvoering van de zogenaamde
Doha-ontwikkelingsronde, die de WTO momenteel verlamt, vlot te trekken.
Volgens waarnemers zou deze mislukking wel eens de doodsteek voor de
gehele WTO kunnen betekenen. Martin Khor legt uit waarom.
Meteen na het afbreken van de G4-besprekingen in Potsdam kunnen al
enkele interessante conclusies worden getrokken over wat er gebeurde en
waarom.
Ten eerste
veranderden de onderlinge relaties tussen de vier (de VS, de EU, India
en Brazilië).
De VS en de EU zochten eerst toenadering tot elkaar op het gebied van
landbouw en trokken toen samen op door zware druk uit te oefenen op de
twee ontwikkelingslanden voor (grotere) markttoegang voor industriële
goederen (NAMA). Tot dan toe had de EU de VS steeds onder druk gezet om
diens Totale Handelsverstorende Steun (overall trade distorting support
- OTDS) te verminderen, terwijl de VS van de EU het verder omlaag
brengen van haar landbouwtarieven eiste.
In Potsdam bood de VS aan om een plafond van 17 miljard dollar aan te
brengen voor zijn OTDS (hetgeen hoger is dan de 15 miljard dollar waar
de EU om vroeg en de 12 miljard dollar die de G20 eiste). De EU bood
een gemiddelde reductie van haar landbouwtarieven aan van 50% (lager
dan de eis van 54% van de G20 en ver beneden de 60% die de VS eerder
eiste). De EU en de VS konden zich vinden in elkaars "ambitieverlaging"
en ze waren bereid "elkaars zonden te vergeven". Aansluitend oefenden
ze gezamenlijk zware druk uit op India en Brazilië over NAMA en op
India over Speciale Producten (SP).
In hun verklaringen beweerden de VS en de EU dat ze erg "buigzaam" zijn
geweest en dat dat niet van India en Brazilië kan worden gezegd. De
twee ontwikkelde landen probeerden het afbreken van de besprekingen in
de schoenen van de twee ontwikkelingslanden te schuiven. En het
afschuiven van de schuld gaat nog steeds door, getuige uitspraken van
het hoofd van de Noordamerikaanse onderhandelingsdelegatie bij de WTO,
Susan Schwab, waarin deze volhield dat dit "geen Noord-Zuid breuk" is,
en van de Europese handelscommissaris Peter Mandelson die zei, dat dit
"geen Noord-Zuid ontknoping" is.
Een andere visie bracht de Braziliaanse minister voor buitenlandse
zaken Celso Amorim naar voren in zijn persconferentie na het mislukken
van de Potsdam-onderhandelingen: "Eigenlijk is hier sprake van een
Cancún II waarin twee ontwikkelde landen elkaar vonden in een
gemeenschappelijk ambitieniveau dat voor beiden comfortabel is. Ze
verlaagden hun ambitie wat betreft de OTDS en de toegang voor
landbouwproducten tot de markten in ontwikkelde landen terwijl ze hun
hoge ambitie behielden voor NAMA, Special Products en op andere
terreinen. Wij kwamen tot de conclusie dat we bezig waren te vallen en
niet bezig met het bevorderen van een Ontwikkelings Ronde."
Amorim duidde hiermee op de afspraak over landbouw die de EU en de VS
aan de vooravond van de ministertop in Cancún van september 2003
maakten. Die afspraak leidde tot grote onsteltenis van Brazilië (die
kort tevoren nog met de VS en de Cairns Group samenwerkte om de EU te
pressen zijn tarieven te verlagen) en India (die met de EU dacht te
kunnen samenwerken om de WTO zo ver te krijgen een meer gematigde
benadering van tariefreducties te accepteren).
Ook in de slotfase van de Uruguay Ronde-onderhandelingen vonden de EU
en de VS elkaar. Ze tekenden het Blair House Akkoord over landbouw en
vergaven elkaars zonden. Daarna gingen ze gezamenlijk verder totdat de
ontwikkelingslanden hun weerstand tegen de introductie van nieuwe
akkoorden voor diensten en intellectueel eigendom in WTO-verband
opgaven.
De samengang van de EU en de VS, neergelegd in hun landbouwverklaring
van augustus 2003, noopte India en Brazilië tot het terzijde schuiven
van hun verschillen. Het zette hen niet alleen aan tot het innemen van
een gemeenschappelijke visie over landbouw, maar ook tot de vorming van
de G20.
De tweede conclusie
is dat met de toenadering tussen EU en VS de ontwikkelingslanden weinig
tot niet zullen profiteren van de "verlaagde ambitie" van de
landbouwreuzen.
Centraal punt van het Doha Programma was het afronden van de niet
afgewerkte agendapunten en de afschaffing (of tenminste een
substantiële vermindering) van de landbouwsubisides van de ontwikkelde
landen. Voor het eerst sinds oktober 2005 deed de VS in Potsdam een
nieuw aanbod voor de toegelaten OTDS. Het bod van oktober 2005, een
plafond van 23 miljard dollar, was niet acceptabel gweeest voor de
andere partners, deels omdat de toegepaste OTDS in de VS in 2005 al
19,7 miljard dollar bedroeg.
Maar de 17 miljard dollar die in Potsdam werd genoemd, was in de ogen
van Brazilië en India in het geheel niet toereikend, en dat is ook
terecht. De Indiase handelsminister vertelde de pers dat de Amerikaanse
toegepaste OTDS in 2006 slechts 10,8 miljard dollar bedroeg. Hij merkte
op: "Het aanbod van 17 miljard dollar is ruim 50% boven dat van het
huidige toegepaste niveau. Dat is niet te billijken, de logica ervan is
ver te zoeken. Dit valt niet te corrigeren."
Nadat de Potsdam-besprekingen mislukten, probeerde de VS zijn 17
miljard dollar-aanbod te rechtvaardigen. De Amerikaanse
staatssecretaris voor landbouw Mike Johanns deelde de pers mee: "Dit is
een daadwerkelijke vermindering, dit gaat ons pijn doen, het zal leiden
tot een verandering in de wijze waarop we het landbouwbeleid uitvoeren,
het komt neer op minder steun. Het Noordamerikaanse delegatiehoofd
Schwab zei dat indien het OTDS-niveau dat de VS nu aanbiedt in de
afgelopen 9 jaar zou zijn toegepast, dit zou hebben geleid tot
reducties in vijf tot zeven van die jaren. "In de meeste jaren was er
sprake van echte reductie. De VS heeft zich enorm flexibel opgesteld,"
aldus Schwab.
Wat de minister zei is slechts gedeeltelijk waar. In vijf recente jaren
was de toegepaste OTDS in de VS meer dan 17 miljard dollar (1999, 2000,
2001, 2004 en 2005). Maar ze vergat er bij te zeggen dat het
OTDS-niveau bij de start van de implementatieperiode van de Uruguay
Ronde heel veel lager was, namelijk 7 miljard dollar.
Het simulatierapport voor binnenlandse
landbouwsteun (JOB(06)/151 van 22 mei 2006) dat samengesteld werd door
Canada laat zien dat de toegepaste OTDS van de VS in 1995 7,7 miljard
dollar was, in 1996 7,1 miljard dollar en in 1997 7 miljard dollar.
Daarna schoot het omhoog naar 15,1 miljard dollar in 1998, 24,3 miljard
dollar in 1999, 24,1 miljard dollar in 2000, 14,9 miljard dollar in
2002 [2], 10,2 miljard dollar in 2003, 18,6
miljard dollar in 2004 en 19,7 miljard dollar in 2005.
Het aanbod van een plafond van 17 miljard
dollar betreft geen echte afname, zeker als dat wordt vergeleken met de
niveaus van 1995-1997. En het staat tevens een grote hoeveelheid
"water" toe [3] als men uit gaat van een niveau
van 10,8 miljard dollar voor 2006. In elk geval heeft de Indiase
minister er verschillende keren terecht op gewezen - en hij herhaalde
dit ook tijdens zijn Potsdam-persconferentie - dat het bij binnenlandse
landbouwsubsidies om strukturele weeffouten gaat die helemaal niet
zouden moeten zijn toegestaan, net zoals de door de WTO verboden
industriële subsidies. "Deze weeffouten hebben geen ruilkoersen", aldus
Kamal Nath. Wat hij bedoelde was dat de EU en de VS hun binnenlandse
subsidies zouden moeten verwijderen en ook zonder daarvoor een
tegendienst te vragen. Het gaat namelijk om strukturele weeffouten en
ze kunnen niet worden geplaatst in een rekenkundige vergelijking die
van de ontwikkelingslanden vraagt om te "geven."
Nu dan de derde conclusie.
De EU en de VS geven ten onrechte de schuld van het G4-debâcle aan de
twee onbuigzame ontwikkelingslanden die niet bereid zouden zijn geweest
iets terug te geven voor hun genereuze aanbod.
