WTO---zzzzzzzzzzzzzzzziiiiiiiiiiiiiiiiiiiiipppppppppppppppppppppp
A) Van finishlijn naar pit-stop: waarom
de WTO schakelt
(met redactioneel naschrift 27 november)
(door Mary Lou Malig [1])
Met het aannemen van het July Framework door de Algemene
Raad eind juli 2004 was de stemming bij de grote handelsmachten
en het secretariaat van de Wereld Handels Organisatie triomfantelijk
en was er vertrouwen dat de onderhandelingen na de nederlaag
van Cancún weer op gang zouden komen. Na oktober
dit jaar sloeg de stemming echter om en zijn de verwachtingen
voor Hong Kong omlaag geschroefd.
Nadat het July Framework [2]
er bij de Algemene Raad van juli 2004 was doorgeramd, was
de stemming bij de grote handelsmachten en het secretariaat
van de Wereld Handels Organisatie (WTO) triomfantelijk.
Dit tussentijdse akkoord was wat ze nodig hadden om de onderhandelingen
na de ontsporing van de Vijfde WTO Ministeriële Conferentie
in 2003 (Cancún, Mexico) weer op gang te brengen.
Deze stemming bleef tot september van dit jaar toen de
pas benoemde directeur-generaal van de WTO, Pascal Lamy,
vol vertrouwen aankondigde dat twee-derde van de Ronde afgerond
moet zijn tijdens de Zesde Ministeriële Conferentie
in Hong Kong [3].
In onderhandelingstermen: de vaststelling van 'volledige
modaliteiten' [4]
voor twee van de belangrijkste terreinen (landbouw en niet-agrarische
markttoegang (NAMA)) en het op gang brengen van onderhandelingen
op andere terreinen. Na de Algemene Raadszitting eind oktober
en een serie van 'Green Rooms' [5]
en andere informele bijeenkomsten die volgden [6],
ging het zelfvertrouwen haperen.
Met volle kracht vooruit
Tijdens de Algemene Raadszitting van oktober hadden de
grote handelsmachten het gevoel dat er weer vaart zat in
de onderhandelingen. Zo keken de voorzitters van de onderhandelingscommittee's
voor landbouw, NAMA en diensten er ook tegen aan.
De voorzitter van de landbouwonderhandelingen, Crawford
Falconer, was ervan overtuigd dat de zaken de goede kant
opgingen na de indiening van het (veelvuldig opgehemelde)
aanbod van de VS om hun subsidies te verminderen. En omdat
landbouw steeds het breekpunt in deze ronde was, betekende
dat dat ook een kans op vooruitgang op andere terreinen.
Zelfs Brazilië, de leider van de G20, die tijdens de
top in Cancún tegen elke 'beweging' op landbouwgebied
was, veranderde in een voorstander. De Braziliaanse ambassadeur
kwalificeerde het voorstel van de VS zelfs als een "stap
vooruit, hoewel nog voldoende" [7].
Stefan Johanneson, voorzitter van de NAMA-onderhandelingen,
was "optimistic that there was beginning to be convergence
around a Swiss [8]
or Swiss-type formula." [7]
Hoewel een groot aantal ontwikkelingslanden daar anders
over dacht, werd dit gepresenteerd als vooruitgang.
Nu er bij landbouw en NAMA beweging werd opgemerkt, kreeg
de voorzitter van het dienstenonderhandelingen, Fernando
de Mateo y Venturini er ook vertrouwen in.
Aangezien de weg vóóruit ontdaan leek van
allerlei snelheidsdrempels kondigde het WTO secretariaat
aan dat de concepttekst voor de ministers [9]
per 15 november klaar zou kunnen zijn (zie ook: 'Naschrift').
Een andere versnelling
Een paar dagen voor de langverwachte sluitdatum van 15
november leek de weg echter niet meer zo effen. De belangrijkste
reden voor de verandering was het gebrek aan voortgang in
de besprekingen die eerder die maand in London en Genève
plaats hadden. De persverklaringen die daarover uitgebracht
zijn, beschrijven het resultaat heel goed: "On Wednesday
November 9 several key member countries of the World Trade
Organization (WTO) said they have reached an impasse and
had run out of time to reach agreement on a draft trade
deal supposed to be finalized at a WTO December 13-18 conference
in Hong Kong." [10]
In oktober werd nog aangekondigd dat de "onderhandelingen
in beweging" waren; nu repten de WTO-lidstaten over
het "her-ijken" van de verwachtingen voor de Hong
Kong Top. Ofwel de verwachtingen moeten omlaag geschroefd
worden.
De impasse was het resultaat van de ontoegeeflijkheid van
de VS en de EU, en van hun extreme eisen aan ontwikkelingslanden.
Terwijl de VS een aanbod deed voor landbouw dat weliswaar
onvoldoende gevonden maar toch verwelkomd werd, zei de EU
botweg tegen de ontwikkelingslanden dat ze niet méér
van hen konden verwachten tenzij ze meer concessies zouden
doen op gebied van NAMA en diensten.
De ontwikkelingslanden waren echter vastberaden en eisten
van de VS en de EU aanzienlijke reducties van subsidies
alvorens te overwegen om te gaan snijden in hun industriële
tarieven. "Clearly, there is a divide between those
seeking high ambition in NAMA and services such as the United
States and the EU and mostly developing countries seeking
a "balanced" agenda cutting across all facets."
[11]
Er tekende zich onmiskenbaar een gebrek aan consensus af
voorafgaand aan de WTO-top in Hong Kong. In een poging om
een mislukking à la Cancún te voorkomen, veranderde
de WTO van taktiek en verklaarde dat Hong Kong slechts een
pit-stop is op de weg naar de afsluiting van de Doha Ontwikkelings
Ronde. Zelfs al zal er in Hong Kong geen vooruitgang geboekt
worden en geen beslissing vallen, dan nog zou dat niet moeten
worden aangemerkt als een falen van de WTO.
Er wordt nu zelfs gesproken over het houden van twee Ministeriële
Conferenties in 2006. Een in maart, om de modaliteiten goed
te keuren [4]
en een aan het eind van 2006 om de Doha Ronde af te sluiten.
Ondanks tekenen van het tegendeel, is de WTO blijkbaar nog
steeds overtuigd dat afsluiten van de ronde in 2006 mogelijk
is [12].
Nieuwe regels verzinnen tijdens het proces
En waarom zou de WTO geen vertrouwen meer hebben in een
afronding in 2006 nu het 'de manier waarop de dingen gaan'
zodanig veranderd heeft dat het past in haar plan. Sinds
de overname van het roer van de WTO door Pascal Lamy, de
voormalige handelscommissaris van de EU, zijn er veel belangrijke
veranderingen doorgevoerd.
Lamy gaf aan dat hij als directeur-generaal zelf de concepttekst
voor de ministers zal opstellen en die in Hong Kong zal
aanbieden "onder eigen verantwoordelijkheid."
Tot nu toe was dat de taak van de voorzitter van de Algemene
Raad. Ook de voorzitters van de onderhandelingscommittee's
nemen het niet zo nauw met hun mandaat en volgen de werkwijze
van Lamy [13].
Het consensusproces van de WTO is onder Lamy's toezicht
geherdefinieerd [14].
Consensus is blijkbaar niet langer nodig voor de voorzitter
van een onderhandelingscommittee om bepaalde passages in
een concepttekst op te nemen. Protesterende lidstaten die
vervolgens de verwijdering eisten van die passages werd
botweg verteld dat dat alleen kon indien daarvoor consensus
bestaat... Dit leidde tot grote verontwaardiging bij delegaties
van ontwikkelingslanden [15]
en maatschappelijke groepen.
Diverse informele, exclusieve vergaderingen die voorheen
geen deel uitmaakten van het officiële WTO-proces -
zoals de 'Super Green Room' of 'mini-ministerial' [16]
van 8 en 9 november - zijn door Lamy "geïntegreerd".
Ze vonden plaats in het WTO-gebouw in Genève en hij
trad op als voorzitter. Het secretariaat, dat verondersteld
wordt als niet-partijdige facilitator van onderhandelingen
tussen WTO-lidstaten op te treden, neemt nu plaats in de
chauffeursstoel. Lamy lijkt vastbesloten om de ronde af
te sluiten door middel van zo veel Ministeriële Conferenties
als hij nodig acht.
Gooi de pit-stop dicht!
Nu de verwachtingen voor Hong Kong omlaag geschroefd zijn
en ontwikkelingslanden geneigd lijken gezamenlijk de druk
voor het verder openen van markten te weerstaan, moeten
maatschappelijke groepen, sociale bewegingen en handelsactivisten
zich met volle kracht inzetten. De onderhandelingen bevinden
zich nu in een pat-stelling en een actieve inzet kan helpen
voorkomen dat er een deal gesloten wordt in Hong Kong en
daarna. De tijd is rijp om de druk op de nationale regeringen
te verhogen en om op luide wijze duidelijk te maken dat
deze ronde niets van doen heeft met ontwikkeling.
Maatschappelijke groepen en sociale bewegingen zouden tijdens
deze Zesde Ministeriële Conferentie moeten uitzwermen
over Hong Kong en de hoofdsteden van de WTO-lidstaten om
vooruitgang te verhinderen zodat de Doha handelsronde niet
afgesloten kan worden.
NASCHRIFT (red.):
Op zaterdag 26 november kwam de langverwachte eerste versie
van de concepttekst voor de ministers uit. De inleiding
suggereert dat de lidstaten tussen nu en de Algemene Raadszitting
van 1 en 2 december 'intensief geconsulteerd' zullen worden
om een bijstelling van deze eerste versie mogelijk te maken.
Op woensdag 30 november zal de concepttekst centraal staan
tijdens de zitting van de WTO-stuurgroep, het Trade Negotiation
Committee.
Er zijn mij nog geen analyses bekend van maatschappelijke
groepen of activisten, daarom meld ik hier alleen titel
en vindplaats: "Doha Work Programme: Preparations for
the Sixth Session of the Ministerial Conference, Draft Ministerial
Text" (november 2005; kenmerk: JOB(05)/298 26) (http://www.tradeobservatory.org/library.cfm?refid=77635).
Uit diverse perberichten en officiële verklaringen
lijkt de spanning binnen de WTO-gelederen op te lopen en
is er een kans dat de top in Hong Kong uitdraait op een
harde confrontratie. De VS en de EU zetten nog steeds in
op een maximaal resultaat (zie bijvoorbeeld noot 12) en
zijn niet van plan toe te geven. Lamy lijkt hen daarin te
ondersteunen, maar loopt daarbij de kans zijn hand te overspelen.
Tijdens een videodiscussie op 23 november, waarin hij aangaf
wat zijn inzet is in Hong Kong, kreeg hij veel kritiek te
verduren. Voor een gehoor van Afrikaanse ministers en gedelegeerden
zei hij dat de top behalve afspraken over landbouw, NAMA
en diensten een 'ontwikkelingspakket' (medicijnen/TRIPs,
katoen, voorkeursregeling, aid-for-trade) moet opleveren.
