WTO.ZIP NIEUWSBRIEF
 

WTO.ZIP nummer 53 van 12 april 2005

[GECORRIGEERD: 16 APRIL 2005]


INHOUD:


A) Global Week of Action

Op initiatief van ruim 100 internationale activisten op gebied van handel en neo-liberalisme (november 2003) werd er een internationale aktieweek uitgeroepen die plaats heeft van 10 t/m 16 april 2005. Duizenden mensen en vele organisaties en netwerken wereldwijd doen mee om de vrijhandelsmythe te doorbreken en om alternatieven naar voren te brengen. In Nederland is de Coalitie voor Eerlijke Handel opgericht.

B) Stem voor groene rechtvaardigheid - stuur Mandelson post
Cyberaktie van Friends of the Earth Europe

C) "WTO-hervorming, wereldwijde civil society en de weg naar Hong Kong"

TNI nodigt uit: debat van Walden Bello over strategie tav WTO op 21 april in Amsterdam.

D) Petitie voor vrijlating van 36 gearresteerden tijdens WTO-minitop in Kenia
Organisaties wereldwijd richten zich aan handelsministers

Kortgeleden circuleerde onder organisaties die de internationale handelsbesprekingen volgen een petitie voor steun aan deze activisten. Ondersteunen van de petitie kan nog steeds.

E) Besprekingen over 'medicijnakkoord' WTO opnieuw mislukt
Verhoudingen arm-rijk op scherp

31 Maart jongstleden werd weer geen overeenkomst bereikt over amendering van het TRIPs-artikel dat gaat over export van medicijn-kopies aan staten zonder eigen farmaceutische industrie. De standpunten van de WTO-lidstaten zijn niet wezenlijk veranderd maar de tijd dringt voor de miljoenen zieken. De gemoederen liepen op 31 maart hoog op.

F) Goede bedoelingen met bijwerkingen
Wemos-documentaire over Roll Back Malaria-partnerschap

Wemos presenteert vol trots de documentaire "Goede bedoelingen met bijwerkingen." Deze productie van 20 minuten gaat over malariabestrijding in Tanzania middels een partnership met overheden, bedrijven, maatschappelijke organisaties en instellingen van de Verenigde Naties. De bedoelingen zijn goed, maar er zijn ook bijwerkingen...

G) Coherentie van landbouw- en ontwikkelingsbeleid

Vijftien jaar geleden kwam het Europese landbouwbeleid ernstig in opspraak door dumping van rundvleesvoorraden die ernstige schade opleverde voor de veehouders van de Sahel. Maatschappelijke protest leidde (mede) tot stopzetting van de dumping, en tot coherentiebeleid. Nu dreigt hetzelfde te gebeuren, maar dan onder auspiciën van de WTO.

H) tip: "Geopolitiek en de mondiale rooftocht der ondernemingen"

Aziz Choudry - activist, schrijver en onderzoeker uit Nieuw Zeeland - schreef in maart een baanbrekend artikel over het handelsbeleid van de VS en de EU sinds de mislukking van de WTO-top in Cancún.

I) Regering gooit beschermende internationale arbeidsregelgeving over boord

Het Internationaal Havenwerkersverdrag moet van tafel vindt het kabinet, en het heeft daartoe in maart 2005 een wetsvoorstel ingediend. De vakbonden en de havenwerkers zijn op zijn zachtst gezegd woest, terwijl de werkgevers 'eindelijk' voor elkaar hebben waar ze al jaren op uit waren.

J) Nederland eiste verhoging prijzen water en energie in Argentinië

Nederland speelde een dubieuze rol als voorzitter van de EU door eind 2004 van Argentinië te eisen dat het de prijzen van elektriciteit, telefonie en (waarschijnlijk) water zou moeten verhogen. Nederland deed dit op verzoek van multinationals uit ondermeer Frankrijk.

K) De slag om de pensioenen in de Verenigde Staten

Paul Krugman, toonaangevende progressieve columnist van de NYT gooide de knuppel in het hoenderhok door te schrijven hoe een geoliede conservatieve smeercampagne de Amerikaanse coalitie van ouderenorganisaties AARP in de wielen rijdt, die zich verzet tegen Bush' plannen om het pensioenstelsel drastisch te hervormen en te privatiseren.


WTO---zzzzzzzzzzzzzzzziiiiiiiiiiiiiiiiiiiiipppppppppppppppppppppp


A) Global Week of Action


In november 2003 namen ruim 100 internationale activisten op gebied van handel en neo-liberalisme deel aan een bijeenkomst in Delhi, the International Trade Campaign Conference. Daar werd gesproken over de idee om een internationale aktieweek te organiseren van 10 t/m 16 april 2005. Het doel van de Week is om overal ter wereld de vrijhandelsmythe te doorbreken en om alternatieven naar voren te brengen. Men wil de grootst mogelijke mobilisatie ooit tot stand brengen.
De idee werd voorgelegd aan internationale netwerken, en vervolgens aan de 500 mensen die in januari 2004 deelnamen aan een 'handels'symposium tijdens het Wereld Sociaal Forum in Mumbai (India). Vele honderden groepen, bewegingen en netwerken wereldwijd hebben zich ondertussen aangesloten en organiseren een veelvoud aan actiteiten overal ter wereld. Naar verwachting zullen 10 miljoen mensen uit 70 staten op de een of andere wijze deelnemen.


De vijf hoofddoelen van de Week zijn:

1. het doorbreken van de vrijhandelsmythe.
De rijke en machtige staten beweren voortdurend dat vrijhandel en privatisering het enige antwoord is op wereldwijde armoede. Regeringen en beleidsmakers slikken deze mythe. Arme staten worden gedwongen hun markten te openen voor buitenlandse bedrijven en voor goedkope en vaak gesubsidieerde importgoederen; ze mogen hun kwetsbare producenten niet meer ondersteunen en worden geacht basisvoorzieningen te privatiseren. De resultaten zijn desastreus. Met deze mythe moet voor eens en altijd afgerekend worden.

2. het bekritiseren en beïnvloeden van de agenda's van G8, IMF, WTO, Wereldbank en van regeringen van noord en zuid.
We eisen van hen dat ze hun beleid wijzigen omdat het schadelijk is voor de armen.

3. het voorstellen van alternatieven voor het huidige systeem.
Er is een radikale verandering nodig willen we hoop hebben op het kunnen stoppen van armoede. Arme staten moeten in staat worden gesteld om hun eigen economische beleid te maken, waaronder handelsbeleid, met als doel de armoede te verminderen.

4. het tonen van de wereldwijde schaal van activisme.
We willen onze solidariteit en internationalisme laten zien, en de kracht van het volksverzet en van de gezamenlijke afwijzing van afgedwongen liberlisering en privatisering.

5. het versterken van de beweging door gecoördineerde campagnes.
We ondersteunen, versterken en bouwen (aan) nationale 'handels'campagnes en bewegingen.


De boodschap is:

- NEE tegen de rijken en machtigen die ons en de armen onrechtvaardige handelsovereenkomsten opdringen en willekeurige liberalisering en privatisering.

- JA tegen het recht van een ieder op voedsel, levensonderhoud, water, gezondheid en onderwijs.

Meer over de internationale Aktieweek en over de vele actitviteiten: http://april2005.org


* Nederland *

In Nederland is voor de gelegenheid een coalitie opgericht, de Coalitie voor Eerlijke Handel waarbij tal van lobby- en aktie-organisaties aangesloten zijn. Er is een eigen website: http://www.coalitievooreerlijkehandel.nl waarop vermeld de activiteiten die deze week in Nederland plaats hebben.

De bijbehorende tekst van Coalitie voor Eerlijke Handel:

"Wereldleiders hebben beloofd armoede en honger in de wereld voor 2015 te halveren. Door politiek onwil is van hun Millenniumdoelstellingen tot nu toe weinig terechtgekomen.

2005 kán een stap vooruit betekenen! In december heeft de Wereldhandelsorganisatie WTO de kans om handel een belangrijke motor te maken in het gevecht tegen armoede. Maar dan moeten de belangen van de armste landen en kleine producenten worden gerespecteerd.
In ruim 70 landen voeren boeren, milieu- en ontwikkelingsorganisaties daarom campagne voor eerlijke en duurzame handel. In Nederland doet de Coalitie voor Eerlijke Handel mee aan de 'Global Week of Action'. Zij vraagt de Nederlandse regering het gevecht tegen armoede bij de WTO-onderhandelingen centraal te zetten.
Kom naar onze activiteiten. Maak een vuist voor eerlijke handel!"