Maar het aanbod van de EU en de VS was alles behalve genereus. Zo
beweerden ze steeds dat ze landbouw al tijdens de Uruguay Ronde
liberaliseerden (in ruil waarvoor ze van de ontwikkelingslanden gedaan
kregen dat GATS (handel in diensten) en TRIPS (handel in intellectueel
eigendomsrecht) werd opgenomen in het WTO-systeem).
De ontwikkelingslanden kwamen er later achter dat deze claim van
landbouwliberalisering loutere bluf is, want het Landbouw Akkoord van
de WTO bood hen vele sluipwegen om hun binnenlandse subsidiestromen
niet alleen voort te zetten maar zelfs te vergroten.
En die sluipwegen zijn nog steeds intact. Zelfs bij een eventuele
verlaging van de toegestane OTDS-niveaus tot beneden hun huidige
toegepaste niveaus kunnen de EU en VS nog steeds hun toevlucht zoeken
tot de zogenaamde "niet-handelsverstorende" subsidies in de "Groene
Box." Chakravarthi Raghavan, die de WTO-ontwikkelingen al vele jaren
volgt, zegt daarover: "Netto bieden de EU en de VS niets, en in ruil
voor dit nul-offer proberen ze bloed af te tappen van de
ontwikkelingslanden door te eisen dat die snijden in hun industriële
tarieven, hun landbouwtarieven en ook op het gebied van diensten."
"De ontwikkelingslanden", zo stelt
Raghawan, "hebben wel driemaal dezelfde prijs betaald. Eenmaal in Punta
del Este, bij de lancering van de Uruguay Ronde. Een tweede keer in
Marrakesh door zich op voorhand te binden aan nieuwe verdragen (TRIPS,
GATS, en een serie van nieuwe GATT-regels [4])
in ruil voor de toezegging van de ontwikkelde landen dat die hun handel
in landbouwproducten op de lange termijn ondergeschikt zouden maken aan
de GATT-regels. En de derde keer was in Doha, toen verdere concessies
werden gedaan over GATS, NAMA en meer. En nu wordt van hen verlangd de
prijs voor de vierde keer te betalen!"
In Potsdam stonden de VS en de EU er op dat Brazilië en India zouden
toestemmen in een coëffiënt van 18 voor de "Zwitserse formule" in NAMA.
Voor landen met een gemiddeld tariefniveau van 30% voor industriële
goederen betekent dit dat hun industriële importtarieven gemiddeld met
63% dalen. De ontwikkelde landen gaven zichzelf een coëffiënt van 10
hetgeen neerkomt op een gemiddelde daling van slechts 28% voor de EU,
24% voor de VS en 19% voor Japan.
Vergelijk de eisen van de ontwikkelde landen ook met de 50% gemiddelde
reductie voor landbouw die de EU in Potsdam aanbood. Bij het stellen
van een vraag aan de Europees handelscommissaris Peter Mandelson in
Potsdam wees een journalist op de dubbele standaard die door de EU
wordt gehanteerd (dat ontwikkelingslanden in NAMA met 63% zouden moeten
snijden terwijl de EU op landbouwgebied slechts een 50%-reductie
aanbood). Mandelson antwoordde: "U verwart percentage-reducties met
reducties in absolute getallen, dat is een geheel ander concept. Wat
wij van de ontwikkelingslanden vragen te doen, is niet onredelijk."
Dit antwoord toont aan dat de ontwikkelde landen de besprekingen over
landbouw willen voeren in termen van percentages die iedereen
gemakkelijk begrijpt, terwijl ze de NAMA-onderhandelingen in termen van
een Zwitserse formule en coëffiënten voeren die de omvangrijke
reducties verbergen die ze eisen van de ontwikkelingslanden. En deze
reducties zijn veel omvangrijker dan de reducties in NAMA, en ook in
landbouw, welke de ontwikkelde landen zelf bereid zijn te accepteren.
Ten slotte
kan ook de conclusie worden getrokken dat de VS en de EU aan de ene en
India en Brazilië aan de andere kant vanuit twee verschillende en
tegenstrijdige paradigma's opereren hetgeen uiteindelijk leidde tot de
ineenstorting van de G4-besprekingen en misschien van de G4 zelf.
De Amerikaanse onderhandelaars stelden
zich het genereren van "nieuwe handelsstromen" als hoofddoel. Hiermee
bedoelden ze dat de ontwikkelingslanden dusdanig diep zouden moeten
snijden in hun "gebonden importtarieven" [5] dat
die ver onder het niveau van de huidige toegepaste of werkelijke
tarieven uitkomen.
Wat de VS en de EU willen, is dat hun ondernemingen meer toegang tot de
landbouw-, industrie- en dienstenmarkten van de ontwikkelingslanden
krijgen. Maar dit kan niet worden gelijkgesteld aan ontwikkeling of aan
de Ontwikkelings Ronde. Schwab probeerde zich uit deze duidelijke
tegenstrijdigheid te redden door tegen de pers te zeggen, dat "het
uitgangspunt is dat handelsovereenkomsten nieuwe handel zouden moeten
genereren en mensen uit de armoede verheffen. Dat is waar voor de Doha
Ronde, maar helaas zal dat wat we hier vandaag hebben geen nieuwe
handel genereren". Karan Bhatia, plaatsvervangend hoofd van de
Noordamerikaanse onderhandelingsdelegatie bij de WTO, vertelde de BBC:
"De VS en de EU waren klaar om concessies te doen maar India en
Brazilië waren dat niet. De hoofdeis van de VS is nieuwe handelstromen,
maar zij waren niet bereid die in te willigen." En Mandelson zei: "We
waren niet in staat om commercieel belangrijke tariefwijzigingen van de
ontwikkelingslanden te verkrijgen als een redelijke tegenprestatie tot
wat wij inzetten bij de Ronde."
Op vele manieren gaat de argumentatie van de EU en de VS mank. Ten
eerste kan niet worden beweerd dat het snijden van tarieven in
ontwikkelingslanden ontwikkeling oplevert - hoewel het wel meer
markttoegang kan opleveren voor ondernemingen uit de ontwikkelde
landen. Ten tweede, zoals Kamal Nath al zei, houdt een Ontwikkelings
Ronde in dat er in de markten van de ontwikkelde landen nieuwe
handelsstromen worden gegenereerd voor de ontwikkelingslanden, en niet
andersom. "De inhoud van ontwikkeling geeft duidelijk aan wie de gevers
zijn en wie de ontvangers in deze Ontwikkelings Ronde. Nu zijn (met de
eisen van de rijke landen) de gevers ontvangers geworden en de
ontvangers zijn de gevers geworden."
Ten derde negeert het volhouden dat de ontwikkelingslanden de tarieven
moeten verlagen tot beneden hun huidige toegepaste tarieven het feit
dat vele ontwikkelingslanden, waaronder India en Brazilië, in recente
jaren zelf al substantiële liberaliseringen hebben doorgevoerd waardoor
hun toegepaste tarieven al beduidend lager liggen dan de gebonden
niveaus.
In de WTO wordt erkend dat landen die autonome liberaliseringen
uitvoeren "krediet" zouden moeten krijgen. In feite hebben deze landen
al "nieuwe handelsstromen" gegenereerd door de verlaging van hun
toegepaste tarieven. Maar in plaats van deze landen krediet te
verschaffen of te bedanken voor hun akties zijn, proberen de EU en de
VS hen juist te bestraffen door hun autonome liberaliseringen buiten
beschouwing te laten en tegelijkertijd te eisen dat ze nu drastisch
snijden in hun gebonden tariefniveaus. Deze landen worden daadwerkelijk
bestraft, want hadden ze destijds géén autonome liberalisering
doorgevoerd dan waren hun toegepaste tarieven niet zo laag geweest als
nu en dan zouden ze nu ook niet de huidige druk het hoofd hoeven te
bieden om de gebonden niveaus onder die van de toegepaste tarieven te
brengen.
Het bovenstaande leidt tot de conclusie dat de ontwikkelde landen nooit
geïnteresseerd waren in de ontwikkeling of de belangen van
ontwikkelingslanden toen ze in 2001 het Doha Werk Programma lanceerden.
Ze moesten het wel de Doha Ontwikkelings Agenda en later de Doha
Ontwikkelings Ronde noemen om de ontwikkelingslanden over te halen mee
te doen aan een nieuwe onderhandelingsronde. Nu eisen de
ontwikkelingslanden dat er open kaart wordt gespeeld, en dat de
onderhandelingen werkelijk een ontwikkelingskarakter krijgen. En, als
antwoord, zeggen de EU en de VS dat ze "nieuwe handelsstromen" willen
van de ontwikkelingslanden om gestand te doen aan hun landbouwaanbod.
Maar dat landbouwaanbod stelt niet veel voor en op enkele belangrijke
punten zelfs helemaal niets.
Noordamerikaans delegatiehoofd Susan Schwab moest haar toevlucht zoeken
tot de opmerking dat "nieuwe handelsstromen" (lees: belangrijke
reducties van toegepaste tariefniveaus door ontwikkelingslanden)
datgene is dat arme landen uit de armoede omhoog tilt. Maar de arme
landen denken daar anders over. Dat is waarom de grote meerderheid van
hen defensieve belangen hebben in de onderhandelingen en vecht voor
beperking van de mate van liberalisering die ze moeten uitvoeren.