De aanwezige Afrikaanse gedelegeerden en analysten kwalificeerden
dit echter als een PR-stunt temeer omdat Lamy geen garantie
geeft dat zo'n pakket leidt tot daadwerkelijke veranderingen.
De opmerking van Lamy dat de rijke landen hun landbouwsubsidies
mogen verhogen indien de Doha Ronde niet succesvol wordt
afgesloten in 2006 werd opgevat als een bedreiging. Ook
zijn opmerking dat de landen van de Afrikaanse Unie in Hong
Kong slechts prioriteit kunnen toekennen aan een paar onderhandelingszaken
riep kwade reacties op. Zie: "African Ministers have
'interactive session' with Lamy, Amorim and US," Martin
Khor (Third World Network), van 24 november 2005 (http://www.twnside.org.sg/title2/twninfo306.htm).
Noten:
[1] Dit artikel is voornamelijk gebaseerd
op "From finish line to pit stop: why the WTO is now
changing gears," van Mary Lou Malig (in: "Focus:
On the Road to Hong Kong", nr 1, van 24 november 2005)
(http://www.europe-solidaire.org/article.php3?id_article=913).
Marylou Malig coördineert de handelscampagne van Focus
on the Global South. Vertaling, bewerking, en aanvullingen:
Rob Bleijerveld.
Een andere, meer gedetailleerde analyse van de stand van
zaken is: "Geneva Update - Letting go of expectations:
but keeping the game in play," door Alexandra Strickner
en Carin Smaller (TIP/IATP), van 23 november 2005 (http://www.ourworldisnotforsale.org/showarticle.asp?search=965).
Deze analyse gaat dieper in op de problemen bij de onderhandelingen
over Landbouw, niet-agrarische markttoegang (NAMA) en Diensten.
NAAR TEKST
[2] Het July Framework werd afgesloten
tijdens de Algemene Raadszitting van de WTO op 31 juli 2004
en voorziet in een handelingskader voor verdere liberaliseringsbesprekingen
over (vooral) Landbouw, NAMA, Diensten, Regels en Ontwikkeling.
Zie ook: "WTO 'eindelijk' weer op gang na Cancún-debacle
- Raamakkoord strijdig met ontwikkelingsdoel van Doha Ronde,"
door Rob Bleijerveld, WTO.ZIP nieuwsbrief nr 47, van 11
augustus 2004 (http://www.stelling.nl/trouble/zip/040811-8547.htm)
NAAR TEKST
[3] Pascal Lamy's volledige verklaring
is te vinden op http://www.wto.org/english/news_e/news05_e/tnc_stat_lamy_14sep05_e.htm
NAAR TEKST
[4] Modaliteiten: methode die gehanteerd
wordt in onderhandelingen. NAAR TEKST
[5] 'Green Room' refereert aan informele,
geheime vergaderingen die meestal in de schaduw van formele
WTO-bijeenkomsten gehouden worden. Dit soort vergaderingen
vindt vaak plaats tijdens Ministeriële Conferenties.
NAAR TEKST
[6] Het gaat om talrijke, besloten
vergaderingen in Zürich, London en Genève rondom
een kern van lidstaten bestaande uit de VS, de EU, Brazilië
en India (ook wel: "de nieuwe Quad"). Daaronder
zijn de bijeenkomsten van de "Five Interested Parties"
(de vier plus Australië), de "nieuwe Quad-plus-een"
(de vier plus Japan) en de "Super Green Room"
(de vier plus meerdere andere 'belangrijke' lidstaten, zie
ook noot 4). NAAR TEKST
[7] "'The negotiations are in
motion' - The US proposal on Agriculture seen as source
of momentum," Geneva Update nr 2, Focus on the Global
South, van 18 oktober 2005 (http://www.nadir.org/nadir/initiativ/agp/free/wto/news/2005/1018geneva_update.htm)
NAAR TEKST
[8] Dit is een harmoniserende tariefreductieformule
die uitgaat van één enkele mathematische formule
met als resultaat een smalle bandbreeedte van eindtarieven.
NAAR TEKST
[9] Een concepttekst (idealiter met
tussen vierkante haken de passages waarvoor tot dan toe
geen consensus bestaat) op basis waarvan de ministers van
de WTO-lidstaten geacht worden in Hong Kong te onderhandelen,
met een ministeriële slotverklaring als resultaat.
NAAR TEKST
[10] "Trade talks at a standstill:
good for people and planet." persverklaring van Friends
of the Earth Europe, van 11 november 2005 (http://www.foeeurope.org/press/2005/AW_11_Nov_Trade_talks.htm).
NAAR TEKST
[11] "A Less Ambitious Hong Kong
Conference," Washington Trade Daily, 9 november 2005
(http://www.ourworldisnotforsale.org/showarticle.asp?search=921).
NAAR TEKST
[12] Ondanks de slechte vooruitzichten
zetten de handelsministers van de VS en de EU in op een
maximaal resultaat voor modaliteitsafspraken in Hong Kong.
Er blijkt een Plan B voor Hong Kong te bestaan: diverse
tussentijdse vergaderingen van de nieuwe Quad plus Japan,
en een ingelaste Ministeriële Conferentie begin 2006.
Zie ondermeer: "Mandelson blames trading partners for
sluggish pace of trade talks," door Finfacts Team,
23 november 2005 (http://www.finfacts.com/irelandbusinessnews/publish/article_10004034.shtml);
en "U.S. Wants WTO Ministerial Meeting After Session
in Hong Kong - USTR Portman cites need to keep pressure
on to finish negotiations in 2006," door Bruce Odessey
van 23 november 2005 (http://usinfo.state.gov/xarchives/display.html?p=washfile-english&y=2005&m=November&x=20051123112321ebyessedo0.3742792&t=livefeeds/wf-latest.html).
NAAR TEKST
[13] Voor een uitgebreide analyse
hiervan, zie: "Mood of uncertainty in WTO on production
of Ministerial text and process," door Martin Khor
(Third World Network), van 16 november 2005 (http://www.twnside.org.sg/title2/twninfo299.htm).
NAAR TEKST
[14] Mogelijk liggen de herstruktureringsvoorstellen
van oud WTO-voorzitter Peter Sutherland van 17 januari dit
jaar ten grondslag aan deze en andere wijzigingen. Zie:
"'Toekomst van de WTO' - een controversieel rapport,"
WTO.ZIP nieuwsbrief nr 52, van 18 maart 2005 (http://www.stelling.nl/trouble/zip/050318-4452.htm).
NAAR TEKST
[15] Zo werd De Mateo tijdens een
informele bijeenkomst op 24 oktober door een aantal landen
scherp bekritiseerd wegens zijn weigering om bepaalde elementen
uit de tweede concepttekst voor diensten te schrappen. Namens
vijf ASEAN-landen zei Maleisië: "As such we do
not anticipate a go-ahead of any text unless there was complete
commitment from all Members." En namens de Afrika Groep
verklaarden Barbados, Jamaica en Rwanda dat de nieuwe paragraaf
in Mateo's tekst over een plurilaterale benadering herschreven
moet worden om duidelijk te maken dat het hier gaat om een
vrijwillig en geen verplichtend proces. Zie: "New Services
draft meets with resistance." door Goh Chien Yen (Third
World Network), van 24 november 2005 (http://www.twnside.org.sg/).
NAAR TEKST
[16] Bijeenkomsten met het volgende
deelnemersprofiel: delegaties van de VS, de EU, de G10-groep,
een aantal leden van de CAIRNS- en de G20-groep, en een
enkele vertegenwoordiger van de armste ontwikkelingslanden.
NAAR TEKST
NAAR INHOUD
WTO---zzzzzzzzzzzzzzzziiiiiiiiiiiiiiiiiiiiipppppppppppppppppppppp
B) Disneyland, Doha en de WTO in Hongkong:
Spektakel van angst, absurditeit en het Nieuwe Universalisme
(door Hidayat Greenfield [1])
Het is passend dat de Zesde Ministeriële Conferentie
van de WTO luttele maanden na de opening van Disneyland
naar Hongkong komt. In beide gevallen wordt de werkelijkheid
bij de ingang verlaten en nemen Fictie en Fantasie het roer
over (...). In de achtbaan door een fictieve wereld beginnen
we bij wereldwijde armoedebestrijding en bereiken uiteindelijk
onze bestemming van de toegenomen verarming. Veel rook,
spiegels en oogverblindende 'special effects', maar we eindigen
waar we zijn begonnen. (...) In de fantasiewereld van de
Doha Ronde is 'markttoegang' het toverwoord: kleine boeren
en arbeiders moeten harder concurreren, meer voor minder
geld produceren en onderwijl hopen op toegang tot overzeese
markten opdat ze meer kunnen verkopen van het spul dat hen
arm maakt. (...)
Bij het binnenstappen van de fantasiewereld van de WTO en
haar magische Doha Ronde wordt van ons verwacht dat we het
irrationele en absurde omarmen, dat we wonderbaarlijke transformaties
accepteren die elders ons begrip van realiteit en rationaliteit
geweld aan zouden doen. (...) In de echte wereld zouden
we ons bijvoorbeeld afvragen: "Wat is in godsnaam een
watermarkt?" Toegang tot water is een mensenrecht (hoewel
het evengoed miljoenen ontzegd wordt) [2].
In de WTO-wereld wordt ons echter verzekerd dat alles een
markt is - of zou moeten zijn - waarop particuliere ondernemingen
vrijelijk kunnen investeren, kopen, verkopen en winst maken.
En alles wat de bedrijven daarbij hindert, is een belemmering,
een "oneerlijke handelspraktijk". Laten we daarom
fair zijn voor bedrijven, vertellen ze ons. Deze absurde
logica is bedoeld om aanvaarding van het absurde te bereiken,
vragen worden niet gesteld. (...)
Naast absurditeit kent dit spektakel een onderstroom van
angst - angst dat de Doha Ronde zal mislukken en de WTO-onderhandelingen
zullen vastlopen - wat het einde van het multilateralisme
en het begin van een globale economie "zonder regels"
zal inluiden. Angst en absurditeit - twee essentiële
bestanddelen van de afgelopen 25 jaar van neo-liberalisme
- spelen een doorslaggevende ideologische rol bij het rechtvaardigen
van onrechtvaardigheid en het verbergen van de wrede ongelijkheden
en het sociaal geweld van het globale kapitalisme. Het wekt
dan ook geen verbazing dat in de aanloop naar de Ministeriële
Conferentie van de WTO in Hongkong de angst/absurditeits-matrix
wordt geactiveerd. Angst voor het falen van Hongkong wordt
niet alleen ingezet om concessies van ontwikkelingslanden
veilig te stellen (...) maar ook van die 'civil society'-organisaties
die geloven dat een hervormde WTO essentieel is voor de
toekomst van het multilateralisme. Voor het overeind houden
van deze fictie van een 'bedreigd multilateralisme' wordt
van ons verwacht dat we het feit ignoreren dat de WTO de
unilaterale macht van de VS consolideerde (en nooit uitdaagde),
de dwang van eenzijdige handelssankties rechtvaardigde en
de kloof van ongelijkheden binnen en tussen naties verder
vergrootte. Ook wordt het conflict vergeten tussen nieuwe
regels uit de koker van het WTO-regime en een trits van
internationale afspraken over mensenrechten, culturele,
sociale en economische rechten, het milieu en conventies
over de rechten van werknemers en vakbonden - die allemaal
onderdeel zijn van het misbruikte en gemanipuleerde multilateralisme
van de VN.