ACTIEWEEK VOOR EERLIJKE HANDEL (www.coalitievooreerlijkehandel.nl)

* Maandag 11 april
- Rijst-actie Novib bij Economische Zaken, 10-11u, Den Haag (Novib)
Info: http://www.maketradefair.nl

* Dinsdag 12 april
- Lancering Make Trade Fair campagne, Plein, 10-17u, Den Haag (Novib)
Info: http://www.maketradefair.nl)

* Donderdag 14 april
- EZ/WTO-tribunaal - Nieuwspoort, 14u, Den Haag ((XminY, VdV)
Info: http://www.globalternatives.nl
- Publieksmanifestatie, Grote Pyr, 20u, Den Haag ((XminY, VdV)
Info: http://www.globalternatives.nl

* Zaterdag 16 april
- Afrikadag, 10-16uh, ROC-Utrecht (Evert Vermeer Stichting)
Info: http://www.afrikadag.nl
- Manifestatie Handel Tegendraads, Plein, 12-18u, Den Haag (ICCO, Kerkinactie)
Info: http://www.icco.nl en www.kerkinactie.nl

Leden van de coalitie voor eerlijke handel:
www.kerkinactie.nl, Keer het tij!, Milieudefensie, SOMO, Hivos, Platform aarde - boer - consument, Natuur en Milieu, XminY, Wemos, Both Ends, Novib, Evert Vermeer Stichting, ICCO, Landelijke Vereniging van Wereldwinkels, Oikos, Stichting Max Havelaar, en Zuid-Noord Federatie


WTO---zzzzzzzzzzzzzzzziiiiiiiiiiiiiiiiiiiiipppppppppppppppppppppp


B) Stem voor groene rechtvaardigheid - stuur Mandelson post
Cyberaktie van Friends of the Earth Europe

In het kader van de Global Week of Action Against Poverty die vandaag van start gaat, is Friends of the Earth Europe (FOEE) begonnen met de internet/postkaartaktie "Stem voor groene rechtvaardigheid".
Via haar website (http://www.foeeurope.org/trade/takeaction) kunnen cyber-postkaarten gestuurd worden aan Europees Commissaris voor Handel Mandelson. Het is een protest tegen de schadelijke gevolgen voor mens en milieu door de vrijhandel waarin EU een groot aandeel heeft.
Hieronder een vertaling van de oproep:


"Kom in aktie! Stem voor groene rechtvaardigheid"

Van 10 tot en met 16 april vindt de global week of action plaats, de grootste mobilisatie van dit jaar. Miljoenen mensen komen nu in aktie en zeggen "vrijhandel werkt niet".

De huidige handel onder toezicht van de Wereldhandelsorganisatie (WTO) vergroot de kloof tussen arm en rijk, ontneemt rechten aan gemeentes en provincies, en plundert de natuurlijke hulpbronnen van de aarde.

Rijke staten en grote bedrijven dringen hun agenda's voor vrijhandel en open markten op aan de wereld. Maar hun model faalt en heeft verwoestende effecten voor mens en milieu.

Doe mee aan de Global Week-activiteiten en stuur Europees Commissaris voor Handel Mandelson een email. Vraag hem om zich in te zetten voor 'groene rechtvaardigheid' en niet voor vrijhandel.
Stem vandaag om de armoede te stoppen en het milieu te beschermen.

http://www.foeeurope.org/trade/takeaction
(global week of action: http://www.april2005.org)


WTO---zzzzzzzzzzzzzzzziiiiiiiiiiiiiiiiiiiiipppppppppppppppppppppp


C)"WTO-hervorming, wereldwijde civil society en de weg naar Hong Kong"
Debat met Walden Bello over strategie (21 april, Amsterdam)

Het ASIA PROGRAMME van het Transnational Institute (TNI) nodigt uit voor een debat met Walden Bello over een (gezamenlijke) NGO-strategie ten aanzien van de WTO. Het is bedoeld voor mensen (die vanuit een kritische positie) 'werken' op handel en WTO, of daarover schrijven. Bello is op 21 april 2005 van 20 tot 22 uur te gast bij TNI in Amsterdam (Paulus Potterstraat 20 t.o van Gogh Musuem).
Geïnteresseerden wordt gevraagd zich van tevoren aan te melden bij Pietje Vervest van TNI: pietje.vervest@tni.org


"WTO reform, global civil society and the road to Hong Kong"

De raamovereenkomst van juli 2004 toont definitief aan dat (stapsgewijze danwel alomvattende) hervorming van de WTO in het belang van de ontwikkelingslanden een illusie is. Meer dan ooit onthullen raamovereenkomst en zijn naspel dat de WTO een ijzeren kooi is die ontwikkelingslanden in een onderhandelingsspel lokt dat op systematische wijze vervormd is ten gunste van de grote noordelijke handelsmachten. Door de toenemende onbuigzaamheid van de kant van die machten is het nu moeilijk een andere strategie uit te werken ter bescherming van de belangen van ontwikkelingslanden en de wereldwijde civil society dan die welke ontwikkeld werd voor Cancún, namelijk: de ontsporing van de ministeriële top.

In essentie komt ontsporing neer op het concentreren op het punt waarin de WTO het meest kwetsbaar is, namelijk het consensus-systeem van de besluitvorming. Concreet betekent dit er voor te zorgen dat er - voor of tijdens de 6e ministeriële top in Hong Kong - geen consensus komt op de belangrijkste onderhandelingsthema's.

Om succesvol te zijn, moet de strategie van ontsporing in de maanden voorafgaand aan de 6e Ministerial leiden tot een grote druk door lobby en op straat in Genève en tot grote nationale campagnes gericht aan bepaalde regeringen. Het moet samenkomen in een gecoördineerd programma van massa-actie en lobbydruk in Hong Kong en elders in de wereld op D-day, halverwege december 2005.

(TNI ASIA PROGRAMME; http://www.tni.org/asia; asia@tni.org; tel: 020-662 6608)


WTO---zzzzzzzzzzzzzzzziiiiiiiiiiiiiiiiiiiiipppppppppppppppppppppp


D) Petitie voor vrijlating van 36 gearresteerden tijdens WTO-minitop in Kenia
Organisaties wereldwijd richten zich aan handelsministers

Op de website het AIDC (Alternative Information and Development Centre) is de petitie te vinden die kortgeleden circuleerde onder organisaties die de internationale handelsbesprekingen volgen. De ondertekenaars richten zich daarmee aan de handelsministers uit hun eigen staten met het dringende verzoek om bij de Keniase regering de intrekking te bepleiten van de beschuldigingen tegen 36 mensen die op 3 maart bij een geweldloze demonstratie tegen de WTO in Keniase hoofdstad Mombasa gearresteerd werden.
Van elke brief wordt een kopie gestuurd aan de Keniase minister voor handel, Dr Mukhisa Kituyi. In Nederland deed Both Ends de coördinatie.
Men kan alsnog de deze week opgestuurde petitie steunen door contact op te nemen met Stefan Verwer (sv@bothends.org).


Hieronder een vertaling van de petitie-tekst:

(aan ...
etc ...

Wij, de ondertekenaars van deze petitie, willen bij u de ernstige situatie onder de aandacht brengen van 36 vreedzame demonstranten in Kenia. Hen staat mogelijk een lange gevangenisstraf te wachten terwijl ze hun fundamentele recht op vrijheid van expressie en vergadering uitoefenden rond de recent gehouden WTO mini-top in Mombasa. De bittere ironie van hun situatie is dat het onderwerp waartegen ze protesteerden - namelijk landbouwsubsidies in de geïndustrialiseerde wereld - een sentiment is, dat ook gedeeld wordt door de eigen regering, en een thema van verhitte diskussie op de bewuste WTO-bijeenkomst.

We verzoeken u uw invloed aan te wenden bij de Keniase regering opdat deze de aanklachten tegen de arrestanten intrekt. Het faciliteren van een WTO-bijeenkomst kan geen excuus zijn voor het schenden van fundamentele rechten van burgers. Demonstraties maken zondermeer deel uit van een normaal funktionerende demokratie die de vrijheid van expressie respecteert. De Kenya Human Rights Commission (KHRC) liet ons bovendien weten dat de activisten de wettelijk voorgeschreven procedures volgden, waarmee de gronden voor hun arrestatie en van de aanklachten tegen hen hoogst twijfelachtig zijn.

Hoewel de in rapporten genoemde aantallen variëren, gaan we er van uit dat er op 3 maart 2005 60 tot 100 mensen door de politie omsingeld en vastgehouden werden. Naderhand werden er zo'n 53 gearresteerd op, naar het schijnt, het terrein van een moskee. Er zijn verslagen waarin gesproken wordt over het uitoefenen van geweld tegen deze mensen door de politie. Van de groep werden er 43 tot de volgende dag in een cel vastgehouden, waarna men ze op borgtocht vrij liet. Tegen een groep van 36 mensen is nu (onder de Public Order Act) een formele aanklacht ingediend wegens deelname aan een illegale bijeenkomst, waarvoor een maximale gevangenisstraf van 3 jaar geldt. Op 29 april a.s. zal de groep moeten verschijnen voor de Kwale Magistrate's Court; daarom is er slechts weinig tijd om de zaak aanhangig te maken bij de Keniase autoriteiten.

Velen van ons zijn toegewijde campagnevoerders en activisten in eigen land. Sommigen van ons hebben het geluk om onze mensenrechten te kunnen uitoefenen zonder de soort sankties te riskeren waar onze collega's in Kenia mee te maken hebben. De meesten van ons zijn nu dan ook bezig met de voorbereidingen van activiteiten voor de Global Week of Action in april waarvoor vele duizenden zo niet miljoenen mensen over de hele wereld gemobiliseerd worden om een "nee" tegen vrijhandel te ondersteunen. De gedaagde activisten en hun sympatisanten zouden daaraan hun bijdrage hebben willen leveren, maar zijn gedwongen om zich voor te bereiden op het verdedigen van hun rechten in de rechtszaal tegen deze zeer problematische aanklachten.

Met alle respect verzoeken we u snel contact op te nemen met de Keniase Attorney General Amos Wako (fax: +254-20-315105) en de Director of Public Prosecution (fax: +254-20-243524) en hen te vragen de aanklachten in te trekken overeenkomstig de internationale uitgangspunten voor de mensenrechten. U kunt verder behulpzaam zijn door kopies van uw brieven aan hen te sturen aan de diplomatische vertegenwoordigers van Kenia in uw land.
De Keniase National Commission on Human Rights,en de KHRC doen soortgelijke verzoeken. Advokaten vertegenwoordigen de groep arrestanten door de grondwettelijkheid van de aanklachten onderwijl te toetsen. Zij gaan er van uit dat de Keniase Grondwet expliciet is de bescherming van fundamentele rechten, en dat Sectie 70 het recht op vrijheid van geweten, expressie en vergadering waarborgt.
Bij voorbaat dank voor uw inzet voor de getroffen mensen.