Het was uiteindelijk de botsing van visies over wat ontwikkeling is en
wat ontwikkeling belemmert in de voorstellen van deze "Ontwikkelings
Ronde" die leidde tot deze nieuwe crisis en impasse in de
Doha-onderhandelingen.
Noten (R.B.):
[1]
Vertaling en bewerking van het artikel "Clash of positions and
paradigms that led to G4 collapse" van Martin Khor, Third World
Network, Genève, 22 June 2007 door Rob Bleijerveld. De oorspronkelijke
tekst is te vinden op: http://www.twnside.org.sg/title2/wto.info/twninfo060721.htm.
NAAR TEKST
[2]
In de oorspronkelijk tekst stond 2000. Ik neem aan dat hier 2002 is
bedoeld. NAAR
TEKST
[3] "Water" is een
technische term die duidt op de 'ruimte' tussen niveaus van tarieven of
subsidies die afgesproken en dus toegestaan zijn en de daadwerkelijk
toegepaste niveaus. De eis "snijden in water" is bedoeld om de eigen
markttoegang te vergroten. Meer eigen ruimte claimen dan noodzakelijk
geeft de VS de mogelijkheid later meer of andere marktverstorende
subsidies teverstrekken. NAAR TEKST
[4] In de WTO zijn de
bepalingen opgenomen die deel uitmaakten van zijn voorloper, de General
Agreement of Tariffs and Trade (GATT). NAAR TEKST
[5] Tarieven met een
vastgestelde bovengrens. NAAR TEKST
NAAR INHOUDSOPGAVE
WTO---zzzzzzzzzzzzzzzziiiiiiiiiiiiiiiiiiiiipppppppppppppppppppppp
B) 4 september: "WTO in nieuwe fase:
Doha Ronde dood of Blair House-strategie?"
(door Rob Bleijerveld)
Maandag 3 september begon een nieuwe serie
onderhandelingen binnen de Wereld Handels Organisatie. De WTO-lidstaten
worden nu geacht een modaliteiten-raamwerk (uitgangspunten) op te
stellen voor de nieuwe akkoorden over Landbouw, Industriële Goederen,
Diensten en de andere handelsthema's. Door overschrijding van de
oorspronkelijke sluitdatum (vanwege de mislukte G4-top) zal de Doha
Ronde niet vóór 2010 zijn afgerond. Sommige waarnemers denken echter
dat de Ronde nu al 'dood' is.
Tijdens een zitting van het Trade Negotiations Commitee op
26 juli werden de onderhandelingen van de Wereld Handels Organisatie
door voorzitter Lamy opgeschort [1]. De
mislukking van de G4-top op 21 juni [2] noopte
de WTO-leiding tot het instellen van een (korte) afkoelingsperiode
omdat de gemoederen binnen de WTO behoorlijk waren verhit. Hierdoor
schoof de voorziene presentatie van conceptvoorstellen voor Landbouw en
Industriële Goederen op tot 23 juli. Serieuze bespreking van deze
voorstellen voorafgaande aan het zomerreces - een poging van de
WTO-leiding om de impasse in de Doha Ronde te doorbreken - bleek echter
onhaalbaar.
Nieuwe onderhandelingsfase
De delegaties van de lidstaten werden
vervolgens dringend verzocht tijdens het reces de teksten grondig te
bestuderen zodat begin september kan worden begonnen met de nieuwe fase
in de onderhandelingen die is gericht op het vaststellen van een
raamwerk voor 'volledige modaliteiten'. Na het verzamelen en bespreken
van de eerste reacties volgt bijstelling van de
conceptteksten door de WTO-leiding en daarna moet de diskussie echt op
gang komen.
Van 3 tot en met 21 september wordt gesproken over de
conceptvoorstellen voor Landbouw [3]; van 10
september tot het eind van de maand zijn er parallelle
onderhandelingssessies over Industriële Goederen (NAMA). De
besprekingen zullen in formele en informele settingen en in
verschillende samenstellingen plaatsvinden. Nieuw is dat er nu geen sluitdatum is ingesteld....[4].
Op 14 september
zullen de 151 WTO-lidstaten bijeen komen om te horen wat er tot dan toe
is bereikt [5]. Diverse diplomaten zijn van
mening dat de maand september cruciaal is: "het is 'maken of breken'
voor de Doha Onderhandelingen" [6]. In oktober
volgen onderhandelingen over diensten, 'regels' en andere onderwerpen [7]. En als alles loopt zoals de WTO-leiding hoopt,
volgt er half oktober een ministerstop.
Door het voortdurend uitblijven van deals over belangrijke kwesties
werd het vaststellen van een raamwerk voor "modaliteiten" voor Landbouw
(AG) en voor de Industriële Goederen (NAMA) keer op keer uitgesteld.
Zo'n raamwerk - dat de nodige formules en
grafieken voor tarief- en subsidiereducties en uitzonderingen moet
omvatten - is een voorwaarde voor vaststellen van specifieke
liberaliseringseisen en voor vervolgonderhandelingen over diensten,
'regels' en andere onderwerpen. Door het verstrijken van de (laatste)
deadline - eind juli - kan de Doha Ontwikkelings Ronde niet begin 2008
worden afgesloten zoals de WTO-leiding eerder hoopte. Er wordt nu
rekening gehouden met een vertraging van zeker 2 jaar [8].
Als de Ronde al niet voortijdig 'dood' wordt verklaard....
Eerste reacties van lidstaten
Volgens de voorzitter van de Landbouwcommissie, Crawford Falconer, zijn
de voorstellen van hem en van zijn collega Don Stephenson (Industriële
Goederen) een poging om de diskussie over modalititeiten echt op gang
te brengen. Het is geen samenvatting of
afspiegeling van voorgaande diskussies omdat de standpunten van de
lidstaten daarvoor te ver uiteen bleven liggen. De lidstaten moeten
behoorlijk inbinden wat betreft hun eisen om een succesvol vervolg van de onderhandelingen mogelijk te maken, aldus
Crawford.
In een eerste reactie op 23 juli kwalificeerde een groot aantal
lidstaten de conceptvoorstellen [9] als "goed
startpunt voor verdere besprekingen [10]".
Ondanks deze formele bewoording blijken veel lidstaten en ook groepen
van lidstaten zeer ontevreden omdat ze hun specifieke
onderhandelingsposities er niet of onvoldoende in terugvinden. Verschillende ontwikkelingslanden zijn met name
zeer kritisch over de NAMA-tekst. In hun ogen zijn de voorstellen voor
reductie van industrietarieven namelijk disproportioneel en nadelig
voor ontwikkelingslanden, terwijl de voorgestelde
reductie van de landbouwsubsidiereducties van ontwikkelde landen te
laag zijn. Verder wordt geen rekening gehouden met flexibele regelingen
voor ontwikkelinglanden en met het principe van 'minder dan volledige wederkerigheid' [11].
Argentinië en Venezuela zeggen zelfs de NAMA-tekst niet te zullen
accepteren als basis voor de onderhandelingen in september [12].
In een gezamenlijke verklaring van 26 juli geeft een
gelegenheidscoalitie, de G-110 [13], aan hoe ze
denkt over de conceptteksten van de WTO-leiding. Deze G-110
vertegenwoordigt de overgrote meerderheid van de WTO-lidstaten.
Ze benadrukt dat alle afspraken in de nieuwe onderhandelingsfase die nu
wordt ingegaan 'ontwikkeling' ten doel moeten hebben. Landbouw is
daarbij de motor en essentieel is een aanzienlijke reductie en de
verwijdering van handelsverstorende subsidies in de ontwikkelde landen.
Verder moeten alle afspraken uit de Doha Ministeriële Verklaring (2001), het July Raamwerk (2004) en de
Hong Kong Ministeriële Verklaring (2005) worden negeleefd. En bij het
vaststellen van volledige modaliteiten voor landbouw en Industriële
Goederen moeten alle elementen van het mandaat worden 'meegenomen' en
zeker die van de Speciale en Gedifferentieerde Behandeling van
ontwikkelingslanden. "Alleen een werkelijk multilateraal proces dat
transparent, inclusief, bottom-up en lid-gestuurd is, kan leiden tot
resultaten die door alle lidstaten worden gedragen," aldus de G-110 [14].
Brazilie en India lijken bereid te zijn
tot het doen van concessies ondanks de mislukte opzet van de
G4-voorhoedegroep waarvan zij eerder deel uit maakten.
India verwacht dat een landbouwdeal de weg vrij maakt voor een
dienstenakkoord en verklaarde de landbouwtekst van
Crawford een goed startpunt voor verdere onderhandelingen. De
NAMA-tekst zou echter moeten worden herzien door WTO-voorzitter Lamy,
aldus de Indiase onderminister voor handel [15].