Op dit terrein hebben angst en absurditeit een ongekende
hoogte bereikt. Op 25 oktober 2005 richtten bedrijven en
bedrijfsverbanden uit de VS de American Business Coalition
for Doha (ABCDoha) op [3]
met als doel te voorkomen dat de Doha Ontwikkelings Ronde
mislukt. (...)
Op de persconferentie waarop ABCDoha is gepresenteerd, riep
de CEO [4] van
Cargill om "harde beslissingen over markttoegang"
en de CEO van Wal-Mart herinnerde de regering van de VS
eraan dat zijn bedrijf "een vitaal belang heeft bij
de uitbreiding van de internationale stroom van goederen,
landbouwproducten, winkelverkoop-diensten en financieel
kapitaal." [5]
(...)
ABCDoha is door de president van de National Association
of Manufacturers (NAM) omschreven als "een machtige
nieuwe kracht ter ondersteuning van een succesvolle Doha
Ronde voor landbouw-, industriële- en dienstenbelangen"
[6] en zal als
krachtig middel worden gebruikt om het fragiele multilateralisme
dusdanig te redden dat de winsten van de uitgebreide globale
handel bedrijven in de VS ten goede komen. Dat geeft ons
een aardig beeld van het soort multilateralisme dat in de
Doha Ronde aan de orde is.
Het multilateralisme van de Doha Ronde wordt nog beter
onthuld door de onverbloemde oppositie tegen elke vorm van
bindende regels die mogelijkerwijs de rechten van bedrijven
schenden. Daaronder wordt ook verstaan het recht van bedrijven
om inbreuk te maken op internationale mensenrechten. Bedrijven
uit de VS, ondersteund door de Nationale Raad voor Buitenlandse
Handel, de Amerikaanse Kamer van Koophandel, de Amerikaanse
Raad voor internationale Handel en de NAM [7],
hebben zich decennialang op aggressieve manier verzet tegen
de toepassing van elke multilaterale of nationale maatregel
die hen verantwoordelijk zou kunnen stellen voor schendingen
van het internationale recht, vooral op gebied van mensenrechten.
De belangen achter ABCDoha promoten dus nieuwe universele
normen en waarden voor een geglobaliseerde economie terwijl
ze zich verzetten tegen de universele toepassing van ingeburgerde
internationale mensenrechtenverdragen.
Dit wordt treffend geïllustreerd door het offensief
van bedrijven tegen de Alien Tort Claims Act (ATCA) of Alien
Tort Statute (ATS) [8],
een obscure VS wet uit 1789 die onlangs door slachtoffers
van mensenrechtenmisbruik is gebruikt om Noordamerikaanse
bedrijven voor rechters in de VS te dagen. Boeren, arbeiders,
vissers en lokale gemeenschappen uit meer dan twaalf landen
spanden processen aan tegen bedrijven als Texaco, Chevron,
ExxonMobil, Gap Inc., Unocal, Royal Dutch/Shell, Rio Tinto,
Coca-Cola, Del Monte, Union Carbide, and Freeport McMoran.
Daarbij gaat het bijvoorbeeld om de tragedie van Union Carbide
in Bhopal in India waar in 1984 20.000 mensen stierven en
140.000 gewond raakten, de inzet van dwangarbeiders bij
de bouw van een oliepijplijn voor Unocal in Burma, en de
martelingen en giflozingen door Freeport Mining in Indonesië
[9].
(...) De strategie van de bedrijven is te voorkomen dat
deze zaken door een rechter beoordeeld worden. Het is opvallend
dat ze niet de claims van de slachtoffers over de gruwelijkheden
aanvechten, maar de gerechtshoven in de VS wreken zodat
die deze zaken niet kunnen behandelen. (...) Met andere
woorden: bedrijven kunnen niet aantonen dat deze zaken niet
zijn gebeurd of dat zij er niet van hebben geprofiteerd.
Ze verklaarden dat ze domweg niet verantwoordelijk gesteld
moeten worden en dat elke "internationale of nationale
wet die gebruikt wordt om verantwoordelijkheid voor deze
misdaden af te dwingen genegeerd, geamendeerd of ingetrokken
dient te worden." (...)
De angst/absurditeits-matrix kwam met een nieuwe vondst
op de proppen: het gebruik van ATS om Noordamerikaanse bedrijven
verantwoordelijk te houden voor schendingen van internationaal
recht, rechten of principes waarmee de regering van de VS
niet heeft ingestemd, is niets minder dan "juridisch
imperialisme." [10]
(...)
Vervolgens kaartte Bush herziening danwel herinterpretatie
van ATS aan bij het Supreme Court, wanhopig als hij was
om de slachtoffers onder de bedrijven te behoeden voor "judicial
imperialism". En richtten de deelnemers van de ABCDoha
plus andere bedrijfsverbanden (toevoeging vertaler) op 23
januari 2004 een soortgelijk verzoekschrift ("brief")
aan het Supreme Court, met een opvallende subtitel die hun
hoofdargument perfect samenvat: "ATS Lawsuits Harm
The Economy By Putting Companies With A US Presence At A
Unique And Unfair Competitive Disadvantage." (...)
[11]
We zien hier dus de leden van ABCDoha, de verdedigers van
het multilateralisme van de WTO en een 'rule based' wereldeconomie
redeneren dat wettelijke aansprakelijkheid voor schendingen
van internationale mensenrechten in de wereldeconomie een
concurrentienadeel is.
Maar de vrees voor juridisch imperialisme houdt hier niet
op. Volgens een apart verzoekschrift van de NAM aan de Supreme
Court (...) zit het probleem hem juist in de dreiging van
de notie van 'universalisme' als zodanig. NAM redeneert
dat een norm niet universeel kan zijn "tenzij de VS
ermee heeft ingestemd." Daarom kan geen enkel internationaal
verdrag, wet of conventie die niet is geratificeerd door
de regering van de VS als universeel worden beschouwd. In
een voetnoot bij het verzoekschrift wordt een speciaal gevaar
van dit stiekeme universalisme genoemd: de toepassing van
universeel erkende arbeiders- en vakbondsrechten (...) [12]
Deze vrees voor toepassing van internationaal erkende arbeiders-
en vakbondsrechten in de VS na decennia van effectief verzet
tegen ratificatie van ILO-verdragen geeft ons een inkijkje
in de veelbelovende wereld van de Doha Ronde. Terwijl de
ABCDoha-website ons verzekert dat de armen in de wereld
worden empowered [13],
doet men al het mogelijke om arbeiders hun collectieve rechten
te onthouden. (...)
De vrees om slachtoffer te worden, bereikt ten slotte ongekende
hoogte in het "nachtmerriescenario" dat wordt
geschilderd in 'Awakening Monster', een beleidsstuk over
het ATS dat het Instituut voor Internationale Economie publiceerde.
In deze achtbaanrit door het huis der verschrikkingen, zien
we 100.000 class action lawsuits door Chinese klagers tegen
de grote Noordamerikaanse ondernemingen vanwege hun steun
aan het Chinese beleid inzake politieke rechten, vakbonden
en milieu. (...)
Bij dit horrorscenario voor ondernemingen komt het risico
dat het ATS in handen van "antiglobaliseringskrachten"
kan vallen, "wat uiteindelijk destructiever voor de
liberaliseringsagenda kan zijn dan de protesten in Seattle,
Praag of Washington D.C." [14]
Antiglobaliseringsactivisten voelen allicht de verleiding
om deze nachtmerrie te doen uitkomen. Maar het punt is natuurlijk
niet om het ATS te verdedigen als middel om bedrijven uit
de VS aansprakelijk te stellen. Het punt is dat de slachtoffers
van misdaden begaan door ondernemingen gedwongen zijn om
deze ineffectieve, bevooroordeelde wet van de VS te gebruiken
omdat er niets anders bestaat. Alle gezeur over bedreigd
multilateralisme en vrees voor een wereldeconomie zonder
regels ten spijt: feit is dat zulke regels niet bestaan.
In de echte wereld hebben boeren, arbeiders, vissers en
lokale gemeenschappen geen internationaal bindende juridische
instrumenten om multinationale bedrijven aansprakelijk te
stellen voor wetsovertredingen, gruweldaden, medeplichtigheid
aan marteling en oorlogsmisdagen of genocide.
Natuurlijk bestaan er internationale gerechtshoven en richtlijnen
voor transnationale ondernemingen zoals van de OECD. Maar
geen ervan heeft de afdwingbaarheid (...) die voor een effectieve
regulering van transnationaal kapitaal vereist is. Dit soort
sociale regulering zou tegen de logica van het WTO-regime
indruisen. Daarom is het ook absurd om te proberen sociale
clausules aan WTO-regels toe te voegen, om internationale
mensenrechten als een voetnoot op de ondernemersagenda te
krijgen. Voorstellen zoals sociale clausules zijn gebaseerd
op de vooronderstelling dat rechten onopgemerkt zijn verontachtzaamd,
dat zij op een of andere manier vergeten zijn in de agenda.
Maar in de echte wereld zien we een georchestreerde campagne
van transnationale ondernemingen om de toepassing van elke
vorm van verplicht, afdwingbaar en effectief multilateraal
instrument voor mensenrechten te voorkomen. Dat is een van
de redenen voor de populariteit van vrijwillige maatregelen
zoals de Global Compact van de VN voor bedrijven: ze stellen
bedrijven in staat om openbare goedkeuring te krijgen voor
de vrijwillige erkenning van mensenrechten die reeds vervat
zijn in VN-conventies en -verdragen. Het is gedaan met de
verplichting tot erkenning van mensenrechten als fundamenteel
en universeel. In plaats daarvan is het vrijwillig en selectief
(...) en wordt het gebruikt om neerbuigend te verklaren:
"We hebben besloten mensenrechten te erkennen."
Dat is hetzelfde als erkennen dat mensen humaan zijn.
Wat betekent dit?
Twintig jaar na de nachtmerrie van Bhopal en veertig jaar
na de tragedie van Agent Orange in Vietnam zijn we getuige
hoe er elke dag weer nieuwe tragedies worden voorbereid.
Onderwijl zijn boeren, arbeiders, vissers en hun gemeenschappen
gedwongen om in de schaduw van angst en absurditeit te leven.
