L) Diverse / Agenda
WTO---zzzzzzzzzzzzzzzziiiiiiiiiiiiiiiiiiiiipppppppppppppppppppppp
A) De Trans-Atlantic Business Dialogue komt naar Den
Haag!
(door Olivier Hoedeman [1])
Op donderdag 18 november organiseren premier Balkenende
en minister Brinkhorst in Den Haag een "Transatlantische
Innovatie- en Concurrentiebijeenkomst". Deelnemers
van deze besloten bijeenkomst zijn regeringsvertegenwoordigers
uit de VS en de EU, parlementariërs en kopstukken
van bedrijven die actief zijn in de Trans-Atlantic Business
Dialogue (TABD). De TABD (35 multinationale ondernemingen
uit de VS en Europa) wordt voorgezeten door Niall FitzGerald
van Unilever [2]. Een medewerker van de Consumentenbond
is de enige NGO-vertegenwoordiger op de gastenlijst. Het
idee voor de conferentie is ontstaan tijdens het laatste
bezoek van Balkenende aan president Bush in Washington
D.C.
Topindustriëlen van beide kanten van de oceaan werken
al sinds 1995 binnen de Transatlantic Business Dialogue
(TABD) aan het ontmantelen van "belemmeringen voor
handel en investeringen". "Belemmeringen",
volgens de definitie van de TABD, zijn bijvoorbeeld EU-beperkingen
op toelating van chemische en genetisch gemanipuleerde
producten en andere door de industrie als ongewenst beschouwde
Europese regelgeving. Er bestaat al enkele jaren een 'early
warning'-systeem om handelsconflicten tussen de EU en
VS te vermijden. De TABD maakt daar vlijtig gebruik van
en beschouwt in principe elk verschil in EU-VS regelgeving
als een potentieel handelsconflict. Het einddoel van de
TABD is een transatlantische markt, waarbij 'wederzijdse
erkenning' van normen en testprocedures er voor moet zorgen
dat een product zonder beperkingen in zowel de EU als
de VS verkocht kan worden.
Op dit moment moet vooral het nieuwe voorstel voor verbeterde
Europese regelgeving rond toelating van chemische producten
(het zgn. REACH [3]) het ontgelden. REACH is van groot
belang omdat 99% van de 100.000 chemische producten die
in Europa gebruikt worden nooit zijn goedgekeurd of door
onafhankelijke instanties onderzocht op milieu-impact
en gevolgen voor de volksgezondheid (kanker, allergieën,
enz.). Het ingediende EU-voorstel is echter een sterk
afgezwakte versie van het originele plan dankzij een stevige
lobbycampagne van de chemische industrie. Toch is de TABD
nog altijd niet tevreden en gebruikte de halfjaarlijkse
topontmoeting tussen de Europese Unie en de Verenigde
Staten in juni (Dromoland Castle, Ierland) voor een felle
aanval op REACH.
Een zware TABD-delegatie was afgereisd naar Ierland (16
topindustriëlen van bedrijven zoals Dow Chemical,
Citigroup, Unilever en British American Tobacco) om hun
verlanglijstje te presenteren op de EU-VS-top. De Trans-Atlantic
Consumer Dialogue (TACD) had ook toegang tot de top geëist
om REACH te kunnen verdedigen, maar werd geweigerd. De
TACD bestaande uit consumentenorganisaties uit de EU en
de VS is de enige overgebleven tegenspeler van de TABD,
nadat 'transatlantische dialogen' voor vakbonden en milieuorganisaties
[4] roemloos ten onder gingen vanwege gebrek aan belangstelling
en steun van de regeringen.
De EU-VS-top besloot een werkgroep van topambtenaren
in te stellen om een plan voor te bereiden voor de versnelde
ontmanteling van belemmeringen voor handel en investeringen,
inclusief verschillen in regelgeving [5]. Controversiële
termen als harmonisering, interne markt of vrijhandelszone
worden angstvallig vermeden. Het doel is echter wel degelijk
'vrijhandel' tussen de Europese Unie en de Verenigde Staten,
ongeacht of het nu via een vrijhandelsverdrag moet of
via 'wederzijdse erkenning'. Dit soort initiatieven zullen
het democratisch gehalte van de besluitvorming alleen
maar verder uithollen en de neerwaartse spiraal in milieu-
en consumentenbescherming versterken.
De Nederlandse regering is voorstander van de geleidelijke
weg richting Transatlantische vrijhandelszone, door het
stapje voor stapje uit de weg ruimen van verschillen in
regelgeving. Het kabinet ziet daarbij een belangrijke
rol weggelegd voor de TABD. Ambtenaren van het ministerie
van Economische Zaken hebben regelmatig overleg met Unilever
gehad over hoe de regering de TABD kan ondersteunen. Uit
notulen van het ministerie van Economische Zaken (in handen
gekregen via een WOB-procedure) blijkt dat het kabinet
heeft aangeboden om tijdens het Nederlands EU-voorzitterschap
in Nederland een TABD-conferentie te organiseren [6].