India hecht grote waarde aan deals op beide terreinen, onder meer omdat
dan ook de weg wordt vrij gemaakt voor een nieuw dienstenakkoord. De
belangen van de Indiase dienstensector zijn erg groot [16].
Het afgelopen weekend liet een hoge
Braziliaanse funktionaris weten dat zijn regering bereid is
compromissen aan te gaan in deze nieuwe fase. Een doorbraak zou alleen
nog afhangen van de bereidwilligheid van de rijke landen [17]. Brazilië hecht groot belang aan een
geschikte landbouwregeling, maar heeft ook grote industriële belangen.
Het is de vraag welk mandaat de
Amerikaanse handelsvertegenwoordigster Schwab heeft om te onderhandelen
over Landbouw. Het Amerikaanse beleid is gebaseerd op de zogenaamde
Farm Bill, maar deze regeling loopt zeer binnenkort
af. De verwachte vernieuwing ervan kan nog geruime tijd op zich laten
wachten, omdat de twee kamers van het Amerikaanse Congress (House of
Representatives en Senate) van mening verschillen over de inhoud ervan [18]. Dat kan een struikelblok blijken te zijn bij
de WTO-onderhandelingen die deze week zijn heropgestart [19].
Onderwijl zei de Franse minister voor
economie, Christine Lagarde (voormalig handelsminister) tijdens een
toespraak nabij Parijs niet te verwachten dat het de WTO zal lukken een
internationaal handelsakkoord tot stand te brengen... "The gap among
the parties is too wide. For now, I don't see it," aldus Lagarde.
Volgens haar zijn de grote struikelblokken voor de onderhandelingen het
aflopen van het fast-track mandaat van de Bush-regering ("dat het
feitelijk mogelijk maakte om handelsdeals door het Congress te
loodsen") en de toenemende vraag naar handelsartikelen ("commodities") [20]. Europees Commissaris voor Handel, Mandelson,
was meer hoopvol gestemd en beschreef de Doha
Ronde als "fundamentally important". Hij zei verder, dat een akkoord
"will anchor the emerging economies more firmly with the WTO and its
system of international trade rules. A failure will badly damage
confidence and weaken the emerging economies attachment to the
rules-based international trading system [21]."
Is 'Doha' (al) dood?
Anderen zijn minder optimistisch over de
haalbaarheid van een Doha Akkoord. Volgens Simon Tay, voorzitter van
het Singapore Institute of International Affairs komt er alleen een
akkoord indien "de Amerikanen" voor het vertek van Bush (januari 2009)
toestemmen in een eventuele handelsdeal (en dat is volgens hem nog maar
de vraag). Jean-Pierre Lehmann, professor international politieke
economie aan de IMD business school in Lausanne, is van mening dat het
al een gelopen Ronde is. "My jaundiced opinion is that Doha is dead but
nobody's dared say it yet,aldus Lehmann [22].
Ruim 90 wereldwijd actieve
maatschappelijke groepen schreven in juli een brief aan 'hun'
handelsministers en aan de WTO-leiding waarin ze hen opriepen de
mislukking van de Doha Ronde te erkennen. Tevens riepen ze hen op een
tweejarig moratorium in te stellen dat ruimte en tijd kan bieden om na
te denken over een andere model en proces voor multilaterale
handelsbesprekingen [23].
G4-strategie?
Focus on the Global South is sceptisch ten aanzien van het optimisme
over de Landbouwtekst [24]. Die zal namelijk
slecht uitpakken voor ontwikkelingslanden. Sommige waarnemers vermoeden
dat de WTO-leiding de opzet had om heftige afwijzende reacties uit te
lokken met de gepresenteerde NAMA-tekst. Mogelijk doel zou kunnen zijn
om te verhullen dat de VS niet langer geïnteresseerd is in een Doha
Akkoord en om zo de schuld voor het vastlopen van de onderhandelingen
in de schoenen van ontwikkelingslanden te kunnen schuiven. Een andere
opzet zou kunnen zijn, dat delegaties van ontwikkelingslanden door een
rampzalige NAMA-tekst eerder akkoord gaan met een minder rampzalige
Landbouwtekst en in een later stadium alsnog akkoord gaan met een
enigszins aangepaste NAMA-tekst. Dit laatste is een strategie die in de
geschiedenis van de WTO verschillende keren met succes is toegepast.
In overeenstemming met de laatste optie is de inschatting van een
voormalige onderhandelaar uit een ontwikkelingsland die stelt dat de
onderlinge verschillen in positie tussen de vier G4-leden groter lijken
dan ze zijn. "What I fear is that at the moment everybody is lulled
into believing that because of lack of USA (Trade Promotion Authority)
the negotiations are in the freezer and a Blair House type of accord
would be struck in the G4 and then parachuted to the WTO for the rest
of the membership to adopt."
Noten:
[1] "Lamy
calls for intensive negotiations across the board in September," WTO,
27 juli 2007 (http://www.wto.org/english/news_e/news07_e/tnc_dg_stat_july07_e.htm).
NAAR
TEKST
[2] Zie artikel "WTO:
Botsing van posities en paradigma's leidde tot ineenstorting van G4"
van 26 juni 2007 (http://www.globalinfo.nl/content/view/1274/30/).
NAAR
TEKST
[3] De
Landbouwbesprekingen zijn inmiddels begonnen. Voor een impressie, zie:
"Falconer: WTO members resume negotiations on Doha Round (http://news.xinhuanet.com/english/2007-09/04/content_6658095.htm);
"WTO members launch three-week push in crucial farm talk" (http://afp.google.com/article/ALeqM5jfli9O8KLTmYYgCoIKGsrSXc5W-w);
en "Envoys make fresh bid to get world trade deal" (http://africa.reuters.com/wire/news/usnL03769910.html).
NAAR
TEKST
[4] Eerdere sluitdata
werden steeds ingesteld met als stok achter de deur dat haast gemaakt
moest worden voordat het Fast Track-mandaat van de regering Bush zou
aflopen. En dat is voor de zomer gebeurd. NAAR TEKST
[5] Niet duidelijk is of
het hier gaat om een Algemene Raadsvergadering danwel een zitting van
het Trade Negotiations Committee. In: "WTO members launch three-week
push in crucial farm talks," van 4 september 2007 (http://afp.google.com/article/ALeqM5jfli9O8KLTmYYgCoIKGsrSXc5W-w).
NAAR
TEKST
[6] "WTO goes on its
August break in downbeat and uncertain mood," Martin Khor (TWN), 3
augustus 2007 (http://www.twnside.org.sg/title2/wto.info/twninfo080702.htm).
NAAR
TEKST
[7] "Indonesian trade
talks to resume with agriculture," 29 augustus 2007 (http://www.dailytimes.com.pk/default.asp?page=2007%5C08%5C29%5Cstory_29-8-2007_pg5_41).
NAAR
TEKST
[8] "Doha negotiating
group chairs acknowledge no framework deal possible before august,"
ICTSD, Bridges Weekly Trade News Digest vol 11, nr 25 van 11 juli 2007 (http://www.ictsd.org/weekly/07-07-11/story1.htm).
De lange looptijd heeft niet alleen te maken met de onderhandelingen in
Genève maar ook met de parlementaire ratificatieprocessen in de
verschillende landen. Zie ook noot 12 voor een alterenatieve visie over
de looptijd van de Doha Ronde. NAAR TEKST
[9] Een beschrijving van
de voorstellen is te vinden in "AG, NAMA chairs release draft
agreements, point way to Doha compromise," ICTSD, Bridges Weekly Trade
News Digest vol 11, nr 26 van 18 juli 2007 (http://www.ictsd.org/weekly/07-07-18/story1.htm).
NAAR
TEKST
[10] Een beschrijving
van de voorlopige reacties van lidstaten in "Doha: Draft AG text meets
lukewarm response, NAMA likely to be chillier," ICTSD, Bridges Weekly
Trade News Digest vol 11, nr 27 van 25 juli 2007 (http://www.ictsd.org/weekly/07-07-25/story1.htm).
NAAR
TEKST
[11] Zie: "Developing
countries upset with modality papers," Martin Khor (TWN), 18 juli 2007 (http://www.twnside.org.sg/title2/wto.info/twninfo070710.htm).
NAAR
TEKST
[12] In: "Prospects for
Doha accord dim, as WTO heads into summer recess" en "Draft NAMA
agreement text critizised by many developing countries," door ICTSD in
Bridges Weekly Trade News Digest vol 11, nr 28 van 1 augustus 2007 (http://www.ictsd.org/weekly/07-08-01/index.htm).
Zie ook "Opposition builds to the "Don-vastating" NAMA modality text,"
Martin Khor (TWN) van 19 Juli 2007 (http://www.twnside.org.sg/title2/wto.info/twninfo070711.htm).
NAAR
TEKST
[13] De G-20, de G-33,
de ACP, de MOL's, de Afrika Groep, de Kleine Kwetsbare Economieën, de
NAMA-11 en de Cotton-4 samen. NAAR TEKST
[14] "Joint statement" (http://www.tradeobservatory.org/library.cfm?refid=99393).