Hen wordt voortdurend beloofd dat zij door meer wereldhandel
uit de armoede worden gehaald terwijl hen tegelijkertijd
systematisch hun individuele en collectieve rechten worden
onthouden die in generatieslange strijd als fundamentele
en universele mensenrechten zijn erkend. In de fantasiewereld
van de WTO en de magische Doha Ronde wordt dit allemaal
weggevaagd. In Disneyland houden fictie en fantasie tenminste
op als je naar buiten loopt.
Noten:
[1] Origineel: "Disneyland, Doha
and the WTO in Hong Kong: The Spectacle of Corporate Fear,
Absurdity and the New Universalism", ZNet, 21 november
2005 (http://www.zmag.org/content/showarticle.cfm?SectionID=13&ItemID=9164).
Hidayat Greenfield is arbeidsonderzoeks-activist en vakbondskader
in Oost en Zuidoost Azië. Vertaald, ingekort en aangevuld
door Renate Ebner. NAAR
TEKST
[2] In juridische termen: het UN Committee
on Economic, Cultural and Social Rights erkende in november
2002 dat het recht op water neergelegd is in de artikelen
11 en 12 van het Covenant on Economic, Social and Cultural
Rights. NAAR TEKST
[3] Leden van ABCDoha zijn ondermeer
de bedrijven Cargill, Caterpillar, Eastman Kodak, Goldman
& Sachs, Intel Corporation, Procter & Gamble, Johnson
& Johnson, Pfizer, Time-Warner en Wal-Mart. NAAR
TEKST
[4] Corporate Executive Officer (topman/-vrouw
van een bedrijf). NAAR
TEKST
[5] ABCDoha Press Release, 25 October
2005. NAAR TEKST
[6]"NAM helps form ABCDoha Coalition,"
NAM Press Release, 25 October 2005 (http://www.nam.org/s_nam/doc1.asp?CID=202412&DID=235503).
NAAR TEKST
[7] Alle vier maken deel uit van het
ABCDoha-bestuur. NAAR
TEKST
[8] Heeft betrekking op elke vorm van
onrecht jegens particulier of burger (behalve waar het gaat
om contractbreuk) waarvoor de gedupeerde schadeclaims kan
indienen. NAAR TEKST
[9] Voor een lijst van recente ATS-zaken
tegen Amerikaanse bedrijven, zie: http://www.earthrights.org/litigation/recentatcacases.shtml
NAAR TEKST
[10] "Judicial Imperialism,"
door Robert H. Bork, Wall Street Journal, 17 juni 2003 (http://www.opinionjournal.com/extra/?id=110003659);
"Judgment day: Will an obscure law bring down the global
economy?", door Daphne Eviatar, Boston Globe, 28 december
2003 (http://www.boston.com/news/globe/ideas/articles/2003/12/28/judgment_day/).
NAAR TEKST
[11] Zie ook: "Brief for the
National Foreign Trade Council, et al. as Amici Curiae in
Support of Petitioner, 23 January 2004, p.12 (http://sdshh.com/Alvarez/briefs.html).
NAAR TEKST
[12] "Brief for National Association
of Manufacturers as Amicus Curiae in Support of Reversal,
23 Janauary 2004, p.8, footnote 11 (http://sdshh.com/Alvarez/briefs.html).
NAAR TEKST
[13] Middelen en mogelijkheden krijgen
om de eigen (sociaal-economische) situatie te verbeteren.
NAAR TEKST
[14] "Awakening Monster: The
Alien Tort Statute of 1789 (Policy Analyses in International
Economics 70)," door Gary Clyde Hufbauer en Nicholas
K. Mitrokostas, Institute for International Economics (IIE),
juli 2003, p.1-2 (http://bookstore.iie.com/merchant.mvc?Screen=PROD&Product_Code=367).
NAAR TEKST
NAAR INHOUD
WTO---zzzzzzzzzzzzzzzziiiiiiiiiiiiiiiiiiiiipppppppppppppppppppppp
C) Vandana Shiva bekritiseert 'stop armoede-recept'
van Jeffrey Sachs
"Twee mythes die de wereld arm houden"
(door Rob Bleijerveld)
In een essay in Ode Magazine nr 28 [1]
bekritiseert de Indiase milieuactiviste Vandana Shiva de
argumentatie die ten grondslag ligt aan het boek "The
End of Poverty" van Jeffrey Sachs. De armen in de wereld
zijn en blijven niet arm omdat anderen zich economisch ontwikkelen,
zoals de invloedrijke econoom [2]
stelt, maar door natuurvernietiging en het ontnemen van
mogelijkheden om in het levensonderhoud te voorzien. In
deze tijd van grote aandacht voor het armoedevraagstuk is
het nodig dat twee mythes over armoede ontkracht worden,
aldus Shiva. Een samenvatting.
Volgens Shiva begrijpt Sachs eenvoudigweg niet waar armoede
vandaan komt; hij schetst een geheel onjuiste geschiedenis
ervan. "Enkele generaties terug was bijna iedereen
arm," zo schrijft hij, daaraan toevoegend:" De
Industriële Revolutie bracht nieuwe rijkdommen, maar
een groot deel van de wereld bleef ver achter."
De armen zijn echter niet 'achtergebleven' maar ze zijn
beroofd. De Europese en Noordamerikaanse welvaart is vooral
gebaseerd op de rijkdom die ontvreemd is uit Azië,
Afrika en Latijnsamerika. Een geweldadige overname van hulpbronnen
uit en markten in de Derde Wereld, die het Zuiden arm maakte.
Mythes
Twee van de belangrijkste economische mythes van onze tijd
bieden de gelegenheid om dit direkte verband te ontkennen
en om misvattingen te verspreiden over wat armoede werkelijk
is.
Ten eerste worden de armen ten onrechte verantwoordelijk
gehouden voor de vernietiging van natuur en de mogelijkheden
om voor zichzelf te zorgen. De werkelijke oorzaken zijn
echter industriële groei en economisch kolonialisme.
De ziekte - in de vorm van grotere econonomische groei -
wordt vervolgens gepresenteerd als geneesmiddel, als middel
om de problemen van armoede en ecologische achteruitgang
op te lossen.
Ten tweede wordt er van uit gegaan dat er geen sprake is
van echte (economische) productie [3]
indien men consumeert wat men produceert. Mensen worden
beschouwd als arm indien ze voedsel eten van eigen grond
in plaats het commercieel aangeboden junkvoedsel van de
globaal opererende agro-industrie. Zo ook indien ze wonen
in zelfgebouwde huizen van ecologisch aangepaste bouwmaterialen
en indien ze kleding dragen van handgemaakte natuurlijke
stoffen.
Een leven in subsistentie [4]
houdt niet noodzakelijkerwijs een lage levenskwaliteit in.
Integendeel, economieën gebaseerd op subsistentie verzekeren
juist een hoge levenskwaliteit waar het gaat om toegang
tot goed voedsel en water, mogelijkheden van duurzaam levensonderhoud,
stevige sociale en culturele identiteit, en zingeving.
Natuur: gemeenschappelijke rijkdom
In zijn analyse maakt Sachs ten onrechte onderscheid tussen
de factoren die overvloed creëren en de factoren die
armoede veroorzaken. Zijn recept - een moderne aanpak van
economisch ontwikkeling - zal juist leiden tot verergering
en uitbreiding van armoede. Al heel lang stelden de subsistentieprincipes
samenlevingen in staat te overleven en zelfs te gedijen,
waarbij de grenzen van de natuur werden gerespecteerd en
dienden als gids voor de begrenzing van de menselijke consumptie.
De natuur is dan een vorm van gemeenschappelijke rijkdom,
maar wordt geherdefinieerd als hulpbron zodra winst het
organiserend principe wordt van de maatschappij en er een
financiële verplichting opgelegd wordt om de natuurlijke
hulpbronnen te ontwikkelen en te vernietigen ten behoeve
van de markt.
Economische ontwikkeling berooft de mensen die het beoogt
te helpen van hun vruchtbare grond, schone water en genetische
verscheidenheid en dwingt hen te overleven in een steeds
meer eroderende natuurlijke wereld. Het economische groeimodel
van nu levert duizenden miljarden dollar aan bedrijfswinsten
op terwijl het miljarden mensen veroordeelt tot armoede.
Armoede: niet het beginstadium van de menselijke vooruitgang
waaraan ontsnapt moet worden, zoals Sachs veronderstelt,
maar eindstadium wanneer eenzijdige ontwikkeling de ecologische
en sociale systemen van subsistentie vernietigt.
Het is niet zo dat - zoals Sachs beweert - het leven van
mensen op subsistentieniveau gevaar loopt omdat ze minder
dan een dollar per dag te besteden hebben. Het is juist
het afnemen van de toegang tot de rijkdom van de 'commons',
het gemeenschappelijke beheerde, waardoor mensen sterven.
Mensen zijn pas arm zodra ze geen geld hebben voor de bekostiging
van basisvoorzieningen, hoe hoog hun inkomen ook is. Zo
verliest de Indiase boerenstand per jaar 26 miljard dollar
door dumping van goedkoop voedsel en textiele stoffen vanuit
ontwikkelde staten en door verlaging van de (Indiase) handelsbarriëres.
Dat leidt tot meer armen en duizenden zelfmoorden. En levert
de privatisering van drinkwater - eens een 'commons' - grote
bedrijven wereldwijd nu 1000 miljard dollar winst per jaar
op. Een ander voorbeeld: de 50 miljard Noordamerikaanse
'ontwikkelingshulp' bedraagt slechts een tiende van het
bedrag dat terugvloeit naar het Noorden wegens rentebetalingen
en andere onrechtvaardige regelingen opgelegd door Wereldbank
en IMF.
Armoede kan alleen maar beëindigd worden door het
buitenwerking stellen van het systeem dat de armen berooft
van hun gemeenschappelijke rijkdommen, levensonderhoud en
inkomens.
Voordat we van armoede geschiedenis kunnen maken, moeten
we eerst de geschiedenis van armoede rechtzetten: het gaat
er niet om hoeveel welvarende staten kunnen geven, het gaat
er veel meer om hoeveel minder ze kunnen nemen.
Noten:
[1] Oorspronkelijke titel: "Two
myths that keep the world poor" (http://www.odemagazine.com/article.php?aID=4192).
Het Ode-artikel is een aangepaste versie van hetgeen verscheen
in The Ecologist van july/augustus 2005. NAAR
TEKST
[2] Hoofd van het Earth Institute en
belast met de leiding van een VN-panel ter bevordering van
'snelle ontwikkeling'. NAAR
TEKST
[3] In de zin van een bijdrage aan
het BNP. NAAR TEKST
[4] In originele tekst: "Sustenance
living". Sustenance: voedsel en drank dat een mens
(...) nodig heeft om in leven en gezond te blijven [Collins
Cobuild English Dictionary 1995]. Vrij vertaald: zelfvoorzienendheid
op basaal niveau. NAAR
TEKST
NAAR INHOUD
WTO---zzzzzzzzzzzzzzzziiiiiiiiiiiiiiiiiiiiipppppppppppppppppppppp
D) Debat: "Requiem voor de Ontwikkelingshulp?"