(afsluiting...)

Bron: http://www.aidc.org.za/?q=book/view/529


WTO---zzzzzzzzzzzzzzzziiiiiiiiiiiiiiiiiiiiipppppppppppppppppppppp


E) Besprekingen over 'medicijnakkoord' WTO opnieuw mislukt
Verhoudingen arm-rijk op scherp
(door Rob Bleijerveld)


31 Maart jongstleden was de tweede sluitdatum van de TRIPs Raad voor het vaststellen van een definitieve regeling voor export van medicijn-kopies aan staten zonder eigen farmaceutische industrie. Maar net als op 30 juni 2004 - de eerste sluitdatum - werd er geen overeenkomst bereikt over de vervanging van de huidige, tijdelijke uitzonderingsregeling voor dwanglicenties door een amendement van TRIPs-artikel 31(f). Ondertussen blijken de standpunten van de WTO-lidstaten niet wezenlijk veranderd te zijn maar dringt de tijd voor de miljoenen mensen die wachten op betaalbare medicatie. De vertegenwoordigster van de Afrika Groep sprak van een kwestie van "leven en dood" en de gemoederen liepen volgens waarnemers op 31 maart hoog op.


Afrika Groep cs. versus rijke industriestaten

Op 30 augustus 2003, aan de vooravond van de ministerstop in Cancún, en na jaren van bittere strijd, kwam deze tijdelijke uitzonderingsregeling ('waiver') tot stand. De Algemene Raad van de WTO legde het compromis vast in paragraaf 11 van het Raadsbesluit van die dag [1]; de toenmalige voorzitter van de Raad voorzag het daarnaast op eigen gezag van een aparte (en controversiële) toelichting. Het Raadsbesluit, met inbegrip van alle gemaakte voorbehouden, ruimde een belangrijke hindernis op voor met name lidstaten van de Afrika Groep om deel te nemen aan de top in 'Cancún'.

Tijdens de zitting van 31 maart jongstleden was er een verhit debat over vorm en inhoud van het nog uit te werken TRIPs-amendement, en over de omstandigheden waaronder het '30 augustus-besluit' en de voorzitterstoelichting tot stand waren gekomen. Het zijn met name de standpunten van de lidstaten van de Afrika Groep en die van grootste industriestaten die sterk uiteenlopen.
De laatste groep houdt vast aan het besluit van de Algemene Raad en aan de voorzitterstoelichting. Ze willen niet dat dat akkoord opengebroken wordt om er weer over te moeten onderhandelen. Deze groep bestaat ondermeer uit de VS, EU, Zwitserland, Taiwan, Japan, Canada, Australië en Hong Kong-China, en herbergt de hoofdkantoren van de machtigste farmaceutische industrieën.
De lidstaten van de Afrika Groep, die samen een groot deel uitmaken van het ledenbestand van de WTO, staan daarentegen een amendement voor dat slechts deels [2] uitgaat van genoemd besluit. Daarnaast verwerpen ze de voorzitterstoelichting. Deze stellingname wordt gedeeld door de meeste andere ontwikkelingsstaten in de WTO: Zambia (sprekend namens de groep van Minst Ontwikkelde Landen), Benin (sprekend namens de ACP-staten), Argentinië, Brazilië, India, de Filippijnen, Sri Lanka en Peru.

Een zwakke "cultuur van leven" vigeert...

Ambassadrice Valentine Rugwabiza van Rwanda, coördinator van de Afrika Groep, refereerde aan de Terri Shiavo-kwestie in de VS door de Amerikaanse president Bush te citeren: "Where there are serious questions and substantial doubts, our society, our laws, and our courts should have a presumption in favor of life. It should be our goal as a nation to build a culture of life". Volgens haar is de toewijding in de TRIPs Raad om "een cultuur van leven op te bouwen" echter veel te zwak en te weinig urgent om de miljoenen die stervende zijn, met name in Afrika, te bedienen van goede en betaalbare medicijnen. Al vier jaar lang ligt deze kwestie op tafel zonder dat een permannent oplossing dichterbij komt...

Cancún-compromis misbruikt

Rugwabiza haalde verder een voorstel aan van de Afrika Groep van 30 november 2004, waarin gedetailleerd ingegaan wordt het Raadsbesluit van 30 augustus 2003. Bepaalde onderdelen zijn volgens de Groep overtollig en moeten daarom geen deel uitmaken van een permanente oplossing voor dwanglicenties en exportmogelijkheden van generische medicijnen. Verder zijn er voorstellen voor elementen die wel opgenomen dienen te worden.
Net als nu het geval is, wezen "sommige" staten in augustus 2003 de concrete voorstellen van de Groep af. Tevens werd toen zekere druk uitgeoefend [3] opdat kritische lidstaten akkoord gingen met de in het conceptbesluit opgenomen beperkende voorwaarden en maatregelen. Die voorwaarden blijken een goede uitvoering van de (huidige) 'waiver' echter sterk te belemmeren [4].

Op 30 augustus 2003 (maar ook daarna) maakten de Afrika Groep en andere ontwikkelingsstaten duidelijk dat ze niet tevreden zijn met deze niet-strukturele oplossing en dat verdere diskussie nodig is om tot een permanente regeling te komen. Maar, omdat ze het belangrijk vonden om vlak voor Cancún hun steun uit te spreken voor de ministerstop namen ze (voorlopig) genoegen met de 'waiver'. Zo zouden de WTO-ministers zich immers beter kunnen concentreren op andere belangrijke thema's...
Ten aanzien van de inhoud van de voorzitterstoelichting [5] hebben ze steeds duidelijk hun reserveringen uitgesproken: een permanente oplossing behoeft een nauwkeurigere beschouwing met inbegrip van alle aspecten, waaronder de keuze van een geschikt uitvoeringsmechanisme. Volgens Rugwabiza was de toelichting uitsluitend bedoeld om ongerustheid weg te halen bij de farmaceutische industrie (als zouden de generische fabrikanten via de 'waiver' een sterke positie kunnen verwerven op de medicijn-markt [6]). De voorzitterstoelichting zou het tijdig bereiken van een compromis binnen handbereik brengen, maar de omstandigheden zijn inmiddels gewijzigd. Toch blijven zelfs nu de machtige industriestaten vasthouden aan het document.

"TRIPs-artikel 31 (f) aanpassen"

Beleidsmakers uit 35 Afrikaanse staten uitten onlangs hun ongerustheid over de effectiviteit van het "30 augustus-besluit" [7]. De Rwandese ambassadrice stond uitgebreid stil bij hun bevindingen. Voor het vinden van een geschikte en werkbare permanente oplossing is het in hun ogen nodig alle beperkingen voor export en import van generische medicijnen op te heffen. Daartoe moet ondermeer het artikel 31 (f) van het TRIPs akkoord herzien worden [8]. Daarbij bracht Rugwabiza de in de Doha Verklaring aangegane verplichting in herinnering: "To interpret and implement the TRIPS Agreement in a manner supportive of WTO Member's right to protect public health and, in particular, to promote access to medicines for all". Ze riep alle lidstaten op om zich in overeenstemming met letter en geest van paragraaf 11 constructief in te zetten voor het bereiken van een "permanente, duurzame, veilige en voorspelbare" regeling.
Vele ontwikkelingsstaten spraken hun steun uit voor de standpunten van de Afrika Groep.

Geen centimeter...

De VS, de EU en Zwitserland houden echter vast aan hun standpunt dat het Raadsbesluit een onderhandelingsresutaat is en een evenwicht schept tussen de belangen en zorgen van de verschillende groepen van lidstaten. Een paar onderdelen kunnen weliswaar geschrapt worden wegens overbodigheid, maar het "openbreken" van het Raadsbesluit, ofwel het heronderhandelen over de inhoud van de 'waiver', zou het bereiken van een consensus over een amendement erg bemoeilijken... [3] Ze zeggen bang te zijn dat heronderhandeling leidt tot verzwakking van de garanties die moeten voorkomen dat generische medicijnen verdwijnen naar markten waarvoor ze niet bedoeld zijn.
Verder staat voor hen buiten kijf dat de voorzitterstoelichting onderdeel is van de consensus.

Zwitserland ging ook in op de naar voren gebrachte urgentie voor de bevolking van vele staten die zich in een benarde situatie bevindt ("leven en dood") en op de beweerde immoraliteit van uitstel van een overeenkomst. De Zwitserse regering voelt zich niet aangesproken omdat de 'waiver' een gezamenlijk besluit is van de WTO-lidstaten. Verder zou de Zwitserse staat bezig zijn met het veranderen van eigen wet en regelgeving om uitvoering van de 'waiver' mogelijk te maken [9]. Openbreken van de 'waiver' zou dit proces juist in gevaar brengen.
Kenia bracht een uitspraak van de Canadese delegatie in herinnering van 29 augustus 2003 die een erkenning inhoudt van de druk waaraan de delegaties van met name Afrikaanse staten bloot stonden: Canada loofde het "opmerkelijke geduld" dat de arme staten hebben met de rijke staten in deze kwestie van "leven en dood".

De formele bijeenkomst van de TRIPs Raad van 31 maart werd aldus zonder overeenkomst over het amenderen van artikel 31 (f) afgesloten. Op verzoek van de Afrika Groep zal aantredend voorzitter Choi Hyuck tot eind mei proberen alsnog een basis te vinden voor een akkoord. De kwestie zal vervolgens weer aan de orde komen in de Trade Negotiation Committee (mei) en de Algemene Raad van 26 en 27 mei. De TRIPs Raad komt pas op 14 en 15 juni weer bijeen, vlak voordat in Geneve het concept-startdocument voor de Hong Kong-top van december wordt opgemaakt.