NAAR
TEKST
[15] "India ready to
negotiate agriculture subsidy at WTO," 31 augustus 2007 (http://www.hindu.com/thehindu/holnus/015200708310339.htm).
NAAR
TEKST
[16] Het liefst wil
India dat er een parallel "green room process" op start dat de
dienstenonderhandelingen versnelt. Ook de EU en de VS zijn hier een
voorstander van. Zie: "Prospects for Doha accord dim, as WTO heads into
summer recess" en "Draft NAMA agreement text critizised by many
developing countries," door ICTSD in Bridges Weekly Trade News Digest
vol 11, nr 28 van 1 augustus 2007 (http://www.ictsd.org/weekly/07-08-01/story1.htm).
NAAR
TEKST
[17] "Envoys make fresh
bid to get world trade deal," door Laura MacInnis, 3 september 2007 (http://africa.reuters.com/wire/news/usnL03769910.html).
NAAR
TEKST
[18] "Time line cramps
resolving new farm bills, group says, " door Jerry Perkins, 31 augustus
2007 (http://www.agobservatory.org/headlines.cfm?refID=99835).
NAAR
TEKST
[19] "US Farm Bill is a
'setback' for Doha negotiations, door Martin Khor (TWN), 16 augustus
2007 (http://www.twnside.org.sg/title2/wto.info/twninfo080704.htm).
NAAR
TEKST
[20] "France's Lagarde
Says She Doesn't Expect WTO Accord," door Sandrine Rastello en Jennifer
M. Freedman, 30 augustus 2007 (http://www.bloomberg.com/apps/news?pid=20601081&sid=abpSWlFbNhAI&refer=australia).
NAAR
TEKST
[21] "Can Globalisation
be a level playing field?" sppeech Mandelson, 30 augustus 2007 (http://www.europa-eu-un.org/articles/fr/article_7280_fr.htm).
NAAR
TEKST
[22] "WTO Global Trade
Talks Resume as Regional Deals Loom," door Jennifer M. Freedman, 3
september 2007 (http://www.bloomberg.com/apps/news?pid=20601086&sid=ap7oE.aXirnI&refer=latin_america).
NAAR
TEKST
[23] Meer over deze stellingname: "Doha is dead: moratorium
needed to rethink a new model of trade," 17 juli 2007 (http://www.tradeobservatory.org/headlines.cfm?refid=99257);
"'Doha is dead'", time to rethink a new model of trade," door Kanaga
Raja (SUNS), 18 juli 2007 (http://www.twnside.org.sg/title2/wto.info/twninfo070713.htm);
en "IATP Analysis: MOVING PAST THE PAIN, time for a new trade
framework," door Carin Smaller, TIP/IATP, 24 juli 2007 (http://www.tradeobservatory.org/library.cfm?refid=99348). NAAR TEKST
[24] Meer hierover in: "Is Doha Dead?, Focus on the Global
South, 27 augustus 2007 (http://www.focusweb.org/is-doha-dead.html?Itemid=1).
NAAR
TEKST
NAAR INHOUDSOPGAVE
WTO---zzzzzzzzzzzzzzzziiiiiiiiiiiiiiiiiiiiipppppppppppppppppppppp
C) 5
september: "Wij verwerpen de herstart van de Doha-ronde"
(vertaling: Kees Hudig)
De organisatie Focus on the Global South heeft een
verklaring uitgebracht die ondertekend is door uiteenlopende vakbonden,
boerenorganisaties en NGO's uit Azië, waarin een hervatting van de
WTO-onderhandelingen over de Doha-ronde verworpen wordt.
Wij, vertegenwoordigers van boeren-organisaties, vrouwen, migranten,
arbeiders, armen in de steden en op het platteland, vissers, sociale
bewegingen en de civiele maatschappij uit Oost- en Zuidoost Azië,
roepen op tot de verwerping van de herstart van de Doha
'ontwikkelings'-ronde.
Wij veroordelen en vragen met de klem de aandacht van anderen voor de
pogingen van de grote handelsmachten om de Doha 'ontwikkelings' ronde
te herstarten door middel van oneerlijke en onevenwichtige teksten als
basis voor verdere onderhandelingen. De teksten over landbouw en
Markttoegang voor niet-Landbouw (NAMA) weerspiegelen duidelijk de
belangen van de ontwikkelde landen en tonen nogmaals aan dat de
Doha-ronde vooral gaat over vergroting van markttoegang en niet op één
lijn gesteld zou mogen worden met ontwikkeling.
De onderhandelingen blijven blind voor en ondermijnen de eisen van
ontwikkelingslanden voor meer flexibiliteit om kleine boeren, vissers
en arbeiders te kunnen beschermen. De huidige teksten tonen aan dat
ontwikkelde landen veel meer vragen van ontwikkelingslanden, zonder
iets in ruil te bieden. Op het gebied van landbouw willen de VS en de
EU hun landbouwsubsidies in stand blijven houden en eisen zij
tegelijkertijd dat ontwikkelingslanden geen recht zouden hebben op
'special products' (sp) en 'special safeguard mechanisms' (ssm), wat
middelen zijn om hun kleine boeren te beschermen tegen plotselinge
importstijgingen en fluctuerende markten. Bij NAMA eisen ze een
drastische reductie van de tarieven in de ontwikkelingslanden op het
gebied van industriële goederen en visserij, wat zou kunnen leiden tot
groot verlies van banen, ont-industrialisatie en rampzalig zou zijn
voor kleine vissers.
Wij herhalen onze oproep om de Doha-ronde te beëindigen en alle
pogingen om deze te herstarten te verwerpen, omdat we weten dat op de
drie voornaamste gebieden waarop onderhandeld wordt - landbouw, NAMA en
diensten - de meerderheid van de voorstellen erop gericht zijn om de
belangen van de rijke landen en de transnationale ondernemingen te
beschermen en te bevorderen.
Nu de WTO twaalf jaar bestaat, is wel duidelijk dat beloftes over
ontwikkeling vals zijn en dat ze bijgedragen heeft aan verdere
verarming van mensen en verlies aan land, toegang van en controle over
visserij-gebieden en andere natuurlijke hulpbronnen, banen en
levensonderhoud. De WTO is een instrument van neo-liberale
globalisering en inherent anti-ontwikkeling. Handel zou niet plaats
moeten vinden ten koste van ons recht op voedsel, landbouw, visserij,
publieke diensten, natuurlijke hulpbronnen en levensonderhouden.
In Oost- en Zuidoost Azië hebben we uit de eerste hand kunnen ervaren,
en hebben we nog steeds te lijden, van de negatieve effecten van
neoliberaal economisch beleid, net als veel andere mensen op de wereld.
Als de Doha 'ontwikkelings' ronde afgemaakt wordt en deze oneerlijke
handelsovereenkomsten geïmplementeerd worden, zullen miljoenen mensen
hun banen en levensonderhoud verliezen en zal de meerderheid van de
mensen in de regio verder verarmen.
Onze visie van alternatieve handelsrelaties is gebaseerd op de
principes van voedselsoevereiniteit, zekere en duurzame banen en
levensonderhoud, mensenrechten, arbeidersrechten, migrantenrechten,
universele toegankelijkheid van diensten, gelijkheid en rechten voor
vrouwen, democratie en bewonersparticipatie in besluitvormingsprocessen
en ecologische duurzaamheid.
Wij roepen onze regeringen op om op te houden met de pogingen om de
Doha 'ontwikkelings' ronde te herstarten. Die zou niet gered moeten
worden ten koste van de mensen. Wij roepen onze regeringen op om te
luisteren naar de wensen van zijn bevolking en te beginnen met ons
samen te werken aan de opbouw van alternatieve handelsrelaties. Een
wereld zonder de WTO is niet alleen mogelijk maar noodzakelijk.
Wij verplichten ons tot het mobiliseren op landelijk, regionaal en
internationaal niveau om de herstart van de Doha 'ontwikkelings' ronde
tegen te houden. Wij roepen andere bewegingen, mensen, organisatie en
groepen uit de civiele maatschappij op om zich bij onze strijd te
voegen om een einde te maken aan de Doha-ronde.
Globaliseer hoop,
globaliseer de strijd!
Bron:
De verklaring "We reject the revival of the Doha Round" ondertekend
door de Alliance of Progressive Labor (Filippijnen), ATTAC Japan en nog
tientallen andere organisaties (zie de lijst van ondertekenaars in
oorspronkelijk bericht). Vindplaats: http://www.focusweb.org/we-reject-the-revival-of-the-doha-round-9.html?Itemid=1
Deze vertaling is afkomstig van http://www.globalinfo.nl/content/view/1309/30/
NAAR INHOUDSOPGAVE
WTO---zzzzzzzzzzzzzzzziiiiiiiiiiiiiiiiiiiiipppppppppppppppppppppp
D) "Stop oneerlijke
handel tussen ACP-landen en de Europese Unie!"