Maandag 28 november, Den Haag
De linkse critici Theo Ruyter, Francine Mestrum en Lou Keune
treden in debat met de linkse woordvoerders Ontwikkelingssamenwerking
Thea Fierens (PvdA, Tweede Kamer), Harry van Bommel (SP,
Tweede Kamer) en Sam Pormes (GroenLinks, Eerste Kamer) onder
leiding van Evelijne Bruning (hoofdredacteur Vice Versa).
Zij zullen terugblikken op het debat over de begroting
voor Ontwikkelingssamenwerking in de Tweede Kamer de week
daarvoor. Maar bovenal zullen zij aan de hand van drie kritische
inleidingen een fundamenteel debat voeren over de (on)wenselijkheid
van het huidige OS-beleid en de Ontwikkelingshulp, meer
in het algemeen.
Inleidingen door:
- Theo Ruyter (voormalig ontwikkelingswerker en correspondent
in Afrika; bestuurslid van Attac-Nederland; betrokken bij
XminY en de denktank Vóór de Verandering;
auteur van "Requiem voor de Hulp; De ondergang van
een bedrijfstak" [*])
- Dr. Lou Keune ("Omgekeerde ontwikkelingshulp; waar
zijn wij mee bezig? Het moet en kan echt anders"; onderzoeker
aan de Universiteit van Tilburg; coördinator van Vóór
de Verandering) en
- Dr. Francine Mestrum (auteur van "De rattenvanger
van Hamelen. De Wereldbank, armoede en ontwikkeling";
sociale wetenschapper aan de Université Libre de
Bruxelles en de Universiteit Gent gespecialiseerd in ontwikkelingsproblematiek;
lid van de wetenschappelijke raad van Attac Vlaanderen).
Het publiek zal bestaan uit geïnteresseerden, veelal
uit de OS-sector, en zal zich in elk van de discussies na
de drie inleidingen kunnen mengen.
Plaats: Eerste Kamer, Den Haag van 13.30
tot 15.15 uur
(zaal open, met koffie: 13 uur; borrel tot 16 uur)
Aanmelden: Wegens beperkt aantal stoelen is aanmelding vooraf
'verplicht'. Stuur een mail aan xminy AT xminy.nl (of bel
met het secretariaat van XminY: 020- 6279661).
Kom op tijd en neem voor de zekerheid (ivm beveiliging Eerste
Kamer) een geldig legitimatiebewijs mee...
Meer informatie: http://www.xminy.nl/article.php?id=19&type=debate
Noot:
[*] Theo
Ruyter heeft gebaseerd op zijn ervaringen (onder andere
als ontwikkelingswerker ) in Afrika een boekje opengedaan
over de door hem geconstateerde effecten van de ontwikkelingshulp.
Analyse, en pleidooi om het over een heel andere boeg te
gooien. Vlugschrift 18, Uitgeverij Papieren Tijger, Breda
(http://www.xminy.nl/publicaties.php).
Bestellen door 10 euro (incl. verzendkosten) over te maken
op giro 609060, tnv XminY Solidariteitsfonds te Amsterdam,
ovv "Requiem". NAAR
TEKST
NAAR INHOUD
WTO---zzzzzzzzzzzzzzzziiiiiiiiiiiiiiiiiiiiipppppppppppppppppppppp
E) Politiek café: Hulp in handel
Woensdag 30 november, Den Haag
Both ENDS nodigt u uit aanstaande woensdag deel te nemen
aan het politieke café DOOR DE BANK GENOMEN. Dit
café gaat over de aankomende Ministeriële Conferentie
van de Wereldhandelsorganisatie, de WTO, in Hongkong en
wat deze betekent voor arme landen.
De WTO houdt zich vooral bezig met de handelsregels tussen
landen. Zo wordt er onderhandeld over de hoogte van import-
en exporttarieven, over subsidies van lidstaten aan het
eigen bedrijfsleven en over toegang tot elkaars markt. Vrije
handel moet leiden tot meer ontwikkeling. Arme ontwikkelingslanden
bevinden zich echter in een ongelijke onderhandelingspositie
tegenover de rijke landen. Het is de vraag of zij kunnen
profiteren van vrijhandel. Daarom is via de Wereldbank en
het IMF het "Aid for Trade"-initiatief gelanceerd.
Doel van dit initiatief is om
ontwikkelingshulp te gebruiken om deze landen voor te bereiden
op de concurrentie van de wereldmarkt. Wordt de WTO-handelsronde
hiermee ook een beetje meer een ontwikkelingsronde of wordt
hulp hier gebruikt als inzet bij de onderhandeling over
handel?
Deelnemers:
- Otto Genee, Ministerie van Buitenlandse Zaken
- Jane Nalunga, SEATINI Uganda
- Adrie Papma, Novib
- (ovb) Carlos Braga, Wereldbank
- (ovb) Myriam Vander Stichele, SOMO
- (ovb) Harry van Bommel, SP Tweede Kamer
- (ovb) Corien Jonker, CDA Tweede Kamer
Presentatie: Marcel Ham
Plaats: café Dudok, Hofweg 1a,
Den Haag
Tijd: 17:30 tot 19:30
Toegang: gratis (inschrijving vooraf is niet noodzakelijk)
NAAR INHOUD
WTO---zzzzzzzzzzzzzzzziiiiiiiiiiiiiiiiiiiiipppppppppppppppppppppp
F) Latijns-Amerikaanse bananen mogelijk
breekpunt WTO top
(door Edith van Overveld [*])
Onlangs verloor de Europese Unie een slag in de handelsoorlog
met negen Latijns-Amerikaanse landen. Inzet van de strijd
zijn de importtarieven van bananen die naar Europa worden
geëxporteerd. Zonder oplossing voor deze ruzie is de
kans groot dat de betrokken Latijns-Amerikaanse landen in
Hong Kong verdere deelname aan de WTO onderhandelingen weigeren.
Wat zijn de landbouwbelangen van Latijns-Amerika?
De onderhandelingen voor de WTO conferentie in Hong Kong
lopen naar hun hoogtepunt. Eind november moeten de meeste
conceptteksten klaar zijn, zodat de onderhandelingsronde
van Doha, die in 2001 begon, in Hong Kong afgesloten kan
worden. Maar het gaat stroef. Europa en de VS lijken hun
landbouwmarkten voor onder andere Latijns-Amerika te openen,
maar stellen daar torenhoge eisen tegenover. Latijns-Amerika,
met Brazilië als hoofdonderhandelaar, weigert in te
gaan op deze eisen. Een akkoord in Hong Kong wordt steeds
onwaarschijnlijker, op cruciale punten houden landen voet
bij stuk.
De landbouwmarkt in Latijns-Amerika
Met uitzondering van Venezuela, Mexico en Peru vormen landbouwproducten
een belangrijk deel van de export van Latijns-Amerikaanse
landen. De EU is hierin de belangrijkste partner van Latijns-Amerika,
goed voor zo’n 26% van de totale export. Op de tweede
plaats volgen de Verenigde Staten, die vooral voor Midden-Amerika
een belangrijke afzetmarkt vormen. Daarnaast begint voor
landen als Brazilië, Argentinië en Chili de interesse
in Azië toe te nemen. Verder gaat een tiende van de
totale Latijns-Amerikaanse landbouwexport naar landen binnen
Latijns-Amerika zelf. Ondanks dit relatief kleine percentage,
vormt deze interne export voor kleinere landen als Bolivia,
Paraguay, El Salvador en Nicaragua wel de grootste afzetmarkt.
Belangrijke exportproducten zijn groente en fruit, vlees,
tropische producten, suiker, granen, koffie, cacao en soja.
Veel Latijns-Amerikaanse landen zijn afhankelijk van slechts
één of een paar producten voor hun exportinkomsten,
veelal koffie, bananen, suiker en sojabonen. Bananen zijn
bijvoorbeeld goed voor zestig procent van de landbouwexport
in Ecuador. Het blijkt echter dat juist voor deze producten
grote tariefmuren bestaan in Europa en de VS die de export
bemoeilijken.
Bananen
Al bij het begin van de Doha onderhandelingsronde werden
afspraken gemaakt over de Europese importtarieven op bananen.
Dit als gevolg van een voorkeursbehandeling aan landen in
Afrika, het Caribisch gebied en de Pacific (de zogenaamde
ACP landen) die bananen middels quota zonder invoerheffing
naar Europa kunnen exporteren. Latijns-Amerikaanse landen
betalen echter 75 euro per ton bananen en 680 euro voor
elke ton die boven het gestelde quotum uitkomt. Onder zware
druk beloofde de EU dat de quota voor Latijns-Amerikaanse
bananen in januari 2006 opgeheven zouden worden.
Dit jaar kwam de EU met het langverwachte voorstel: het
importtarief voor bananen uit Latijns-Amerika zou per 1
januari verhoogd worden naar 230 euro, maar door het verdwijnen
van de quota mogen de bananen dan wel vrij geëxporteerd
worden. Omdat dit tarief de bananenindustrie een enorme
klap zou bezorgen, vroegen negen Latijns-Amerikaanse landen,
onder leiding van Ecuador, om een bemiddelingsverzoek bij
de WTO. Deze wees zowel dit voorstel af, als een nieuw Europees
voorstel in oktober voor een tarief van 187 euro.
De gevolgen van liberalisering
Door het opengooien van de markten is de exportproductie
van Latijns-Amerika de afgelopen jaren enorm toegenomen.
Dit leidde in veel gevallen tot een toename van het aantal
banen. De aandacht voor lokale voedselvoorziening werd echter
verwaarloosd, waardoor lokale boeren in rap tempo in het
nauw raakten. In Honduras kwam bijvoorbeeld in 1991 nog
98% van de rijstconsumptie van de eigen markt. Na een drastische
prijsverlaging van Aziatische rijst, werd in '92 al 48%
van de geconsumeerde rijst geïmporteerd. Met een slechte
toegang tot infrastructuur, de verwijdering van de tariefmuren
en overheidsbescherming, wordt het voor de boeren die produceren
voor de thuismarkt steeds moeilijker op te boksen tegen
de concurrentie van andere landen. Dus hoewel er enerzijds
banen geschapen worden in de exportindustrie, gaan er anderzijds
vele banen en familiebedrijven verloren binnen de eigen
voedselproductie.
Deze exportproductie is veelal in handen van multinationals.
Zo namen de VS het in de bananenruzie op voor de Latijns-Amerikaanse
landen. Dit was puur uit eigenbelang ter bescherming van
de Amerikaanse Chiquita, Dole Foods, en Del Monte, bedrijven
die tezamen 65 tot 70% van de wereldbananenproductie in
handen hebben.