Open eind?

Met deze houding drijven de rijke staten deze patentkwestie op de spits. Mogelijk is hun bedoeling om te kijken in hoeverre deze kwestie opnieuw in te brengen is in het geheel van onderhandelingen van de Doha Ontwikkelings Agenda. Een uiteindelijk compromis zou verdere 'compensatie' kunnen opleveren op andere handelsterreinen.
Tevens staan de bepalingen in het TRIPs-verdrag al enige tijd onder druk door ontwikkelingen in de World Intelectual Property Organisation (WIPO) [10]. Maar ook wordt de houdbaarheid van de bepalingen uit het TRIPs-verdrag aangetast door opname van zogenaamde TRIPs Plus-bepalingen in regionale en bilaterale handelsverdragen waar de VS en de EU hard op inzetten [11].

Ondertussen toont de bijeenkomst van de TRIPs Raad van 31 maart aan dat het geroemde geduld van de ontwikkelingsstaten opraakt en dat de rijke staten zichzelf steeds meer isoleren. Kenia gaf aan, dat het niet vinden van een oplossing een negatief effect kan hebben op de uitkomst van ministerstop in Hong Kong...


Noten:
[1] Het besluit gaat over de uitvoering van paragraaf 6 van de Doha Verklaring over TRIPS en Volksgezondheid uit 2001. Het TRIPS-akkoord laat toe dat overheden in geval van een nationale gezondheidscrisis en onder stringente voorwaarden zogenaamde gedwongen licenties goedkeuren ten behoeve van de productie van goedkope, generische medicijnen voor de binnenlandse markt. Het Raadsbesluit van 30 augustus 2003 verruimt de mogelijkheden voor productie en export van een beperkte groep generische medicijnen naar staten die geen of onvoldoende farmaceutische capaciteit hebben. Toch bestaan er belangrijke hindernissen die de praktische uitvoering veelal belemmeren.
[2] Ze baseren zich hierbij op de volgende passage in paragraaf 11: "the amendment will be based, where appropriate, on this Decision."
[3] Volgens Zambia en Kenia deden de rijke staten hen (en andere lidstaten) beloften in ruil voor hun steun voor het "30 augustusbesluit" en de voorzitterstoelichting. Zambia werd destijds verzekerd dat de 'waiver' een tijdelijke was en dat diskussies voor het vinden van een strukturele regeling (door amendering van het TRIPs-artikel) zouden volgen, en wel op basis van dat zelfde Raadsbesluit! Opmerkingen van rijke staten op 31 maart j.l. als zouden lidstaten als Zambia het debat weer willen opbreken, zijn daarom niet ter zake doende.
Volgens Kenia hielden de VS en andere rijke staten in augustus 2003 de Afrikaanse staat met succes af van het voorlezen van een (kritische) verklaring in de Algemene Raad. Hoewel de VS deze beschuldiging af deed als "perceived promises" en "ongefundeerd", zegt Kenia bewijzen te hebben.
[4] Zowel TRIPs-artikel 31 (f) als de 'waiver' gaan ervan uit dat productie onder dwanglicentie voornamelijk gericht moet zijn op het leveren aan de binnenlandse markt, hetgeen de exportmoglijkheden beperkt. Daarnaast zijn er beperkingen door door speciale verordeningen voor labeling en verpakking en voor de actieve ingrediënten. Zie ook: "'Akkoord' voor toegang tot medicijnen in WTO: beter geen oplossing dan een valse oplossing!", door Stijn Oosterlynck, WTO.ZIP nieuwsbrief nr 28, 3 september 2003 (http://www.globalinfo.nl/article/articleview/202/)
[5] Op 31 maart bevestigde een "senior official" van de WTO dat er achteraf aan het besluit-document van de Algemene Raad van 30 augustus 2003 een voetnoot toegevoegd is. Daardoor wordt, aldus de Afrika Groep, ten onrechte suggereerd dat de voorzitterstoelichting met algemene instemming aangenomen is. Volgens de ambtenaar is de voetnoot echter toegevoegd ter kennisgeving aan de lezers en verandert het niets aan de status van de toelichting (...).
[6] De grote farmaceutische bedrijven zijn bang dat generische exportmedicijnen voor veel lagere prijzen doorverkocht worden op de eigen thuismarkten, zomogelijk zelfs als vervalst merkproduct. Ook zijn ze beducht voor direkte concurrentie door generische producten omdat - zo blijkt uit Aziatisch onderzoek - de beschikbaarheid van (goedkopere) generische producten hen noodzaakt het eigen prijspeil te laten zakken... Dat laatste kan tevens in hand gewerkt worden door een prijsbeleid van overheden. Zie: "(Draft) Conclusions of Asian workshop on TRIPs and access tot medicines: national responses (Kuala Lumpur 28-30 november 2004", door Chee Yoke Ling en Martin Khor, TWN Info Service on WTO and Trade Issues (Dec04/2), Third World Network, 6 december 2004 (http://www.twnside.org.sg/title2/twninfo173.htm).
Het Third World Network bracht een handboek uit met betrekking tot herziening van patentbeleid en -wetten: "Manual on Good Practices in Public Health Oriented Patent Policies and Laws, and its supplement" (meer info bij: twnet@po.jaring.my)
[7] Zie noot 5.
[8] Een goede structurele oplossing is nodig, zeker nu de Indiase regering een nieuwe patentwet aannam die de uitvoering van dwanglicenties sterk bemoeilijkt (lange wachttijden, rechtszaken over royalties, etc.). De wet is stringenter dan het TRIPs-verdrag vereist (!), terwijl India tot voor kort juist een zeer belangrijke producent en leverancier was voor staten zonder eigen farmaceutische industrie ("India's TRIPS Compliance Effort Could Be Test Case", door William New van 24 maart 2005 (http://www.ip-watch.org/weblog/index_test.php?p=33)).
Bangladesh werpt zich nu op als opvolger van India en boogt op strategische samenwerking met Indiase bedrijven als CIPLA. Tot 2016 hoeft Bagladesh zich volgens de TRIPs-afspraken tot 2016 niet te houden aan bepaalde bepalingen door zijn status als Minst Ontwikkeld Land ("Pharmaceutical Sector Growing Fast", door Nazmul Hassan, 26 maart 2005 (http://www.arabnews.com/?page=9&section=0&article=61111&d=26&m=3&y=2005&pix=community.jpg&category=Features%22)). Desondanks blijft er struktureel een tekort aan capaciteit voor goedkope, legale farmaceutische producten bestaan.
[9] Ik kon geen relevante bronnen raadplegen [R.B.], maar wel is in WTO.ZIP al wel geschreven over Canadese stappen in deze richting en de daarbij behorende kanttekeningen. Zie: "Canada past Patent Wet aan om de uitvoer van generische geneesmiddelen mogelijk te maken", door Stijn Oosterlynck, WTO.ZIP nieuwsbrief nr 38 van 22 oktober 2003(http://www.globalinfo.nl/article/articleview/248/).
[10] Zie ondermeer: "Debate Heats Up Over WIPO Development Agenda," door William New van 1 april 2005 (http://www.ip-watch.org/weblog/index.php?p=39).
[11] Zie ondermeer: "'Data Exclusivity' - how the EU could use EPAs to undermine access to affordable medicines," door Tetteh Hormeku (TWN-Africa), in: African Trade Agenda, vol 2 nr 2, februari 2005 (twnafrica.org/docs/ATA-22-en.rtf).

bronnen:
- "Heated discussions as TRIPS and Health Para 6 deadline is missed", door Sangeeta Shashikant (TWN), 1 april 2005 (http://lists.essential.org/pipermail/ip-health/2005-April/007713.html).
- "TRIPS Public Health Amendment Deadline Missed", door William New, 31 maart 2005 (http://www.ip-watch.org/weblog/index_test.php?p=37)
- "Talks On TRIPS and Health Stall As Deadline Nears", door William New, 21 maart 2005 (http://www.ip-watch.org/weblog/index_test.php?p=31)
- "Africa Group submits proposal for amending TRIPs in relation to access to medicines," Third World Network van 15 December 2004 (http://twnside.org.sg/title2/twninfo177.htm).


WTO---zzzzzzzzzzzzzzzziiiiiiiiiiiiiiiiiiiiipppppppppppppppppppppp


F) Goede bedoelingen met bijwerkingen
Wemos-documentaire over Roll Back Malaria-partnerschap
(door Nienke Nuyens [1])

Wemos presenteert vol trots de documentaire "Goede bedoelingen met bijwerkingen." Deze productie van 20 minuten gaat over malariabestrijding in Tanzania. Een nieuwe trend is om ziekten zoals malaria aan te pakken in een partnership met overheden, bedrijven, maatschappelijke organisaties en instellingen van de Verenigde Naties. Een voorbeeld van zo'n partnership is Roll Back Malaria. De bedoelingen zijn goed, maar er zijn ook bijwerkingen...
De documentaire is te bestellen als DVD of video voor slechts € 5 via privatesector@wemos.nl (of tel. 020-4352060).


"Goede bedoelingen met bijwerkingen"

In Tanzania sterft elke vijf minuten iemand aan de gevolgen van malaria. Per jaar sterven er in Afrika één miljoen mensen aan de ziekte. Dat is meerdere keren het aantal slachtoffers van de Tsunami in Azië eind 2004.