27 September: Internationale aktiedag tegen de EPA's
(vertaling,
bewerking: Rob Bleijerveld)
Oproep voor gemeenschappelijk aktie tijdens
de komende STOP EPAs Dag
Donderdag 27 september is
uitgeroepen tot internationale aktiedag tegen de Economische
Partnerschap Overeenkomsten (EPA's). Vijf jaar geleden begonnen de
onderhandelingen tussen de EU en de ACP (Afrikaanse, Caribische en
Pacifische landen) over deze handelsverdragen. De EPA's zijn echter
geen ontwikkelingsinstrumenten zoals de EU beweert, maar gaan uit van
drastische liberalisering van de economieën van de ACP-landen die nog
verder gaat dan wat nu is afgesproken in de WTO. Wij, ruim 80
ondertekendende organisaties, roepen daarom andere organisaties,
coalities en netwerken in de EU, in de ACP-landen en daarbuiten op om
samen met ons deel te nemen aan deze Internationale Aktiedag tegen het
EPA-voorstel.
We
eisen dat de EU-ACP handelsrelaties worden gebaseerd op een benadering
die:
- een duurzame ontwikkeling in de ACP-landen ondersteunt en die op
naleving van economische, sociale, ecologische en culturele rechten en
van burger- en mensenrechten is gericht;
- op het principe van niet-wederkerigheid en op speciale en
gedifferentieerde behandeling (SDT) voor de minder en minst ontwikkelde
landen is gebaseerd;
- de rechten van ACP-producenten op handelsbescherming erkent welke zij
en hun regering op de eigen thuis- en regionale markten noodzakelijk
achten;
- voedselsouvereiniteit van de ACP-landen erkent en steunt;
- het recht van ACP-landen op het vaststellen en uitvoeren van
noodzakelijke beleidsruimte onderschrijft en respecteert overeenkomstig
de eigen ontwikkelingsstrategieën.
De Europese Unie presenteert de EPA's als “ontwikkelingsinstrumenten”
en zet de ACP-landen onder druk om deze akkoorden te tekenen die
verstrekkende en veelomvattende economische liberaliseringsbepalingen
omvatten en een vernietigende uitwerking zullen hebben op economie en
maatschappelijk welzijn. De Europese voorstellen voor de EPA's komen
niet alleen neer op het weghalen van de meeste tarieven voor goederen,
maar ook op vastleggen van liberaliseringen die verder gaan dan wat
afgesproken is in de WTO.
Ze zullen de markten in de ACP-landen openen voor concurrerende
Europese exportproducten, met een vernietigende uitwerking op economie
en maatschappelijk welzijn. De sociale ongelijkheid en de armoede
zullen toenemen door de vernietiging van de plaatselijke industrieën en
kleinschalige landbouw; en de werkgelegenheid en bestaanszekerheid
zullen worden aangetast. De voorwaarden die vastgelegd zijn in de
EPA-voorstellen betekenen een drastische vermindering van de politieke
beleidsruimte in de ACP-landen die noodzakelijk is voor de
(demokratische) planning en regulering van de eigen nationale en
regionale integratie gericht op ontwikkelingsdoelen en -behoeften.
Met het oog op de formele deadline van 31 december 2007 oefent de EU
enorme druk uit op de ACP-landen om de EPA-akkoorden daadwerkelijk voor
het eind van dit jaar te ondertekenen. Daarbij dreigt de Unie de
ACP-regeringen met het reduceren van ontwikkelingshulp en het
opschroeven van importtarieven op de Europese markten.
Wij wijzen het gebruik van drukmiddelen tegen deze groep van armste
landen ter wereld echter ten sterkste af en zijn gekant tegen de
Europese eis voor zogenaamde wederkerige handelsrelaties tussen EU en
ACP vanwege het enorme verschil in economische kracht.
Aktieoproep
Wij - sociale bewegingen, boerenorganisaties, vakbonden, religieuze
organisaties en NGO's uit Afrika, de Caribische en Pacifische gebieden
en de Europese Unie - roepen de EU op om:
* geen handelsliberaliseringen en andere 'handelsgerelateerde'
voorwaarden bij de ACP-landen af te dwingen;
* af te zien van het uitoefenen van druk op deze landen om dit jaar de
EPA's te ondertekenen; en om
* niet-wederkerige alternatieven aan te bieden en te verzekeren dat de
export vanuit de ACP-landen naar de EU niet zullen worden belemmerd.
Tevens dringen we bij de ACP-landen aan om niet te zwichten voor de
druk van de EU.
Bron: (bron: http://www.epa2007.org/front.asp?id=1)
- - - - - - - - - - - - - - - -
Aanmelding en informatie:
Organisaties die geïnteresseerd zijn om mee te doen, kunnen zich
aanmelden op: http://www.epa2007.org/upload/documents/call%20to%20unite%20and%20act%20on%2027%20sep%20-%20final.doc
(het inschrijfformulier is te vinden op pagina 3 van dit document!)
Aanmelden kan ook per mail bij Ana MacNaught van het Transnmational
Institute (ana@tni.org).
De lijst van de inmiddels ruim 80 deelnemende
organisaties uit de ACP-landen,
Europa en daarbuiten is te vinden op http://www.epa2007.org/main.asp?id=439
En een overzicht van de
nationale campagneplannen op: http://www.epa2007.org/upload/national%20campaign%20activities%20for%2027%20september.xls
Voor ondertekening van een
protestbrief aan de huidige Europees
voorzitter Portugal, zie:
http://www.epa2007.org/main.asp?id=307
Recente persartikelen over
protesten in de ACP-landen tegen de EPA's:
- "Ghana: Parliament Urged Not to Ratify the EPAs in Its Current State
As Deadline Draws Nearer," Ghanaian Chronicle van 31 augustus 2007 (http://allafrica.com/stories/200708310797.html).
- "Africa: Countries stand Up to EU," door Michael Deibert, IPS, 28
augustus 2007 (http://allafrica.com/stories/200708280958.html).
- "Africa: Fresh Scramble for Riches," door Catherine Sasman, 21
augustus 2007 (http://allafrica.com/stories/200708210879.html).
- "Africa: Lobbies Want Talks On EU Trade Pacts Held Up for Three
Years," door John Mbaria van 19 augustus 2007 (http://allafrica.com/stories/200708190004.html).
- "Why the new EU sugar trade offer is unfair for ACP countries, " door
Mrinal Roy van 17 augustus 2007 (http://www.mauritiustimes.com/170807mrinal%20roy.htm).
- "Pacific trade ministers reject proposed EU deals," van 2 augustus
2007 (http://www.rnzi.com/pages/news.php?op=read&id=34119).
Meer artikelen zijn te vinden op: http://www.epa2007.org/main.asp?id=58
NAAR
TEKST
NAAR INHOUDSOPGAVE
WTO---zzzzzzzzzzzzzzzziiiiiiiiiiiiiiiiiiiiipppppppppppppppppppppp
E) Grote overwinning voor toegang tot
betaalbare geneesmiddelen in ontwikkelingslanden
(door Artsen Zonder Grenzen)
" De zaak Novartis
AZG bedankt de 420.000 mensen die wereldwijd de petitie ondertekende,
waaronder meer dan 15.000 Belgen.
New Delhi/Brussel, 6 augustus 2007 - "De belangrijke beslissing van het
Hooggerechtshof in Chennai voor het handhaven van de Indiase patentwet
na de rechtsgang door de Zwitserse farmareus Novartis, betekent een
grote overwinning voor de toegang tot betaalbare geneesmiddelen in de
ontwikkelingslanden", zo meldt Artsen Zonder Grenzen vandaag.
"Dit is een grote opluchting voor miljoenen patiënten en artsen in
ontwikkelingslanden, die afhangen van betaalbare medicijnen uit India",
verklaarde Dr. Tido von Schoen-Angerer, directeur van de AZG-campagne
voor Toegang tot Basisgeneesmiddelen. "De uitspraak van het Hof maakt
het minder waarschijnlijk dat er Indiase patenten komen op de recentere
aidsmedicijnen die we broodnodig hebben. We roepen de farmaceutische
industrie en rijke landen op niet langer druk uit te oefenen op de
Indiase patentwet en te stoppen met ijveren voor strengere patentwetten
in ontwikkelingslanden."
Novartis daagde de Indiase regering voor de rechtbank voor haar
Patentwet uit 2005, omdat het bedrijf een grotere patentbescherming
wilde voor zijn producten dan wordt toegekend door de wet. Novartis
beweerde dat de Indiase Patentwet niet in overeenstemming is met de
regels van de Wereldhandelsorganisatie (WTO) en in strijd met de
Indiase grondwet. Blijkbaar werden alle eisen van Novartis vandaag
afgewezen door het Hooggerechtshof.