Westerse landen moeten binnen de huidige WTO-voorstellen
ook de bescherming voor hun landbouw verlagen, maar omdat
prijsverlagingen deels gecompenseerd worden middels inkomenssubsidies,
gaat de sanering binnen de landbouw hier langzamer. Toch
is het ook in Europa crisis in de landbouw, omdat boeren
geen kostendekkende prijs meer ontvangen. Ook hier overheersen
de exportbelangen van het multinationale bedrijfsleven.
Kleine en middelgrote boeren in Noord en Zuid komen zo in
een onnodige concurrentiestrijd terecht.
De onderhandelingen
De insteek van de Latijns-Amerikaanse landen in de landbouwonderhandelingen
is gericht op het versterken van de exportmarkt, maar tegelijkertijd
op het beschermen van de eigen markten totdat deze sterk
genoeg zijn om deel te kunnen nemen aan de wereldmarkt.
Dit betekent enerzijds het afbouwen van de hoge tariefmuren
en quota, en anderzijds een afname van de exportsubsidies
en andere handelsverstorende subsidies van zowel Europa
als de VS.
Europa zegt veel concessies te doen op deze gebieden. In
ruil daarvoor verwachten ze van de ontwikkelingslanden dat
deze hun markten openstellen voor industriële producten
en investeringen in diensten. Zowel in Latijns-Amerika als
in de EU overheersen dus de belangen van exporterende bedrijven.
Kleine boeren in Latijns Amerika hebben veel te verliezen
van het opengooien van grenzen; hun grondgebied wordt steeds
meer gebruikt voor exportbelangen en bescherming van hun
eigen voedselmarkt wordt opgegeven. Landen als Brazilië
maken nu een afweging tussen de eventuele winsten voor de
exportgerichte grootschalige landbouw, en de eventuele verliezen
binnen de industrie en diensten.
Dat de partijen lijnrecht tegenover elkaar staan bleek
in een speech van EU Commissaris van Handel Peter Mandelson
op 13 oktober. Hij stelt dat "de Latijns-Amerikaanse
landen het meest zullen profiteren van de afspraken in de
Doha ronde. De ronde zal dan ook niet afgesloten worden
voordat Latijns-Amerika op haar beurt ook Europa een handje
zal helpen".
Latijns-Amerika merkt ondertussen weinig van de enorme
profijten die ze in deze ronde zullen maken en zien dan
ook geen reden de EU te 'helpen' en te voldoen aan de zware
eisen. De bananenruzie lijkt ondertussen ook in een impasse
te raken. Vorige week kwam de EU met een nieuw voorstel:
een importtarief van 179 euro op 1 ton bananen, 8 euro lager
dan het eerder afgewezen voorstel. Latijns-Amerikaanse landen
eisen echter een tarief van 75 euro, het bedrag dat ze nu
al betalen, maar dan zonder quotum. Houden ze voet bij stuk
dan kunnen de landbouwonderhandelingen in Hong Kong weleens
vastlopen op de bananen.
Bronnen:
- "Latin America and the Doha Round," speech door
Peter Mandelson (Canning House, London), 13 oktober 2005
(http://www.tradeobservatory.org/library.cfm?RefID=77121)
- "Bilateral and Multilateral Agricultural Trade Negotiations
in Latin America: Making Sense of Multiple Choices,"
ICTSD, 31 oktober 2005 (http://www.ictsd.org/dlogue/2005-10-31/docs/Bilateral_&Multag_Trade_Neg.pdf)
- "'Banana Battle' Gears Up as Latins Fault EU's Methodology
for Determining New Tariff," door Daniel Pruzin, International
Trade Daily Vol 22 Nr 10, 10 maart 2005 (http://www.ourworldisnotforsale.org/showarticle.asp?search=316)
Noten:
[*] dit artikel is geschreven door
Edith van Overveld en gepubliceerd op de website van Noticias,
informatiecentrum over Latijns-Amerika (http://www.noticias.nl/wto2005_artikel.php?id=1021).
NAAR
TEKST
NAAR INHOUD
WTO---zzzzzzzzzzzzzzzziiiiiiiiiiiiiiiiiiiiipppppppppppppppppppppp
G) WTO-special Hong Kong 2005 (Noticias)
Het Latijnsamerikacentrum Noticias heeft een deel van
haar website ingericht onder de titel "WTO-special
Hong Kong 2005" [*]
De zesde WTO-topconferentie is van 13 tot 18 december in
Hong Kong. Het is de laatste kans om de Doha-ronde, waarin
de positie van ontwikkelingslanden centraal staat, te redden.
De besluiten die tot nu toe zijn genomen, vallen niet positief
uit voor de arme landen. Ook in Latijns-Amerika worden de
negatieve gevolgen van de toenemende liberalisering steeds
meer zichtbaar. WTO-afspraken hangen nauw samen met de onderhandelingen
voor de Latijns-Amerikaanse vrijhandelszonde ALCA.
In artikelen, en middels beeld- en geluidsmateriaal (interviews,
impressies) wordt aandacht besteed aan de gevolgen van de
WTO-afspraken in het algemeen en voor Latijns-Amerika in
het bijzonder. Noticias zal samen met andere organisaties
verslag doen vanuit Hong Kong.
Verder zijn er een aantal handige WTO-relevante links in
Nederland en het buitenland te vinden, waaronder die naar
websites van radiogroepen in Hong Kong en de Hong Kong People's
Alliance on WTO. Ook kan er teruggekeken worden naar wat
er tijdens en rond de WTO-top in Cancún 2003 gebeurde.
Noten:
[*] http://www.noticias.nl/wto2005.php
NAAR INHOUD
WTO---zzzzzzzzzzzzzzzziiiiiiiiiiiiiiiiiiiiipppppppppppppppppppppp
H) Nieuw: "WTO Ontsporings Gids"!
en
"WTO: Why it is really bad for you"-film
Naast de instructieve korte film over de WTO ("WTO:
Why it is really bad for you") heeft Focus on the Global
South ook een Ontsporingsgids voor de komende WTO-top uitgebracht:
"Derailers Guide to the WTO".
"Derailer's Guide to the WTO"
Hierin is veel beknopte informatie te vinden over de WTO-akkoorden,
wat er op het spel staat in Hong Kong en wat er daarna te
verwachten valt, en wie er bij de WTO-onderhandelingen een
belangrijke rol spelen.
Daarnaast zijn er suggesties voor strategie en actie om
het meest recente liberaliseringsoffensief van de WTO -
dat vermomd gaat als 'ontwikkelingsproces' - dwars te zitten
of te helpen ontsporen.
Een nieuw WTO-handelsakkoord zal grote gevolgen hebben
voor de hulpbronnen en voorzieningen die nu gemeenschappelijk
beheerd worden. Maar zal ook voorkomen dat we zelf in de
hand hebben hoe onze gemeenschappen en maatschappij zich
ontwikkelen. Daarom is het van het grootste belang dat er
geen handelsakkoord komt in Hong Kong of daarna. Daarom
moet de WTO ONTSPOREN!
De gids kan worden opgehaald via:
http://www.focusweb.org/pdf/Derailersguide-final.pdf
"WTO: Why it is really bad for you"
Deze korte film gaat over de WTO en de komende topconferentie
in Hong Kong (13-18 december).
De documentaire (op cd-rom) duurt ruim 25 minuten en legt
uit wat de belangrijke punten op de agenda zijn, en wat
de problemen daarvan zijn. De documentaire eindigt met een
oproep om de WTO uit het spoor te laten lopen: "No
deal is better than a bad deal!".
Een kopie van de cd-rom kan bij XminY Solidariteitsfonds
tegen kostprijs verkregen worden (2 euro, inclusief porto).
U krijgt er dan tevens het eerste filmpje van Focus bij
("WTO, Why it is BAD for you", dat gemaakt werd
voorafgaand aan de vorige WTO-top in Cancún, Mexico).
Zie http://www.xminy.nl/
voor adresgegevens.
U kunt de film ook (gratis) downloaden van de website
van Focus: http://www.focusweb.org/content/
Indien gewenst kan XminY ook behulpzaam
zijn bij het organiseren van een publiekelijke vertoning
van de film, eventueel aangevuld met meer informatie over
de WTO en de komende top.
Neem daarvoor contact op met: kh AT xminy.nl
NAAR INHOUD
WTO---zzzzzzzzzzzzzzzziiiiiiiiiiiiiiiiiiiiipppppppppppppppppppppp
I) Film: "Wereldhandel, wat staat
er op het spel?"
Lokaalmondiaal over WTO-beleid en gevolgen
De internationale handel bepaalt voor een steeds groter
deel het welzijn van mensen in landen wereldwijd. Het beleid
dat landen voeren, is vaak het gevolg van regelgeving door
internationale instituties zoals de Wereldbank en Wereldhandelsorganisatie
(WTO). Toch is maar bij weinig mensen bekend wat deze instituties
precies doen en wat de gevolgen zijn van het beleid dat
zij uitdragen. Een beleid dat voor ontwikkelingslanden vaak
zeer negatieve gevolgen heeft.
In de film "Wereldhandel, wat staat er op het spel?"
legt Sylvana Simons uit wat de WTO is en doet. Om beurten
komen experts aan het woord die hun visie op de WTO geven.
Zo is er een delegatielid van Uganda geïnterviewd en
komt Bernard Kuiten (Hoofd NGO-relaties van de WTO) aan
het woord. Met dit project willen lokaalmondiaal, Both ENDS,
SOMO en de Landelijke Vereniging van Wereldwinkels een helder
beeld geven hoe de WTO werkt, wat de belangrijkste thema’s
en de gevolgen van haar beleid zijn. De link tussen de wereldhandel
en veel problemen, zoals armoede en honger, wordt duidelijk
aan de hand van concrete voorbeelden, die gefilmd zijn in
Afrika, Jamaica en tijdens de WTO-vergadering in Genève.
Het project wil mensen tonen dat dit beleid van liberalisering
en vrijhandel niet langer voortgezet kan worden en dat het
tijd is om nu in actie te komen! In de film wordt het belang
van deze acties duidelijk en laat het project zien wat mensen
zelf kunnen doen.
De film duurt 12 minuten en is bekijken
of op te halen via: http://www.lokaalmondiaal.net/video/wto/wtofilm.wmv
De film kan ook besteld worden via desire AT lokaalmondiaal.net
Over lokaalmondiaal:
Lokaalmondiaal zendt televisieitems uit op regionale
en lokale omroepen. Door internationale issues vanuit het
lokale en regionale perspectief te belichten wil lokaalmondiaal
bewustwording creëren over internationale samenwerking
en respect voor culturen bevorderen. Een televisieprogramma
van lokaalmondiaal is "Zappen naar de Wereld."
In dit magazine van een half uur komen telkens verschillende
rubrieken over ontwikkelingssamenwerking, globalisering
en de multiculturele samenwerking aan bod.