Nadat Balkenende tijdens zijn bezoek aan het Witte Huis
besloot een 'Transatlantische Innovatie- en Concurrentiebijeenkomst'
te organiseren is afgesproken dat de TABD-bedrijven aan
deze top zouden meedoen.
De top op 18 november is niet alleen ondemocratisch,
maar inhoudelijk gezien ook buitengewoon schizofreen.
Sinds enkele jaren is de EU, met Nederland voorop, in
de ban van de Lissabon-doelstellingen om voor het jaar
2010 de "meest concurrentiekrachtige kenniseconomie
te worden". De obsessie met concurrentiekracht is
zeer schadelijk voor de mogelijkheden voor progressief
beleid in Europa, maar de politieke discussie gaat onderwijl
vrijwel alleen over het tempo van de invoering van de
Lissabon-maatregelen. Het vreemde van de top op 18 november
is dat de VS de grootste concurrent is van de EU en dus
eigenlijk in concurrentiekracht overschaduwd moet worden
om de Lissabon-doelstellingen te bereiken. Waarschijnlijk
zullen de discussies op 18 november zich toespitsen op
allerlei kortzichtige, neoliberale maatregelen om de concurrentiekracht
van het bedrijfsleven te bevorderen en van nieuwe milieuregelgeving
en ander progressief beleid tegen te houden, naar Amerikaans
voorbeeld.
18 November is daarom een zeer belangrijk moment om
het groeiende ongenoegen over de rampzalige obsessie met
concurrentievermogen en de toenemende politieke macht
van het bedrijfssleven kenbaar te maken.
Noten:
[1] Olvier werkt bij de onderzoeksgroep Corporate Europe
Observatory.
[2] Achtergrond-informatie over de TABD is onder andere
te vinden op:
http://www.corporateeurope.org/hallofshame/pdfs/tabd.pdf
http://www.corporateeurope.org/tpntabd.html
http://www.tabd.com
[3] REACH staat voor Registration, Evaluation, and Authorisation
of Chemicals. Voor een analyse van de besluitvorming rond
REACH, zie bijvoorbeeld: "REACH - What Happened and
Why?" van de Zweedse MEP Inger Schorling, april 2004,
http://www.etuc.org/tutb/uk/pdf/reach1sw.pdf
http://www.etuc.org/tutb/uk/pdf/reach2sw.pdf
[4] Meer over de opgeheven Transatlantic Environment Dialogue
(TAED) en de Transatlantic Labor Dialogue (TALD), zie:
http://www.tacd.org/about/about.htm
[5]"We also ask senior officials from the EU and
the U.S. Government to assess on each side of the Atlantic
our bilateral economic relationship and to explore means
to eliminate trade, regulatory and investment impediments
to further economic integration. This effort may include
relevant regulatory agencies as appropriate. We will in
early 2005 develop a forward-looking strategy to enhance
our economic partnership and eliminate barriers. The Senior
Level Group will present these ideas to Leaders before
the next EU-U.S. Summit.", 26 juni 2004,
(http://www.eu2004.ie/templates/document_file.asp?id=20275).
[6] Notulen van vergadering op 16 december 2003 tussen
een vertegenwoordiger van de Directie Handelspolitiek
van het Ministerie van Economische Zaken en twee managers
van Unilever(http://www.corporateeurope.org/docs/TABDmemo20031216.pdf).
De documenten die CEO naar aanleiding van ons WOB-verzoek
heeft ontvangen zijn ook op de website van EZ gepubliceerd.
Zie:
http://www.minez.nl/content.jsp?objectid=24991
WTO---zzzzzzzzzzzzzzzziiiiiiiiiiiiiiiiiiiiipppppppppppppppppppppp
B) "Hearing" of "listening"?
Operatie Sollicitatie geslaagd
(door Maurice Claessen en Rob Bleijerveld)
Niets lijkt Peter Mandelson in de weg te staan om de nieuwe
Handelscommissaris van Europa te worden. De hoorzitting
in het Europees Parlement (EP) op 4 oktober verliep vlotjes.
De meeste Europarlementariërs die hem ondervroegen
waren opvallend gedwee. Die vragen die daadwerkelijk betrekking
hadden op privatisering, handelsbetrekkingen en -beleid
beantwoordde hij vaak in uiterst positieve zin. Soms negeerde
hij ze of bracht hij de vragenstellers in diskrediet.