India begon met het uitreiken van patenten op medicijnen om in orde te
zijn met de WTO-regels, maar bouwde een aantal beschermingsmechanismen
in de wetgeving, zodat enkel voor echte innovaties patenten worden
uitgereikt. Dit betekent dat bedrijven die een patent willen voor
aanpassingen aan een molecule die al werd uitgevonden - om op die
manier hun monopolies op bestaande geneesmiddelen uit te breiden - niet
terecht kunnen in India. Precies dit onderdeel van de wetgeving wilde
Novartis geschrapt zien. Een uitspraak in het voordeel van het bedrijf,
zou de productie van betaalbare medicijnen in India drastisch hebben
beperkt, medicijnen die cruciaal zijn voor de behandeling van ziekten
in de ontwikkelingslanden.
Regeringen van ontwikkelingslanden en internationale organisaties als
UNICEF en de Clinton Foundation, zijn sterk afhankelijk van de import
van betaalbare medicijnen uit India. 84% van de antiretrovirale
geneesmiddelen die AZG voorschrijft aan haar patiënten wereldwijd,
wordt gemaakt door Indiase generische producten. India moet de
"apotheek van de ontwikkelingslanden" kunnen blijven.
Wereldwijd ondertekenden bijna 500.000 mensen een petitie om Novartis
te vragen de zaak te laten vallen omwille van de verwoestende impact
ervan op de toegang tot basisgeneesmiddelen. Onder hen ook de Indiase
minister voor Volksgezondheid Anbumani Ramadoss, aartsbisschop Desmond
Tutu, Global Fund Directeur Michel Kazatchkine, leden van het Europese
Parlement en Amerikaanse Congresleden, de voormalige Zwitserse
president Ruth Dreifuss, de voormalige speciale VN-gezant voor Aids in
Afrika Stephen Lewis, de Duitse minister voor Ontwikkelingssamenwerking
Heidemarie Wieczorek-Zeul, de Noorse minister voor
Ontwikkelingssamenwerking Erik Solheim, en de auteurs John le Carré en
Naomi Klein.
"Artsen Zonder Grenzen bedankt al de mensen die wereldwijd de petitie
tekende om Novartis te vragen de zaak te laten vallen, waaronder meer
dan 15.000 in België", zegt Gorik Ooms, Algemeen-directeur AZG-België "
Overgenomen van
http://www.azg.be/nl/actualiteit/petitie/index.htm
NAAR INHOUDSOPGAVE
WTO---zzzzzzzzzzzzzzzziiiiiiiiiiiiiiiiiiiiipppppppppppppppppppppp
F) Steun voor de campagne voor
behoud en regulering van publieke diensten blijft dringend nodig
(door Henry van Maasakker)
De sociale strijd in Europa om behoud van publieke
diensten is na de ratificatie van de Bolkestein-richtlijn nog lang niet
gestreden. In mei, tijdens een congres in Sevilla, besloten de Europese
vakbondscentrales door te gaan met hun campagne voor Europese
raamwetgeving tot behoud van publieke diensten. Maar ook op andere
terreinen is er verzet nodig tegen liberalisering en privatisering van
openbare diensten.
De Europese Unie is een van de 'aandrijvers' bij de vernieuwing en
(verdere liberalisering) van het dienstenakkoord (GATS) van de Wereld
Handels Organisatie (WTO). In eigen huis is de liberalisering van
diensten al vergevorderd met de invoering van de Dienstenrichtlijn
(eind 2006). Maar de Europese Commissie en de Raad van de Europese Unie
willen meer.
Hun inzet is de liberalisering en
privatisering van alle diensten, dus ook die waarvan velen vinden dat
ze deel uitmaken van het publieke domein. Zo weigeren Commissie en Raad
een duidelijk onderscheid aan te brengen tussen 'diensten van algemeen
economisch belang' (DAEB) en 'diensten van algemeen belang' (DAB), twee
termen die onder meer betrekking hebben op de Bolkestein-richtlijn [1]. Ook bevat het nieuwe grondwettelijke verdrag,
waaraan nu wordt gewerkt, veel artikelen die
uitgaan van de regulering, privatisering en flexibilisering van
publieke diensten en van de arbeidsmarkt. Tevens wordt ingezet op
verdere flexibilisering van de arbeid, bijvoorbeeld in voorstellen [2] die het ontslagrecht aantasten, wat ook kan
uitmonden in een versnelde privatisering van de publieke diensten
waarvan iedereen vind dat ze behoren tot het publieke domein.
Bescherming van diensten van
algemeen belang
Sinds half december 2006 voert de
European Trade Union Confederation (ETUC) een campagne (met hand-
tekeningenactie) waarin de Europese Commissie wordt opgeroepen om met
raamwetgeving te komen ter bescherming van publieke diensten. Men
streeft ernaar 1 miljoen handtekeningen op te halen [3]
nodig voor het instellen van een Europees burgerinitiatief. Op dit
moment zijn er ruim 440.000 handtekeningen verzameld, maar dat is nog
veel te weinig!
Deze campagne is te beschouwen als
antwoord op de half november 2006 aangenomen diensten- of
Bolkestein-richtlijn [4] waarin 'diensten van
algemeen belang' (DAB) niet zijn gedefinieerd. In het voorstel voor een
nieuw Europees grondwettelijk verdrag [5] van 23
juni 2007 is evenmin een duidelijk onderscheid aangebracht tussen de
DAEB en de DAB. Het verdrag (dat in oktober klaar moet zijn) bevat
enkele passages waarin wordt gesteld dat diensten van algemeen belang
zoals huisvesting, volksgezondheid en sociale zekerheid aan de
mededingingseisen van de EU moeten voldoen.
Ook in Nederland maakt de vakbeweging FNV zich door vakbondsacties
tegen marktwerking sterk voor behoud van publieke diensten. In de nota
“Marktwerking? Time-out” [6] noemt de FNV de
randvoorwaarden daarvoor: een betere kwaliteit van de dienstverlening,
lagere prijzen, een goede toegankelijkheid en werkzekerheid. De nota
gaat vergezeld van een handtekeningactie waarin de eis van het EVV
(Europees Verbond van Vakverenigingen) voor raamwetgeving wordt
gesteund. Tegelijkertijd wordt de Tweede Kamer verzocht een hoorzitting
te houden over privatisering en om een tijdelijke stop (moratorium) op
privatisering in te stellen.
De handtekeningenactie van het FNV is op het Internet te vinden onder
deze link: http://www.tekennu.nl/index.php
Nieuw Europees
grondwettelijk verdrag
Tijdens
haar voorzitterschap van de Europese Raad heeft Duitsland het politieke
proces voor de totstandbrenging van een neoliberale Europese Grondwet
nieuw leven ingeblazen. Dit nieuwe grondwettelijke verdrag moet onder
het huidige Portugese voorzitterschap definitief gestalte krijgen en
zal vervolgens worden voorgelegd aan de parlementen in alle lidstaten
voor goedkeuring. Hoewel het verdrag de werking van een grondwet heeft,
mag de bevolking zich er niet in referenda over
uitspreken.
In het verdrag is meer dan 90% van de artikelen overgenomen uit het
oude, weggestemde verdrag [7] en dat voorspelt niet veel goeds voor de handhaving van publieke
diensten. Centraal binnen het nieuwe grondwettelijke verdrag staat het
Verdrag van Maastricht van begin jaren '90. Hierin werden de
neoliberale richtlijnen voor de regulering, privatisering en
flexibilisering van de publieke diensten en van de arbeidsmarkt
vastgelegd. Tevens zijn er richtlijnen in opgenomen voor een beperkt
overheidstekort en voor het terugdringen van de staatsschuld [8].
De richtlijnen voor overheidstekort en staatsschuld fungeerden vaak als
kader voor de behandeling van diensten en arbeidsmarkt aangezien ze
overheden dwongen publieke sectoren en werkgelegenheid af te bouwen,
overheidstekorten te beperken en staatsschulden af te bouwen. Door dit
verdrag als uitgangspunt te nemen zal verder worden aangedrongen op de
afbouw van publieke diensten.
Flexibilisering van de
arbeidsmarkt
Publieke diensten hebben in veel gevallen nog een
(semi)overheidskarakter; de werkers in deze sectoren zijn dan
ambtenaren of semi-ambtenaren met een sterke rechtspositie. Een
verslechtering van het ontslagrecht (flexibilisering) zal ook op hen
van toepassing zijn. Het maakt van hen loonarbeiders met een slechte
private rechtspositie en massaal ontslag wordt dan mogelijk. De
mogelijkheden om hun verzet tegen verdere privatisering van de publieke
diensten te breken wordt daarmee groter [9].
Verzet
NGO's,
politieke partijen en vakbonden verzetten zich tegen de liberalisering
en privatisering van diensten in Europa, tegen de aantasting van
diensten van algemeen belang en tegen de uitkleding van het
ontslagrecht. Behalve de campagne van de European Trade Union
Confederation (ETUC) voor kaderwetgeving ter bescherming van publieke
diensten, zijn er in Nederland en diverse andere Europese landen
campagnes voor een referendum over het nieuwe Europese verdrag.