Malaria is een armoedeziekte. Het komt vooral voor in de armste ontwikkelingslanden.
In 1998 is het Roll Back Malaria Global Partnership (RBM) opgericht met als doel de halvering van het aantal malariapatiënten in 2010. In het partnership maken overheden, de farmaceutische industrie en instellingen van de verenigde naties samen een vuist. Het partnership promoot het gebruik van muskietennetten en werkt aan de ontwikkeling van effectieve, nieuwe malariamedicijnen.

De bedoelingen zijn goed en volgens Minister van Ardenne voor Ontwikkelingssamenwerking zijn de partnerschappen, de driehoek van overheid, bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties, een duurzaam antwoord op ziekten als malaria.
Maar de realiteit van Tanzania laat zien dat er bijwerkingen zijn.

Een onderzoek van de People's Health Movement toont aan dat door Roll Back Malaria het budget voor malariabestrijding wel is gestegen, maar dat voor de meeste mensen de muskietennetten onbetaalbaar zijn. Ook de nieuwe medicijnen zijn voor de arme bevolking meestal niet te betalen. Omdat de patiënt vaak een te lage dosering koopt, neemt bovendien resistentie tegen de ziekte toe. De Wereldgezondheidsorganisatie wil dat de markt zijn werk doet, maar de praktijk laat zien dat dit niet realistisch is. Zwangere vrouwen en kinderen tot 5 jaar krijgen nu een subsidie van 2.60 dollar per klamboe, maar voor de allerarmsten zijn preventie en medicatie eenvoudigweg te duur.

Roll Back Malaria schenkt te weinig aandacht aan de oorzaken van de ziekte zoals armoede, slechte behuizing, stilstaand water en onhygiënische woonomgeving. Hiervoor is geen geld beschikbaar. Het partnership zorgt bovendien door alle rapportageverplichtingen voor extra werkdruk bij het gezondheidspersoneel. Pas als het partnership de gezondheidszorg in brede zin in het ontvangende land zou versterken, bijvoorbeeld door training van personeel, investeringen in apparatuur etc., dan zou er meer kans zijn op succes.


Noot:
[1] Nienke is Communication officer Health and the Private Sector bij Stichting Wemos.

--------------------------------------------------------------------
kader: Campagne: Toegang tot zorg voor iedereen!

Het uitbrengen van de documentaire is onderdeel van de campagne "Toegang tot zorg voor iedereen!" die Wemos, in samenwerking met de regionale COSsen, in 2004 begon en die doorloopt tot eind dit jaar.
Iedereen moet toegang hebben tot goede zorg. Dat is in veel ontwikkelingslanden lang niet het geval. We willen bereiken dat de Nederlandse overheid zich internationaal sterk maakt voor een gelijke toegang tot gezondheidszorg voor alle mannen, vrouwen en kinderen ter wereld.

Waarom is toegang tot zorg zo belangrijk?

Een optimale gezondheid is een universeel mensenrecht. Dat betekent dat iedereen een beroep moet kunnen doen op goede, betaalbare zorg. En dat overal ter wereld voorwaarden aanwezig moeten zijn voor een gezond leven. Zoals schoon drinkwater, goede voeding en veilige arbeidsomstandigheden. Dat lijkt zo vanzelfsprekend. De realiteit is helaas anders. In veel ontwikkelingslanden is goede gezondheidszorg voor veel mensen niet beschikbaar.

Voorbeeld

Abiola Tilley-Gyado is kinderarts in Afrika. Zij erkent dat medicijnen hard nodig zijn: van de zes miljoen Afrikanen met HIV hebben slechts 300.000 mensen toegang tot aids-medicijnen. Maar alleen medicatie leveren is volgens Tilley-Gyado zinloos. "Als je medicijnen beschikbaar stelt tegen bijvoorbeeld aids, moet je tegelijkertijd ook zorgen voor schoon water en goede medische hulp in plaatselijke ziekenhuizen. En wat heb je aan medicijnen als je niet eens te eten hebt?"

Waarom een campagne?

Met steun van Nederlandse zorgverleners wil Wemos politici aansporen zich sterk te maken voor gelijke toegang tot zorg voor iedereen. Goede gezondheid is niet voor niets een universeel mensenrecht. Ook de Nederlandse overheid heeft de plicht om voor dat recht op te komen en overheden van ontwikkelingslanden hierin te ondersteunen. Via een grote campagne in 2004 en 2005 willen we deze boodschap overbrengen. Zorginstellingen in Nederland kunnen hun betrokkenheid bij de gezondheidszorg in ontwikkelingslanden tonen door een activiteit te organiseren tijdens de Week van Internationale Gezondheid.

Steun betuigen?

Wemos verzamelt zoveel mogelijk steunbetuigingen onder zorgverleners in Nederland. Met die steun roept Wemos de Nederlandse overheid op zich internationaal sterk te maken voor een gelijke toegang tot zorg voor iedereen. Steun ook de campagne en sms de letters 'SOS' naar het nummer 4777 of steun de campagne op http://www.smssos.nl

Meer over de achtergrond van de campagne op http://www.smssos.nl of neem contact op via campagne@wemos.nl


WTO---zzzzzzzzzzzzzzzziiiiiiiiiiiiiiiiiiiiipppppppppppppppppppppp


G) Coherentie van landbouw- en ontwikkelingsbeleid
(door Niek Koning [1])

Vijftien jaar geleden kwam het Europese landbouwbeleid ernstig in opspraak. De EU dumpte haar rundvleesvoorraden in landen aan de Afrikaanse westkust. Daarmee berokkende ze ernstige schade aan de veehouders van de Sahel voor wie dit een traditionele afzetmarkt was. Economen rekenden voor dat die schade een veelvoud was van de ontwikkelingshulp die de Sahel-landen van Europa kregen. In 1993 dwong het maatschappelijke protest de EU om deze praktijk te staken.

Deze affaire gaf een belangrijke impuls aan het coherentiebeleid. Dat moest flagrante strijdigheden tussen het landbouw- en ontwikkelingsbeleid in de toekomst voorkomen. Het coherentiebeleid werd geënt op het liberalisatiestreven binnen de WTO. Ontwikkelde landen moesten hun markten openen, en ontwikkelingslanden moesten geholpen worden om die openstelling te benutten. Aldus zouden ze van multilaterale handelsliberalisatie profiteren.


Inmiddels hebben we een nieuwe affaire. Dit keer worden de Westafrikaanse markten overspoeld door Europese kippen. Die zijn goedkoper dan Afrikaanse kip, niet alleen doordat onze pluimveesector zo modern is, maar doordat de prijzen van voergraan in Europa sterk verlaagd zijn. Dat kon doordat de Europese graanboeren toeslagen kregen. In principe hebben de Westafrikaanse landen het recht om zich hier met invoerrechten tegen te verweren. Maar de Wereldbank en het IMF hebben hen gedwongen dat niet te doen. De EU wil nu samenwerkingsovereenkomsten met deze landen sluiten waardoor ze hun invoerrechten ook in de toekomst niet kunnen verhogen. Zo worden Afrikaanse boeren opnieuw met Europese subsidies van hun eigen markten gedrongen. Maar dit keer met de zegen van de WTO. De directe toeslagen mogen van de WTO-regels. De samenwerkingsovereenkomsten die Europa wil sluiten passen bij het liberalisatiedoel van de WTO. En daarmee passen ze ook keurig in het officiële coherentiebeleid.

Wat hier aan de hand? Het coherentiedebat is voortgekomen uit verzet tegen dumping. Dat is niet hetzelfde als het omarmen van handelsliberalisatie. De eerste pogingen om dumping tegen te gaan, zijn niet ook niet uit het liberalisatiestreven voortgekomen. De harde werkelijkheid had alle westerse landen al vóór de tweede wereldoorlog geleerd dat landbouwontwikkeling niet mogelijk was zonder bescherming. Maar puur nationale bescherming leidde tot importverdringing en dumping. Daarom vroeg de Volkerenbond in 1933 om multilaterale ordening van de wereldmarkten voor primaire produkten door wereldgoederenovereenkomsten. Hij werd gevolgd door het Amerikaanse landbouw-ministerie, door de vooraanstaande econoom Keynes, en door de Voedsel- en Landbouwconferentie van de Verenigde Naties. Dat leidde tot artikelen in het GATT-verdrag van 1947 die bepaalden dat regeringen hun landbouw mochten beschermen, mits ze hun produktie beperkten en subsidies niet gebruikten om meer dan een billijk aandeel in de wereldmarkt te verwerven. Dit was geen liberaal multilateralisme, maar een multilateraal streven naar evenwichtige ordening van de landbouwmarkten.

Waar komt het liberale multilateralisme van de WTO dan vandaan? Dat kwam van de krachten die de multilaterale regels aan hun laars lapten terwille van een eng-nationaal protectionisme dat leidde tot dumping. In het Amerika van de jaren ’30 kon de New Deal regering deze krachten nog in toom houden. Maar na de oorlog slaagden ze erin de dumping van graan steeds verder op te voeren en weigerden ze, in strijd met de GATT-regels, de bescherming van zuivel en suiker te koppelen aan produktiebeperking. Ook in de EU overwogen al snel de agro-industriële voorstanders van offensieve bescherming. Met de mond beleed de Unie het streven naar wereldgoederenovereenkomsten, maar in de praktijk bezondigde ze zich aan toenemende dumping. Het leidde tot een ontregeling van de wereldmarkten die de ontwikkelingslanden en echte agrarische exportlanden benadeelde, en rond 1980 leidde het tot een conflict tussen de twee boosdoeners zelf. De VS verweet de EU dat ze met haar dumping van graan parasiteerde op een areaalbeperkingsprogramma waarmee de Amerikanen een instorting van de internationale graanmarkten probeerden te voorkomen. De EU weigerde hiermee op te houden zolang de VS graanvervangers dumpte op de Europese veevoermarkt. In dit conflict van free riders kozen de Amerikanen een nieuwe strategie. Ze verlaagden hun binnenlandse landbouwprijzen tot wereldmarktniveau, compenseerden hun boeren met toeslagen, en noemden dat ‘liberalisering’. Op die basis sloten ze een coalitie met de agrarische exportlanden van de Cairns-groep die Europa bij de Uruguay Ronde in de tang nam en wereldwijde afschaffing van prijssteun eiste.