Het programma wordt maandelijks uitgezonden in Utrecht,
Tilburg en Amsterdam. Lokaalmondiaal werkt met een groot
aantal vrijwilligers dat zich actief inzet in het hele land.
NAAR INHOUD
WTO---zzzzzzzzzzzzzzzziiiiiiiiiiiiiiiiiiiiipppppppppppppppppppppp
J) Fototentoonstelling: "Kleurrijk
protest tegen neoliberale globalisering"
Kleurrijk protest tegen neoliberale globalisering te
leen
Misschien iets om komende activiteiten rond de WTO top aan
te kleden.
Fototentoonstelling bestaande uit 32 kleuren foto's (formaat
30 X 40 cm).
Foto's zijn gemaakt in Genua (protest bij G8, juli 2001);
Praag (protesten
tegen imf/wereldbank september 2001); Amsterdam, (31 augustus
2002 UN
Maskerade); Florence (ESF, november 2002); Brussel (protest
Eurotop december
2002); Den Haag (maart/september 2003 protesten tegen GATS
en WTO-top in
Cancun); Cancun (september 2003, bij WTO-top in Cancun);
Londen (3e Europees
Sociaal Forum, oktober 2004)
De foto's zijn eenvoudig te vervoeren en te bevestigen
op panelen.
Nadere informatie te verkrijgen
bij Jan Vugts
Bureau Ver(?)antwoord
Stationsstraat 39
5038 EC Tilburg
013-5425587
jan AT bureauverantwoord.nl
http://www.bureauverantwoord.nl
NAAR INHOUD
WTO---zzzzzzzzzzzzzzzziiiiiiiiiiiiiiiiiiiiipppppppppppppppppppppp
K) Introductiecursus multilaterale handel,
landbouw- en dienstenakkoorden
Online IATP-cursus voor stafleden van NGO's
Het Institute for Agriculture and Trade Policy (IATP) verzorgt
in samenwerking met Earth Council e-learning een twee-wekelijkse
online pilot-cursus (probeerversie) over de WTO. De cursus
is bestemd voor personeel van NGO's en er zijn slechts een
beperkt aantal 'plaatsen' beschikbaar.
Aan de hand van deze test zal komend voorjaar een definitieve
en volledige cursus opgezet worden.
Voor meer informatie: http://www.earthcouncil.com/angel/wtopilot.asp
NAAR INHOUD
WTO---zzzzzzzzzzzzzzzziiiiiiiiiiiiiiiiiiiiipppppppppppppppppppppp
L) Worst EU Lobbying Award
Stem mee!
Kies uw kandidaat voor Europa's eerste 'Slechtste EU
Lobby'-prijs 2005!
In samenwerking met LobbyControl, Spinwatch en Friends
of the Earth Europe, nodigt Corporate Europe Observatory
uit tot het uitbrengen van een stem in de verkiezing van
de meest offensieve bedrijfslobby-kwesties van dit jaar
in EU-hoofdstad Brussel.
Beslis mee welke van de tien genomineerden het waard is
om herinnerd te worden als de meest meedogenloze invloed-dealer,
de snelste misleider, de grootmeester van vermomming, ofwel
als winnaar van de EU Worst Lobby Award 2005.
Elk van deze gevallen roept serieuze vragen op over de
rol van grote ondernemingen bij de besluitvorming in Brussel
en toont de noodzaak om snel te komen tot een verplichte
vorm van lobby-transparantie.
Daaronder bevinden zich: CEFIC (zet zich in tegen nieuwe
Europese regulering voor chemische stoffen), Campaign for
Creativity (presenteert zich als nette, neutrale NGO maar
verdedigt ondertussen de belangen van grote software multinationals),
ExxonMobil (financiert denk-tanks die ontkennen dat Europese
aktie tegen klimaatverandering nodig is), en European Patients'
Forum (betaald door de farmaceutische industrie, maar wel
met bevoorrechte toegang tot EU fora).
Lijst met de tien genomineerden: http://www.corporateeurope.org/worstlobby/
Uitslag van de verkiezingen: 14 december
Meer informatie: Owen Espley (ceo AT corporateeurope.org)
of Ulrich Mueller (u.mueller AT lobbycontrol.de)
NAAR INHOUD
WTO---zzzzzzzzzzzzzzzziiiiiiiiiiiiiiiiiiiiipppppppppppppppppppppp
M) Tijd voor transparantie in de Europese
Unie
ALTER-EU wijst vrijwillige bedrijfslobby-standaards af
(door Owen Espley [*])
Met de Nederlandse en Franse afwijzing van het Europese
Grondwetsvoorstel is de tijd rijp voor krachtige transparantiemaatregelen
rond het lobbyen in Brussel. Het European Transparency Initiative
van Europees Commissaris Siim Kallas zou dit democratische
tekort moeten wegnemen. De Alliance for Lobbying Transparency
and Ethics Regulation roept op tot het verplicht openbaar
maken van alle lobby-gegevens.
Met de Nederlandse en Franse afwijzing van het Europese
Grondwetsvoorstel is de tijd rijp voor krachtige maatregelen
om te komen tot meer transparantie rond het lobbyen in Brussel.
Het European Transparency Initiative, opgezet door vice-president
van de Commissie, Siim Kallas, zou gebruik moeten maken
van deze gelegenheid. Er wordt al lang gediscussieerd over
het Europese democratische tekort en toch lijkt dat nooit
weg te gaan. De gewaarwording blijft bestaan dat de Europese
Unie een ondoordringbaar fort is, waar elites uit de ondernemingswereld
en de politiek besluiten nemen zonder enige ruimte voor
betrokkenheid door burgers. Van de Brusselse lobbyisten,
waarvan het aantal wordt geschat op 15000, is het overgrote
meerderheid werkzaam voor bedrijven. Samen met praktijken
van onbehoorlijk bestuur en een gebrek aan enig geloofwaardig
mechanisme dat transparantie waarborgt, geeft dit feit voedsel
aan deze gewaarwording.
Voorbeeld C4C
Een recent voorbeeld van een misleidende bedrijfslobby
- blootgelegd door Corporate Europe Observatory - is de
'Campaign for Creativity' (C4C). Hoewel de de indruk gewekt
wordt dat het hierbij gaat om een organisatie van artiesten,
musici, ontwerpers, software ontwikkelaars en andere creatieve
professionals, wordt C4C in werkelijkheid bestuurd door
Campbell Gentry, een firma voor beleidsadvies.
C4C lobbyde zeer actief bij leden van het Europese Parlement
ten behoeven van krachtige bescherming van software patenten,
hetgeen ten voordele zou komen aan grote software multinationals.
Terwijl de website op vage wijze meldt dat de campagne "gesteund
wordt" door software multinationals (zoals Microsoft
en SAP) en de industrie-associatie CompTIA, geeft het algehele
beeld de indruk dat het een website is van creatieve individuen.
Toen C4C gevraagd werd naar details over de financiering
kwam er geen duidelijk antwoord. Daarom blijft onduidelijk
of C4C werkelijk een organisatie is die creatieve professionals
vertegenwoordigt, danwel dat de verschijning op internet
de financierders van de campagne, de software multinationals,
in de kaart speelt.
Taktieken
Naast het gebruik van front-organisaties, beschikken de
Europese 'adviseurs' voor overheidsbeleid - die voornamelijk
betaald worden door grote ondernemingen - over een aantal
andere taktieken. Het verschaffen van fondsen aan denk-tanks,
onderzoeksinstellingen, patiëntgroepen en dergelijke,
en de capaciteit om rapport na rapport te laten uitbrengen
creëren condities die de identiteit en belangen van
de betrokken partijen verbergen. Hun invloed is nog groter
zodra voormalige overheidsbeambten regelmatig lobbywerk
gaan doen bij de instellingen waar ze tot voor kort werkten.
Alter-EU
Nadat zich de schadelijke gevolgen van bedriegelijke lobby's
op vele beleidsterreinen, waaronder die van internationale
ontwikkeling, gezondheidszorg en milieu, aftekenden, zetten
een aantal organisaties de Alliance for Lobbying Transparency
and Ethics Regulation (ALTER-EU) op. Alter-EU roept op tot
het verplicht openbaar maken van alle lobby-gegevens zodat
duidelijk wordt wiens belangen een rol spelen bij de totstandkoming
van beleidsmaatregelen. Alle lobby-organisaties vanaf een
bepaalde omvang, inclusief NGO's, zouden informatie moeten
overdragen over hoe ze gefinancierd worden en op welke terreinen
van overheidsbeleid ze werkzaam zijn. Andere voorgestelde
maatregelen zijn: openbaarmaking van (notulen van) bijeenkomsten,
de communicatie tussen lobbyisten en topambtenaren en een
'afkoelingsperiode' voordat Europees overheidspersoneel
kan worden ingehuurd voor lobby-werk.
Het zou een grote klap zijn voor de Europese demokratie
indien bedrijfslobbyisten in staat zijn om de tot nu toe
sterke positie van Commissaris Kallas te verzwakken door
het pushen van zelfregulerende standaards. Het European
Transparency Initiative van Commissaris Kallas heeft het
potentieel om deze belangrijke zaak die aan het hart ligt
van de Europese demokratie te beslechten. En die kans moet
niet gemist worden.
Meer informatie op: http://www.alter-eu.org
of http://www.corporateeurope.org
Noot:
[*] Origineel: "Time for Transparency
in the EU," 18 oktober 2005 (http://www.towardfreedom.com/home/content/view/622/1/).
Vertaling/bewerking: Rob Bleijerveld NAAR
TEKST
NAAR INHOUD
WTO---zzzzzzzzzzzzzzzziiiiiiiiiiiiiiiiiiiiipppppppppppppppppppppp
N) Bevoorrechte toegang van European
Services Forum tot de Commissie bevestigd
Belangrijke rol ESF bij ontwerpen van GATS-offer van EU
(door Olivier Hoedeman [1])
In het (zeer interessante) radioprogramma File On 4
"Lobbying the EU" (BBC-radio 4) van 22 november
[2] werd gedurende
de laatste 10 minuten stil gestaan bij de bevoorrechte toegang
van de European Services Forum (ESF) tot het Directoraat-Generaal
Handel van de Europese Commissie (DG Trade).
Notulen van bijeenkomsten en emailcorrespondentie tonen
aan dat het ESF een belangrijke rol speelde bij het ontwerpen
van het GATS-offer van de EU. Dit vond plaats in het geheim,
en op een moment waarop de EC een officiële dialoog
voerde met civil society.
In het BBC-programma bevestigt Pascal Kerneis van het ESF
dat zijn organisatie een intieme werkrelatie heeft met DG
Trade. Andrew Pendleton van de Engelse NGO ChristianAid
legt uit dat de bijeenkomsten met DG Trade waarvoor civil
society uitgenodigd wordt niet hetzelfde niveau hebben als
die van het ESF. Roger Liddle, lid van het staf van Commissaris
voor Handel Mandelson ontkent echter ten stelligste dat
het ESF bevoorrechte toegang geniet. Volgens hem zou Mandelson
zich zelfs niet kunnen herinneren ooit met het ESF bijeen
te zijn geweest (toch is bekend dat Mandelson verschillende
keren ESF delegaties ontving)....