Maar ook besloot
het EVV op haar congres te Sevilla in mei zich in te zetten voor behoud
van arbeidsovereenkomsten voor onbepaalde tijd als Europese norm [10]. Het Europese parlement wees in juli de
zogenaamde Green Paper van de EC over “flexicurity” af [11]. In Nederland wezen de vakbonden op hun beurt
de verslechtering van het ontslagrecht af en eisten ze een verbetering
van de rechtspositie van flexwerkers.
Nederland
In
Nederland werd het nieuwe voorstel voor een grondwettelijk verdrag door
de regeringspartijen CDA en PVDA met groot enthousiasme binnengehaald.
Daarmee gaan ze voorbij aan de afwijzing door de Nederlandse bevolking
van het vorige voorstel en steunen ze in feite het kabinetsbeleid voor
marktwerking in diverse publieke dienstensectoren en voor verdere
flexibilisering van de arbeidsmarkt. Dat leidt onder meer tot
verslechtering van het ontslagrecht, vermindering van het aantal
ambtenaren in de publieke sector en een overschot op de
overheidsbegroting.
Ook hiertegen is verzet geboden. Daartoe kan men de petitie van de FNV
voor een sociaal Nederland en een sociaal Europa met goede en
toegankelijke publieke dienstverlening tekenen. Een voorstel dat een
stap zet in de richting van een wereldwijde overeenkomst over publieke
diensten, het General Agreement on Public Services.
Noten:
[1] Meer hierover in “Van General
Agreement on Trade in Services naar General Agreement on Public
Services - (Steun de) Campagne voor behoud en regulering van publieke
diensten,” door Henry van Maasakker in WTO.ZIP nieuwsbrief nr 71 van 4
januari 2007 (http://www.stelling.nl/trouble/zip/070104-1694.htm#b).
NAAR
TEKST
[2] Deze voorstellen
vinden hun basis in de Lissabon-strategie (ook wel de
"Flexicurity-strategie" genoemd). Zie daarover bijvoorbeeld: “Hoe
sociaal is de Europese Unie? - Een overzicht van het sociaal beleid in
de Europese Unie,” door Francine Mestrum, februari? 2007 (http://vl.attac.be/article623.html).
NAAR
TEKST
[3] Zie: http://www.petitionpublicservice.eu/?utm_source=right&utm_medium=banner
Er is geen deadline gesteld. NAAR TEKST
[4] Er is ondertussen
een belangrijk succes geboekt tegen de zogenaamde loondumpings- of
detacheringbepaling van de Bolkestein-richtlijn. Het Europese Hof
oordeelde jongstleden 23 mei dat vakbonden in Europa buitenlandse
bedrijven met goedkope buitenlandse arbeiders mogen dwingen zich te
houden aan de CAO-bepalingen van het betreffende land (bijvoorbeeld met
betrekking tot de lonen). NAAR TEKST
[5] In dit verdrag is
overigens niets geregeld over de rol van vakbonden en over het
stakingsrecht in Europees verband. De rol van bepalingen die in deze
richting wijzen, zoals in het handvest van de grondrechten, wordt in
dit nieuwe verdrag verder gemarginaliseerd. NAAR TEKST
[6] Zie voor nadere
informatie over deze FNV-acties (waaronder de hoorzitting over
privatisering van de publieke diensten, de genoemde nota over
privatisering en de handtekeningenactie): http://www.fnv.nl/defnv/actueel/nieuws/marktwerkingeuropa.asp
NAAR
TEKST
[7] Een vergelijkend
onderzoek is verricht door Open Europe, dat tot deze opmerkelijke
conclusie komt, zie voor de tekst http://www.openeurope.org.uk/research/guide.pdf
NAAR
TEKST
[8] Zie voor goed
overzicht van deze neoliberale richtlijnen en de inhoud van het Verdrag
van Maastricht (als onderdeel van de sociaal-politieke doelstellingen
van de EU) het artikel van Anne Gray, "Unsocial Europe - The future of
the European social model in the face of globalisation" (http://www.arena.uio.no/cidel/WorkshopStockholm/Gray.pdf).
NAAR
TEKST
[9] Door hun verzwakte
rechtspositie kunnen overheden meer intimiderend optreden. NAAR TEKST
[10] Hiertoe is een
speciaal manifest opgesteld het zogenaamde Sevilla Manifest: http://www.tradeunionpress.eu/Congress%20docs/Manifesto/Manifesto%20fin%20EN.pdf
NAAR
TEKST
[11] De persverklaring
van de ETUC over deze Green Paper (die modernisering van het
arbeidsrecht beoogt) is te vinden op: http://www.etuc.org/a/3840
NAAR TEKST
NAAR INHOUDSOPGAVE
WTO---zzzzzzzzzzzzzzzziiiiiiiiiiiiiiiiiiiiipppppppppppppppppppppp
G) Acties tijdens APEC-top
Sydney
(door Kees Hudig)
Regeringsleiders van ruim twintig landen (waaronder
de VS, China, Rusland en Japan) vergaderen dit weekend in Sydney,
Australië in het kader van het Economisch Forum voor Azië en de Pacific
(APEC) [1]. Een vijf kilometer lang hekwerk
schermt de binnenstad af van het publiek en demonstranten. De
gebruikelijke politie-macht is op de been en de
routes van sommige demonstraties zijn verboden verklaard. In de media
is deels een hetze gevoerd tegen demonstranten die 'geweld zouden
plannen'. Grote NGO's hebben een eigen media-centrum ingericht en op 4
september premier John Howard van Australie uitgenodigd [2] om te komen discussieren over klimaat, handel
en ontwikkelingshulp.
Donderdag 6 september wist een Canadese tv-team door alle
veiligheidsafzettingen heen te komen met een imitatie van
een limousine-convooi met daarbinnen iemand die verkleed was als Bin
Laden [3].
Op vrijdag 7 september waren er arrestaties toen honderden mensen hun
blote kont [4] aan Bush wilden laten zien en andere confrontaties plaatsvonden.
Op Indymedia Sidney [5] is natuurlijk een en
ander te volgen.
Op zaterdag staat een demonstratie
gepland, waarvan een deel van de route verboden is. De organisatoren
hebben echter beloofd geen problemen te maken (het is de bekende
trotskistische anti-Bush demonstratie [6]). Ze
eisen dat demonstranten van te voren beloven
geweldloos te zijn. Ondertussen is bekend dat de politie een lijst
heeft aangelegd van 34 'verboden' personen [7]
die bepaalde gebieden niet in mogen.
Eerder in de week slaagden actievoerders
erin een kolencentrale urenlang te blokkeren en een schip met steenkool
te bezetten in de haven van Newcastle.
De aandacht van de media [8] gaat veelal uit
naar een 'actiegids' die de groep Mutiny Collective heeft uitgegeven en
waar volgens autoriteiten en journalisten
ook opgeroepen wordt tot geweld. Dit leidde vervolgens tot
distancieringen van de de meer keurige
'rondje-om-de-kerk-organisaties'.
Er is ook nog een conferentie over directe actie [9].
Zie voor meer http://sydney.indymedia.org.au
Bron:
http://www.globalinfo.nl/content/view/1310/30/
Noten:
[1] (RB) Er werd onder meer vergaderd over
de WTO. De regeringsleiders brachten op 6 september een gezamenlijke
verklaring uit met de gebruikelijk riedel over hun "Continuing support
for the WTO and the multilateral trading system." Zie: http://www.apec.org/etc/medialib/apec_media_library/downloads/news_uploads/2007amma.Par.0001.File.tmp/07_AMMJMS.pdf NAAR TEKST
[2] http://sydney.indymedia.org.au/story/ngo-coalition-extend-invitation-prime-minister-ropes
NAAR TEKST
[3] http://de.indymedia.org/2007/09/193613.shtml NAAR TEKST
[4] http://sydney.indymedia.org.au/event/world-record-moon-attempt
NAAR TEKST
[5] http://de.indymedia.org/2007/09/193517.shtml
NAAR TEKST
[6] http://www.stopbush2007.org/ NAAR TEKST
[7] http://sydney.indymedia.org.au/story/police-blacklist-be-defied-activists
NAAR TEKST
[8] http://www.news.com.au/story/0,23599,22349895-2,00.html
NAAR TEKST
[9] http://flareinthevoid.wordpress.com/ NAAR TEKST
NAAR INHOUDSOPGAVE
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Nieuwsbrief over ontwikkelingen rondom
Wereld Handels Organisatie WTO en de Europese Unie. Het is een
initiatief van de Werkgroep Globalisering Delft-Den Haag. Aan dit
bulletin hebben meegewerkt: Kees Hudig, Henry van Maasakker en Rob
Bleijerveld.
Nieuwsbrief WTO.ZIP (en meer over globalisering) is ook te vinden op: http://www.globalinfo.nl , op http://www.indymedia.nl , op http://belgium.indymedia.org
en op http://www.stelling.nl/trouble
Voor een gratis email-abonnement en voor
het sturen van mededelingen, copy of reacties: onyva AT xs4all.nl
-----------------------
|