Na lang touwtrekken sloten de VS en de EU een compromis. Landen moesten hun prijssteun verlagen, maar directe toeslagen werden vrijgesteld. Dit compromis, dat verwoord was in het akkoord van de Uruguay Ronde en dat de VS en de EU willen consolideren in de Doha Ronde, loste hun conflict op op kosten van de rest van de wereld. Directe toeslagen waren het beschermingsinstrument van de rijken. Door die vrij te stellen konden de rijke landen doorgaan met exporteren onder hun eigen kostprijs, zonder zich aan kwantitatieve beperkingen te onderwerpen. De rest van de wereld werd gedwongen zijn bescherming te verminderen. Want de prijssteun die verlaagd moest worden omvatte niet alleen exportsubsidies, maar ook invoerrechten - het protectie-instrument van de armen. De ontwikkelingslanden kregen een ‘speciale en gedifferentieerde behandeling’, en de minst ontwikkelde landen zijn van reductieverplichtingen vrijgesteld. Maar de Wereldbank en het IMF dwongen hen om die vrijstellingen niet te gebruiken, en Europese samenwerkingsovereenkomsten gaan in dezelfde richting.

Aldus werd een convenant van free riders verheven tot hoogste wijsheid op wereldhandelsgebied. De free riders poseren nu als de echte multilateralisten. Hun critici worden in de hoek gezet als anti-multilateralisten. Zij zijn anti-globalisten die zich verzetten tegen het multilaterale handelssysteem, of anders-globalisten, die met hun luchtkastelen over multilaterale ordening het echte multilateralisatieproces binnen de WTO bemoeilijken. De ideologische suprematie van het liberalisatiedenken wordt geschraagd door de neoklassieke vrijhandelstheorie. Die is weerlegd door de geschiedenis, maar politiek opportuun genoeg om zichzelf te overleven. Het liberale coherentiebeleid is de sluitsteen van het bouwwerk. Het verleent het liberalisatieprogram de morele status van de gouden weg om tot ‘pro-poor growth’ in ontwikkelingslanden te komen. Degenen die zich tegen het free rider gedrag van de VS en de EU verzetten worden nu zelf neergezet als enghartige protectionisten die de bestrijding van honger en armoede in de weg staan.

Wie zijn ogen nog open durft te houden ziet dat het anders is. Wat de VS en Europa bepleiten is een pseudo-liberalisatie die hen toestaat om door te gaan met dumpen. Maar echte vrijhandel is ook geen oplossing. Ze is voordelig voor grote boeren in midden-inkomenslanden als Brazilië, Thailand en Zuid-Afrika. Maar niet voor de massa van kleine boeren of voor de minst ontwikkelde landen. De verlaging van invoerrechten in de laatste heeft alleen maar geleid tot een diepere crisis. Lage prijzen verhinderen boeren om te investeren zodat ze gevangen raken in een vicieuze cirkel van bodemdegradatie en armoede. Die ondermijnt de afzetmarkt voor industrie en diensten, zodat de jongeren die naar de stad vluchten geen werk vinden maar vervallen in marginale activiteiten. Dit bevordert criminaliteit, corruptie, en cliques die vechten om de staatsmacht als enig overgebleven middel om zichzelf te verrijken. In Afrika heeft het liberalisatieprogramma zo overduidelijk gefaald dat liberale economen op zoek zijn naar zondebokken. Met hun verhalen over bad governance en falend social capital leggen ze de schuld bij de Afrikaanse sociaal-politieke cultuur. Maar deze problemen zijn niet zomaar inherent aan de Afrikaanse cultuur. Ze worden versterkt door een economische crisis die verergerd is door de liberale recepten.

Wie werkelijk coherentie wil van landbouw- en ontwikkelingsbeleid, moet niet met allerlei middelen tegengaan dat ontwikkelingslanden dezelfde conclusie trekken die onze landen al lang geleden hebben getrokken. Namelijk dat de landbouw niet aan de vrije markt kan worden overgelaten. Dat betekent dat multilateralisme en beleidscoherentie niet geënt kunnen worden op het vrije marktconcept, maar dat we terug moeten naar het oorspronkelijke uitgangspunt: een evenwichtige ordening van de internationale landbouwmarkten.

Ik sluit af met een citaat uit een recente notitie van ROPPA, de zelfbewuste koepel van Westafrikaanse boerenorganisaties: ‘Het einde van het pragmatisme van de GATT, die aan de landbouw een speciale status toekende, betekent een wereldwijde deregulering van landbouwmarkten en een inperking van het gebruik van de meeste landbouwpolitieke instrumenten. Omdat ze tot elke prijs de internationale handel wil vergroten wil de WTO invoerbeperkingen, die zowel arme als rijke landen kunnen gebruiken, ontmantelen. In plaats daarvan bevoordeelt ze beschermingsinstrumenten als ontkoppelde steun, die alleen voor rijke landen toegankelijk zijn. Deze ontwikkeling dreigt de concurrentie tussen landbouwsystemen in de wereld te verscherpen ten koste van gezinsbedrijven, en meer in het bijzonder, ten koste van landen die niet de middelen hebben om hun boeren met directe toeslagen te ondersteunen. Ondanks de gedifferentieerde behandeling waar onze landen van profiteren, is de bescherming van onze landbouw te laag. Het gemeenschappelijke buitentarief van de Westafrikaanse Economische en Monetaire Unie moet verhoogd worden om onze interne markten te helpen beschermen.
Het is waar dat er grote ongelijkheden bestaan in de steun die de landbouw in verschillende delen van de wereld krijgt om zijn concurrentievermogen te verbeteren. Maar dat mag niet leiden tot een algehele afschaffing van landbouwbeleidsinstrumenten of, nog erger, tot het misleiden van producenten met het idee dat de theorie van de comparatieve voordelen de basis kan zijn voor een duurzame handel. Comparatieve voordelen hebben allerlei dynamische aspecten die alleen gerealiseerd kunnen worden met structuur- en investeringsprogramma’s zoals NEPAD. Zulke programma’s zijn absoluut nodig, maar kunnen alleen slagen binnen zones met een vergelijkbare produktiviteit met bescherming aan de buitengrenzen’ [2].


Noten:
[1] Dit artikel is de inleiding die Niek Koning, universitair docent aan de Landbouwuniversiteit Wageningen, hield op 25 februari j.l. voor een conferentie van de Groen van Prinsterer Stichting (het wetenschappelijk bureau van de ChristenUnie). Het artikel verscheen op 15 maart 2005 op:
http://globalinfo.nl/article/articleprint/556/-1/1/
[2] "ROPPA, For farming policies in favour of family farms and trade rules that show solidarity," Ouagadougou (augustus 2003).


WTO---zzzzzzzzzzzzzzzziiiiiiiiiiiiiiiiiiiiipppppppppppppppppppppp


H) tip: "Geopolitiek en de mondiale rooftocht der ondernemingen"

Aziz Choudry - activist, schrijver en onderzoeker uit Nieuw Zeeland - schreef in maart een baanbrekend artikel over het handelsbeleid van de VS en de EU sinds de mislukking van de WTO-top in Cancún.
Een vertaling door Tijn van Beurden ("Geopolitiek en de mondiale rooftocht der ondernemingen"/ 27 maart 2005) is te vinden op http://globalinfo.nl/article/articleprint/570/-1/1/


Nu de onderhandelingen in de WTO, sinds Cancún, niet de door veel ondernemingen gewenste resultaten hebben opgeleverd, geven de VS en andere regeringen in toenemende mate - daartoe aangespoord door big business lobby's - de voorkeur aan bilaterale vrijhandelsovereenkomsten en investeringsverdragen. Die onderhandelingen zijn door hun aard minder zichtbaar en kunnen makkelijk ontsnappen aan de aandacht van de NGO's en andere oppositiebewegingen tegen de WTO en regionale afspraken zoals de NAFTA en de FTAA.
De (onderhandelingen over) bilaterale vrijhandelsovereenkomsten en investeringsverdragen hebben alles met geopolitieke belangen te maken en ze hebben vergaande implicaties, onder andere op het gebied van uitholling van democratische ruimte betreffende intellectuele eigendomsrechten.

Een kenmerkend citaat uit het stuk:

"En erger nog, in het concept BIT (Bilaterale Investerings Verdrag, vert.) tussen de VS en Pakistan heeft de VS er op aangedrongen dat Pakistan Amerikaanse ondernemingen schadeloos stelt voor hun toekomstige investeringen in geval van inbreuk op de IPR (intelectueel eigendomsrecht, vert.) en eenzijdige annulering van octrooien. Volgens een ambtenaar van het Pakistaanse ministerie van Justitie houden de Amerikaanse onderhandelaars vol dat als Islamabad niet onmiddellijk compensatie betaalt aan benadeelde Amerikaanse ondernemingen, de ICSID van de Wereld Bank de compensatie zal betalen en het bedrag als een lening van Pakistan zal behandelen. (27)"

(Oorspronkelijke titel: "Corporate conquest, global geopolitics: Intellectual property rights and bilateral investment treaties"; verschenen in het maart-nummer van het blad Seedling van GRAIN (http://www.grain.org/seedling/?id=314)).