Kerneis bevestigt dat zijn groep meerdere keren vergaderde
met leden van het 133-Committee, waarbij het volgens hem
ging om informele uitwisseling van visies gevolgd door cocktail
parties. Volgens Kerneis varieerde het aantal 133-C leden
dat daarbij aanwezig, "sometimes 4, sometimes 30".
NGO's als het Wereld Natuur Fonds en ChristianAid daarentegen
is stelselmatig de toegang tot het 133-Committee geweigerd.
laat staan dat ze met hen vergaderden. ChristianAid werd
zelfs verteld door de Britse regering dat het 133-Committee
geen externe relaties onderhield. Het laatste woord is voor
Roger Liddle: "This idea that the European Service
Forum has privileged access to 133 Committee, in my view,
is nonsense, end of story, nonsense."
Noten:
[1] Olivier werkt voor Corporate Europe
Observatory. Vertaling/bewerking: Rob Bleijerveld NAAR
TEKST
[2] Het programma is op te halen (MP3,
15 Mb) via: http://downloads.bbc.co.uk/rmhttp/downloadtrial/radio4/fileon4/fileon4_20051122-2000_40_st.mp3
NAAR
TEKST
NAAR INHOUD
WTO---zzzzzzzzzzzzzzzziiiiiiiiiiiiiiiiiiiiipppppppppppppppppppppp
O) Alternative People's Forum "Climate,
Oil and Resistance"
27 november - 8 december 2005, Montreal (Canada)
"Hoor de stemmen van hen die direkt benadeeld worden
door klimaatverandering, de olie- en kolenindustrie en CO2-handel"
Van 28 november tot en met 9 december worden in Montreal
diverse bijeenkomsten gehouden over het klimaat.
Zo is er de 11th Conference of the Parties (COP-11) van
de VN die betrekking heeft op de Convention in Montreal.
Het gaat daarbij ondermeer over de toekomst van de United
Nations Framework Convention on Climate Change en over de
vraag of bindende reductiedoelen voor uitstoot van broeikasgassen
gehandhaafd moeten blijven.
Tevens vind dan de 1st Meeting of the Parties to the Kyoto
Protocol (COP/MOP-1) plaats, het begin van een (lastige)
onderhandelingsronde om te komen tot een vervolg van de
eerste fase van het Kyoto Portocol in 2012 [1].
Van 27 november tot 8 december is er ook een tegentop:
het Alternative People's Forum "Climate, Oil and Resistance"
[2]. In het
Climate Justice Convergence Centre is ruimte voor de stemmen
van hen die strijden tegen olie- en kolenwinning, raffinaderijen,
vervuilings-"neutrale" projecten, het gedestabiliseerde
klimaat, olieoorlogen en alle andere gevolgen van afhankelijkheid
van fossiele brandstoffen.
Er zijn films, fotoexposities, sprekers en werkgroepen
over thema's variërend van energiegebruik, boomplantages,
Wereldbank, G8, CO2-handel, kernenergie, en genetische modificatie
(zie ook lijst onderaan).
Organisatie van het Alternative People's Forum:
The Durban Group for Climate Justice, Sierra Youth, Energy
Action, Indigenous Environment Network, Environmental Justice
Climate Change Initiative, FERN, Transnational Institute,
Global Justice Ecology Project, The Corner House, Sustainable
Energy & Economy Network/Institute for Policy Studies,
en Chesapeake Climate Action Network.
Meer informatie: http://www.carbontradewatch.org/durban,
http://www.tni.org/ en
climatejustice.blogspot.com
(blog).
Contact: Heidi Bachram (heidi AT carbontradewatch.org) of
Graham Erion (graham AT erion.ca)
Plaats: Climate Justice Convergence Centre, 2070 Rue Clark
(near Sherbrooke and St.Laurent), 4 Blocks Northwest of
the Palais de Congres, Montreal, Canada.
Een greep uit het programma:
- panel: "Indigenous Youth, Climate Impacts and Sollutions
- foto-expositie: gevolgen van Braziliaanse eucalyptus monoculturen
- gefilmde getuigenissen: benadeelden door olie-industrie,
en opinies uit het Zuiden over kwesties met betrekking tot
klimaatverandering
- boekpresentatie: "Trouble in the Air: Global Warming
and the Privatized Atmosphere"
- panel: "Extraction, Pollution, Offsets, Hurricanes
& Wars: Different Locations, Same Struggle"
- panel: "Lessons about pollution trading that Kyoto
never learned from the US"
- panel: "Indigenous Stories from the Struggle: Dialogue
of Indigenous peoples from throughout the Americas, experiencing
the links between oil and fossil fuel development, health,
climate changes and Indigenous rights"
- workshop: "Forests and Climate Change"
- Film en discussie: "Rising Waters - global warming
and the fate of the Pacific Islanders"
- panel: "The lessons about pollution trading that
Kyoto never learned from the US"
- workshop: "The World Bank, G8 & Climate Change:
moving forward or backward?"
- workshop: "Visions for the Movement: skills and tactics
to be an effective climate activist"
- panel: "Visions from the Movement. What inspires
you to fight global warming?"
- ALTERNATIVE PEOPLE'S FORUM: Workshops door milieurecht-activisten
en leden van inheemse volkeren
- panel: "Who Says There are No Alternatives to the
Kyoto Carbon Market?"
- film: "Nuclear power & climate change"
- panel: "GE Trees, Carbon offset plantations and global
warming"
Noten:
[1] "To bind or not to bind: climate
change meeting considers future," Bridges Trade BioRes
Vol. 5 No. 21, ICTSD, 25 november 2005 (http://www.ictsd.org)
NAAR
TEKST
[2] Zie: http://www.carbontradewatch.org/
en http://www.tni.org/
NAAR
TEKST
NAAR INHOUD
WTO---zzzzzzzzzzzzzzzziiiiiiiiiiiiiiiiiiiiipppppppppppppppppppppp
P) CO2-kredieten via het Clean Development
Mechanism
Over klimaat-chantage en pure bedrijfswinsten
(door Rob Bleijerveld)
Een deel van de website van het Transnational Institute
is reserveerd voor Carbon Trade Watch. Hier bevinden zich
kritische artikelen over de (gevolgen van de) opkomende
CO2-handelsmarkten. Hier volgt een samenvatting van een
artikel over Zuidafrikaaanse kolenwinning en de CO2-kredieten
van het Clean Development Mechanism van het Kyoto Protocol.
In het artikel "Trading the Absurd" van Carbon
Trade Watch, november 2005 [1],
wordt een impressie gegeven van een gefilmde getuigenis
van de Zuidafrikaanse activiste Caroline [2]
die vertelt over de strijd tegen kolenmaatschappij Sasol
en de gevolgen van de kolenwinning op haar gemeenschap.
"Sasol is one of the companies that are known for causing
a lot of pollution in my community. People living in Sasolberg
are suffering with many kinds of illnesses, respiratory
and asthma", zegt ze met zachte stem, nadat de camara
ingesteld is.
Sasol deed een aanvraag voor CO2-kredieten via het Clean
Development Mechanism van het Kyoto Protocol (CDM): de maatschapppij
zou van plan zijn om af te zien van het openen van een nieuwe
kolenmijn en daarvoor in de plaats te willen investeren
in een pijplijn voor aardgas. CDM-financiering wordt toegekend
aan projecten die leiden tot reductie van CO2-uitstoot en
die zonder deze steun niet geraliseerd zouden worden.
Volgens Caroline gaat het hier echter om regelrechte klimaat-chantage:
vervuilende bedrijven kiezen alleen voor het milieu als
ze daarvoor een grote financiële steun krijgen. In
plaats van de vervuiler te laten betalen voor de vervuiling,
wordt die juist gecompenseerd. "I feel that Sasol should
not be credited because projects in CDM should not benefit
companies like Sasol that are not contributing towards sustainable
development. People are sick and Sasol is not respecting
the lives of the community." Voor haar is het een kwestie
van verraad van de gevoerde strijd dat het bedrijf, dat
door gaat met het veroorzaken van ziekte en ellende in haar
gemeenschap, beloond wordt door de internationale gemeenschap
terwijl zijn kernactiviteit onaangetast blijft.
Retoriek en realiteit
Sasol is absoluut niet van plan om de bestaande milieuvervuiling
door de kolenwinning te verminderen en heeft deze aanvraag
alleen gedaan om op gemakkelijke wijze geld binnen te halen.
Dat ze toch al van plan waren om zo'n pijpleiding aan te
leggen, wordt bevestigd door een medewerker van Sasol in
een ander filminterview. Theoretisch levert de pijpleiding
CO2-kredieten op voor de wereld, feitelijk betekent het
pure winst voor de kolenreus.
In werkelijkheid heeft de zogenaamde 'win-win'-situatie
van de opkomende klimaatmarkt vooral betrekking op vervuilende
bedrijven als Sasol en op bedrijven die betrokken zijn bij
de bouw van nieuwe infrastruktuur. In Zuidafrika zijn er
vele van dit soort dubieuze projecten. Daaronder ook door
het Wereld Natuur Fonds geaccrediteerde projecten die de
hoogste criteria aanhouden, de zogenaamde "Gold Standard".
In zijn artikel "Low Hanging Fruit Always Rots First:
Observations from South Africa's Crony Carbon Market",
van oktober 2005 geeft Graham Erion daarvan een beschrijving
[3].
Ook elders in de wereld is er sprake van grootschalige
malversatie, zo blijkt uit recent onderzoek. De voorbeelden
variëren van projecten voor terugdringing van HFC (een
krachtig broeikasgas) in India tot aan boomplantages in
Ecuador.
De Afrikaanse journalist Firoze Manji gebaart heftig voor
de camara terwijl hij de absurditeit aangeeft waarmee de
CO2-handel wordt gerechtvaardigd: "Stel je voor dat
je zou zeggen, OK, dit jaar werden er in New York een X
aantal moorden gepleegd en in Nairobi een Y aantal. In Nairobi
was het aantal lager dan normaal dus het kan dat verschil
verkopen aan een andere stad ergens in de wereld. Ik bedoel:
het is absurd!"
Noten:
[1] http://www.tni.org/ctw-docs/tradingabsurd.htm
NAAR TEKST
[2] De gefilmde getuigenissen zijn
online beschikbaar op http://www.raisedvoices.net
Ook kan een DVD- of CDrom-kopie betseld worden via: heidi
AT carbontradewatch.org NAAR
TEKST
[3] http://www.carbontradewatch.org/pubs/CDMsouthafrica.pdf
NAAR
TEKST
NAAR INHOUD