WTO---zzzzzzzzzzzzzzzziiiiiiiiiiiiiiiiiiiiipppppppppppppppppppppp


I) Regering gooit beschermende internationale arbeidsregelgeving over boord
(door Robin van Stokrom)

Het Internationaal Havenwerkersverdrag moet van tafel vindt het kabinet, en het heeft daartoe in maart 2005 een wetsvoorstel ingediend. De vakbonden en de havenwerkers zijn op zijn zachtst gezegd woest, terwijl de werkgevers 'eindelijk' voor elkaar hebben waar ze al jaren op uit waren.


Het betreffende verdrag, ILO 137, is in 1976 door de Nederlandse regering geratificeerd. Volgens dit ILO-verdrag (International Labour Organisation) behoren havenwerkers geregistreerd te staan en krijgen zij vervolgens voorrang op het verrichten van havenwerk boven ongeregistreerde arbeiders. Het doel hiervan is ondermeer om invoering van technologische vernieuwingen in de havensector eenvoudiger te maken, op basis van consultatie en onderhandeling [1].

Maar, zo stelt nu de Minister van Sociale Zaken, deze regeling past niet in 'een modern arbeidsmarktbeleid' waarbij iedereen een gelijke kans behoort te krijgen [2]. De vakbonden zien het anders. Zij stellen dat de regeling, die voorziet in een registratiesysteem van havenarbeiders, het werk veiliger maakt en een acceptabel beloningssyteem voor de werknemers mogelijk maakt. Zonder dit zogenoemde pasjessysteem zouden werkgevers eenvoudiger goedkopere krachten, zonder goede scholing, kunnen aannemen.

Het wetsvoorstel van Minister van Sociale Zaken De Geus tot opzegging van het ILO-verdrag is volledig in lijn met de wens van de werkgevers. Volgens het ILO-verdrag behoren de werknemers en de werkgevers samen overleg te voeren over de invoering ervan, wat in de jaren tachtig ook gebeurde, maar sinds 2000 frustreren werkgevers dat overleg. In de praktijk komt er sinds 2000 niet veel terecht van het pasjessysteem. "Schandalig gedrag loont kennelijk, want nu krijgen ze van De Geus alsnog hun zin," vindt Niek Stam [3], FNV-vakbondsbestuurder.

De Geus negeert rechterlijke beslissing

Omdat de regering nauwelijks enige actie ondernam om de situatie te veranderen, klaagden de vakbonden de Nederlandse staat aan bij de Haagse rechtbank. Die zaak werd 6 oktober 2004 gewonnen. De rechter oordeelde dat de Staat zijn internationale verplichtingen schendt, maar de rechter vond zich niet gemachtigd om te oordelen of de staat wetgeving moest ontwerpen om het registratiesysteem wettelijk verplicht te stellen [4].

Als antwoord heeft De Geus nu een wetsvoorstel ingediend om het verdrag op te zeggen, in plaats van het verdrag daadwerkelijk na te komen door het in wetgeving om te zetten of de wet aan te passen. "Het is toch te gek op los te lopen wat deze man doet. De Geus rijdt door een rood stoplicht en krijgt van de rechter een bekeuring vanwege het overtreden van de wet. Wat doet de Geus? Gewoon het stoplicht weghalen want dan kan je ook niet de wet overtreden," stelt de havenbondsbestuurder Stam [5].

Tweede Europese havenrichtlijn

Wat des te vreemder is, zo stelt de FNV, is dat de tweede Europese havenrichtlijn, ingediend door de Europese Commissie op 13 oktober 2004, de EU-lidstaten oproept dit ILO-verdrag te implementeren. De Europese Commissie zegt "de kwaliteit van het werk in de haven te willen bevorderen en beveelt regeringen aan het ILO 137 verdrag te ratificeren", stelt Stam [6].

Maar dat is slechts lippendienst, voegt Stam eraan toe. Net als de eerste havenrichtlijn, die in november 2003 werd verworpen door een krappe meerderheid in het Europese Parlement [7], moet deze 'hernieuwe' versie de zelfafhandeling van de scheepslading door de bemanningsleden en niet opgeleide gelegenheidsarbeiders toelaten. Dit laatste is in strijd met het ILO verdrag 137 want deze conventie bepaalt - middels het registratiesysteem - dat het havenwerk alleen uitgevoerd mag worden door erkende, opgeleide havenarbeiders.

De Europese Commissie roept Europese regeringen enkel op om het ILO verdrag 137 te ratificeren - om daarmee de diverse nationale wetgevingen te stroomlijnen - maar stelt dit niet verplicht. En zoals de Nederlandse regering laat zien, dit niet-bindend advies betekent weinig. Ook de tweede Havenrichtlijn stelt havenwerk dus open voor niet opgeleide – en dus lager betaalde – havenwerkers [8].

De inhoud van tweede Europese havenrichtlijn kwam als een grote boze verrassing voor de Europese bonden. De vakbonden zijn woedend over het voorstel om los- en laadwerk door de bemanning van de schepen toe te staan ('zelfafhandeling'). Dit maakt het havenwerk minder veilig en vermindert de werkgelegenheid en sociale zekerheid van de huidige havenarbeiders, aldus havenarbeiders en vakbonden.

Europese werkgevers vrezen stakingen

Maar niet alleen de bonden zijn ontevreden over de inhoud. Ook werkgeversorganisaties in Europa reageerden verbaasd op het voorstel, en zijn uitermate ontevreden. De 400 Europese havens behoren reeds tot de goedkoopste in de wereld, en zij willen nu vooral de rust bewaren - vooral gelet op de talloze stakingen die de eerste Europese havenrichtlijn provoceerde. De Belgische directeur van de Antwerpse haven, Delwaide, verklaarde erg angstig te zijn voor acties in deze haven waar 85% van de havenwerkers in de vakbonden georganiseerd zijn. "Onrust kan het imago van de haven ernstig aantasten" [9].

Zo staat ook de ECSA, koepel van de nationale organisaties van reders in Europa, bepaald niet te springen om snelle invoering van de zogenoemde zelfafhandeling van de lading. In hun nieuwsbrief stelt de koepel dat de politieke bespreking van de richtlijn niet gepaard mag gaan met stakingen en andere vakbondsacties in de havens [10].

De Britse en Duitse regeringen reageerden tevens teleurgesteld. "Veel van de herzieningen in de tweede Havenrichtlijn zijn posities die reeds bedebateerd en verworpen zijn, of welke reeds door de EU-lidstaten waren aangepast tijdens de onderhandelingen met het Europese Parlement in de laatste drie jaar" [11]. De tegenstanders, en dat zijn er dus veel, zien weinig van deze discussies terug in het nieuwe voorstel.

Nieuwe aanzetten voor havenactie

De agenda's van de Raad van Ministers en het Europees Parlement laten zien dat de richtlijn nog zeker twee jaar bediscussieerd zal gaan worden. Genoeg tijd dus nog voor de havenarbeiders om wat gaten in het voorstel te schieten. Acties zijn reeds begonnen, onder meer met een petitie [12] en een briefkaartenactie. Stakingen en andere acties worden niet uitgesloten. In Frankrijk was er alvast een voorschot met een havenstaking op 8 april.


Noten:
[1] "Wereldhavens 72 - Special bulletin: ILO 137," door Kees Marges (London), e-Bulletin 72, 22 februari 2004 (http://www.havenarbeiders.be/ILO137.htm).
[2] "Minister De Geus: geen voorrang voor werkloze havenwerknemers," Persbericht Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, 26 januari 2004 (http://home.szw.nl/actueel/dsp_persbericht.cfm?jaar=2004&link_id=36554). Zie ook: "Wetsvoorstel beëindigt voorrangspositie werkloze havenarbeiders," Persbericht Nr. 05/030, Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (Directie Communicatie), 28 februari 2005 (http://home.szw.nl/actueel/dsp_persbericht.cfm?jaar=2005&doc_id=7055&link_id=62976).
[3] "Voortrekken in haven mag niet," Rotterdams Dagblad, 27 januari 2004 (http://www.havenforum.nl/viewtopic.php?t=3657).
[4] "Staat schendt verdrag havenwerk," Rotterdams dagblad, 6 oktober 2004.
[5] "De Geus weer destructief bij opzeggen verdrag havenwerk," Persbericht FNV, 1 maart 2005
[6] "Europese transportbonden wijzen nieuwe havenrichtlijn unaniem af," SP, 6 december 2004 (http://europa.sp.nl/db/nieuws/europapage.html/2825).
[7] "Europese havenliberalisering voorlopig van de baan," door Robin van Stokrom, WTO ZIP nieuwsbrief nr 42 van 10 januari 2004 (http://www.globalinfo.nl/article/articleview/300/1/2/).
[8] "Manifest tegen de Haven- en Dienstenrichtlijn," door Waakhond in Brussel-weblog, 9 november 2004 (http://europa.sp.nl/weblog/index.php?p=360).
[9] "Antwerp opposes port services directive," door Justin Stares (Brussel), LloydsList, 23 december 2004 (http://www.havenforum.nl/viewtopic.php?t=6883).
[10] "Reders twijfelen over plan Havenrichtlijn," door Jan Werts, in Nieuwsblad Transport, 25 januari 2005 (http://www.pp2stop.org/news/viewtopic.php?t=7)
[11] Citaat uit: "Whitehall sets out reservations on ports directive," door Brian Reyes in Gibraltar, 7 februari 2005 (http://www.havenforum.nl/viewtopic.php?t=7260). Bericht uit Duitsland: "German states fight EU port plan," door Bülent Erdogan in Koeln, in LloydsList, 23 februari 2005 (http://www.pp2stop.org/news/viewtopic.php?t=36).
[12] "Transport," 25 januari 2005 (http://www.pp2stop.org/news/viewtopic.php?t=7).


WTO---zzzzzzzzzzzzzzzziiiiiiiiiiiiiiiiiiiiipppppppppppppppppppppp


J) Nederland eiste verhoging prijzen water en energie in Argentinië
(door Kees Hudig)

De Argentijnse president Kirchner kwam onlangs in het nieuws omdat hij opriep tot het boycotten van de pompstations van de Nederlands/Britse multinational Shell. Deze multinational verhoogde ondanks afraden van de Argentijnse overheid de prijzen van benzine aan de pomp, terwijl concurrenten zich aan de prijsbevriezing hielden. Het beleid van de Argentijnse regering is om te proberen de inflatie en prijsverhogingen voor de burgers binnen de perken te houden. Nadat de omzet aan de Shellpompen drastisch daalde, trok het bedrijf de prijsverhoging weer in.

Eerder speelde de Nederlandse overheid echter een opmerkelijke rol wat betreft het prijspeil in Argentinië. Terwijl Nederland voorzitter was van de EU, in de tweede helft van 2004, heeft het druk uitgeoefend op de Argentijnse regering om de prijzen van elektriciteit, telefonie en (waarschijnlijk) water te verhogen. Nederland deed dit op verzoek van Frankrijk (en in iets mindere mate ook Spanje en Italië), wiens multinationals veel belangen hebben in de geprivatiseerde Argentijnse (ex-)publieke voorzieningen.

Als de prijzen niet naar wens van de EU opgeschroefd zouden worden, zou dit de relatie tussen de EU en Argentinië schaden, zo werd te kennen gegeven. Dit gebeurde onder andere via de Nederlandse Ambassade in Buenos Aires. Het zou bijvoorbeeld de toegang van Argentijnse produkten op de Europese markt kunnen bemoeilijken.

Saillant detail is dat de meeste privatiseringscontracten tussen de Europese multi's en de Argentijnse overheden getekend werden toen het land de peso nog volledig (een-op-een) gekoppeld had aan de dollar. Ondertussen is, na de daardoor in december 2001 veroorzaakte economische crisis, de koppeling weer verlaten en vindt uitbetaling dus plaats in de gedevalueerde peso. Dus moeten de multinationals hun winst halen uit zo groot mogelijke prijsverhogingen.

Volgens een bericht in weekblad The European Voice gaf Eneko Landaburu, directeur-generaal voor externe betrekkingen van de Europese Commissie, Argentinië in december "enkele maanden" tijd om tot hogere prijzen voor elektriciteit en water te komen.

Ook het IMF staat achter de wens van de Europese multinationals. Om te voorkomen dat het IMF tot een heroverweging van de Argentijnse economie zal overgaan, overweegt de regering om de uitstaande lening ter waarde van 15 miljard vroegtijdig terug te betalen. De bevolking zal dus hoe
dan ook de kosten betalen.

Bronnen:
- Reuters (14 december 2004)
- European Voice vol.10 No.44 (16 december 2004)


WTO---zzzzzzzzzzzzzzzziiiiiiiiiiiiiiiiiiiiipppppppppppppppppppppp


K) De slag om de pensioenen in de Verenigde Staten
(door Kees Hudig)

Een van de toonaangevende progressieve columnisten in de VS, New York Times' Paul Krugman, gooide in februari de knuppel in het hoenderhok door te schrijven hoe er een geoliede conservatieve smeercampagne gelanceerd was tegen de Amerikaanse coalitie van ouderenorganisaties AARP. Deze verzet zich namelijk tegen plannen om het pensioenstelsel drastisch te hervormen en te privatiseren. Krugman baseerde zich wederom deels op het onthullende nieuwste boek van Thomas Frank, "What's The Matter with Kansas" [1]. In dat boek onderzoekt Frank hoe de bevolking van Kansas de laatste tijd steevast politici steunt die beleid maken dat vierkant tegen hun belangen ingaat. PR-operaties en smeercampagnes blijkt een van de voornaamste geheime wapens van rechts te zijn.

Dergelijke wapens werken alleen als ze niet teveel aan het daglicht blootgesteld worden. Vandaar dat datzelfde rechts furieus reageerde op de aanhoudende columns van Krugman in de (onder opinie- en beleidsmakers best belangrijke) krant New York Times. Hij nam even de plaats in van Michael Moore, die tot dan toe de populairste schietschijf van de conservatieve brulboeien was. Na zijn column over Frank op 25 februari ging Krugman namelijk door met schrijven over de privatisering van het pensioenstelsel [2].

De kritische organisatie PR watch, die bewustzijnscampagnes van politiek en bedrijfsleven in de VS in de gaten houdt, heeft een overzicht gemaakt van de slag om de pensioenen [3] waarin goed beschreven wordt wat er aan de hand is. Dat laatste te doorzien is voor de doorsnee kiezer/lezer in de VS al een bijna onmogelijke klus. De strijd om de sociale zekerheid is door de politieke campagnes beland in een "spiegelpaleis vol echozalen". Als je de regering Bush mag geloven, zijn de maatregelen juist nodig om het pensioenstelsel van de ondergang te redden. Net als hun collega's in Nederland, stellen de neo-liberalen het daar ook voor alsof je er persoonlijk op vooruit gaat omdat je 'meer keuze' hebt. 'Personal Retirement Accounts' wordt het geprivatiseerde model genoemd. En dan zijn er ook nog merkwaardige pro-privatiseringsorganisaties opgericht als de "Alliance for Worker Retirement Security". Die presenteert zich als een belangenorganisatie van pensionerende arbeiders, maar is feitelijk opgericht door de ondernemersbond National Association of Manufacturors. En dat is maar een van de vele.

Om dergelijke schaduworganisaties en hun oprichters en de leidende personen daarbinnen te kunnen doorzien, heeft het Centre for Media and Democracy, die ook al PR Watch onder haar hoede heeft, het project Source Watch in het leven geroepen [4]. Het biedt een bron van informatie over verborgen lobbygroepen die van onschatbare waarde is.

PR Watch wijst op de recente naamswijziging van de United Seniors Association (Verenigde Bond van Ouderen). Deze heet nu USAnext. Een van de leden is de eerdergenoemde Alliance for enzovoorts. Een ander lid heet COMPASS: Coalition for the Modernization and Protection of America's Social Security. Dat klinkt alweer zo positief, maar het is een venijnige lobbyorganisatie van ondernemersorganisaties zoals de bond van hoteleigenaren. En die zijn sterk voorstander van het privatiseringsbeleid van Bush.

De New York Times berichtte in februari dat deze USAnext 10 miljoen dollar had vrijgemaakt om campagne te voeren tegen de ouderencoalitie AARP. Met dat geld werd onder meer het reclamebureau ingehuurd dat eerder verantwoordelijk was voor een belangrijkste propagandaslag in de laatste presidentsverkiezingen. Het was dit bureau dat voor de dag was gekomen met Swift Boat Veterans for Truth: een obscure groep Vietnam-veteranen die twijfel zaaide over het oorlogsheldendom van Kerry, waar deze zich dermate slecht tegen wist te verdedigen dat het hem een aanzienlijke hoeveelheid punten in de populariteitspercentages kostte. In een van de eerste advertenties werd AARP dan ook al gelijkgeschakeld met mensen die 'spugen op de soldaten in het buitenland en het homohuwelijk toejuichen'. Dat soort campagnes dus.
De coordinator van de campagne van USAnext, Chris LaCivita, werkt ook voor de Conservatieve lobbyorganisatie Progress for America, die al 20 miljoen dollar opzijgezet heeft om de privatiseringsplannen te helpen. En dan zijn er nog de oude bekenden: het Cato Institute, de Heritage Foundation, de schaamteloze Club for Growth etc, die allemaal hun duit in het zakje zullen doen. "De guerrilla oorglogsvoering is duidelijk begonnen," merkt PR Watch op. En concludeert bemoedigend dat de pro-bedrijfsleven lobby's zo aan de bak moeten omdat ze weten dat ze 'tegen de berg op moeten vechten'. PR Watch roept om om mee te helpen terug te vechten door nieuwe business-fronts bekend te maken op de website.


Noten:
[1] Zie voor een interview met Frank over een van zijn vorige boeken ("One Market Under God"):
http://www.globalinfo.nl/article/view/59
[2] Zie voor Krugman's verzamelde columns: http://www.nytimes.com/top/opinion/editorialsandoped
/oped/columnists/paulkrugman/
[3] Exposing the Echo Chamber Behind Social Security Privatisation: http://www.prwatch.org/node/3310
[4) http://www.sourcewatch.org/index.php?title=SourceWatch

 

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Nieuwsbrief over ontwikkelingen rondom Wereld Handels Organisatie WTO en de Europese Unie. Het is een initiatief van de Werkgroep Globalisering Delft-Den Haag. Aan dit bulletin hebben meegewerkt: Niek Koning, Robin van Stokrom, Nienke Nuyens, Rob Bleijerveld, Kees Hudig.
Nieuwsbrief WTO.ZIP (en meer over globalisering) is ook te vinden op:http://www.globalinfo.nl en op http://www.indymedia.nl

Voor een gratis email-abonnement en voor het sturen van mededelingen, copy of reacties: onyva@xs4all.nl

 

------------------------