De opzet van het verhoor maakte het Mandelson - bij velen
bekend als 'spin doktor' [1] - wel erg gemakkelijk. Korte
antwoorden en slechts 1 minuut de tijd voor een vervolgvraag
maakte het bijkans onmogelijk om uitvoerig in te gaan
op zijn toekomstige verantwoordelijkheden.
Transparantie... en belangenverstrengeling?
Mandelson zegt een groot voorstander te zijn van transparantie!
Hij geeft aan dat hij niet gelooft in geheimen en belooft
kopies van alle correspondentie die hij aan het "Art.
133-Committee" [2] doet toekomen ook naar het EP
te sturen. Ook de relatie tussen zijn Directoraat-Generaal
Handel (DG-Trade) en respectievelijk de Trans-Atlantic
Business Dialogue (TABD) [3] en het European Services
Forum (ESF) [4] zal volgens de nieuwe Handelscommissaris
niet geheim zijn. Inderdaad, het wordt de hoogste tijd
voor transparantie.
Maar ook tijd voor het daadwerkelijk tegengaan van belangenverstrengeling
tussen DG-Trade en transnationale bedrijven. Tijdens de
EP-hearing zei Mandelson dat hij zich "niet bewust
is van een incestueuze of schadelijke relatie" op
dit gebied [5]. Toch heeft hij de schijn tegen. Zijn goede
kennis, en voormalig EU-Commissaris van Handel, Leon Brittan
heeft namelijk zitting in de raad van bestuur van de invloedrijke
Ditchley Foundation [6] [7] en is medeoprichter van de
TABD [8]. Via de TABD, en ook anderzins, hebben bedrijfslobbygroepen
formeel toegang tot de Commissaris en zijn staf. Maar
ook zijn er frequent informele contacten en overleggen,
zoals met het "Art. 133-Committee" [5][9].
Privatiseren?
Ook over dienstenonderhandelingen lijkt Mandelson hoopvol.
Zo zegt hij te geloven in een "markteconomie"
en niet in een "marktmaatschappij". De EU zou
gebaat zijn bij liberalisering; het is "een middel
om een betere en meer rechtvaardige maatschappij te creëren
en voor het verbeteren van de levens van de mensen"
[10]. Hij stelt wel dat gezondheidszorg en onderwijs niet
opgeofferd zullen worden aan handelsbelangen - dus de
rest wel?! - en benadrukt dat er niet zal worden gedereguleerd
op dit gebied. Wederom ontpopt hij zich als "spin
doctor", want Mandelson vermijdt het woordje "privatisering"
te gebruiken! En juist de privatisering van deze (en alle
andere) publieke voorzieningen behoort wel degelijk tot
de mogelijkheden. Daarbij, waarom zou privatisering in
Europa niet op de agenda staan indien daarvoor in de Europese
Grondwetstekst de weg wel voor vrijgemaakt is? [11]
Ideologie en spin
Ideologisch gezien is Mandelson een overtuigd neoliberaal.
Samen met Blair en anderen heeft hij in de loop van de
jaren negentig hard gewerkt aan incorporatie van het neoliberale
gedachtengoed in de Britse Labourpartij. Ook blijkt hij
al decennialang een zeer goede verstandhouding met het
multinationale bedrijfsleven en vrijhandelsideologen te
hebben.
Of het nu in de "hearing" ging om de direkte
toegang van lobbyisten van de dienstenindustrieën
tot DG-Trade, of om de extreme liberaliseringsvoorstellen
in het "Framework for Delivery"-rapport van
de Europese Commissie [12], steeds lukte het Mandelson
om oppervlakkig en ontwijkend te antwoorden. Zijn suggestie
dat het belang van de zakenwereld er slechts één
is uit een hele reeks waar DG-Trade rekening mee dient
te houden, verdoezelt de vingerafdrukken op bijvoorbeeld
het GATS-akkoord. Zo verdoezelt het zijn jarenlange relatie
met de Ditchley Foundation, de bakermat van de American
Coalition of Service Industries (USCSI) die ervoor zorgde
dat dienstenakkoord GATS in de WTO werd opgenomen en die
de uitgangspunten schreef voor de Amerikaanse delegatie
bij de GATS-2000 onderhandelingen. Ook werpt het een schaduw
op het doen en laten van het ESF - in 1999 opgericht op
initiatief van de Europese Commissie - dat hielp bij het
formuleren van het Europese standpunt voor de GATS-onderhandelingen
en dat een plaats kreeg in delegaties bij bezoeken aan
WTO-gebouw en WTO-ambassadeurs.
Voorbeelden genoeg van incestueuze relaties tussen
politiek en bedrijven waar mandelson bij betrokken is
of zal worden. Hij gaat er in het geheel niet op in en
beweert met een strak gezicht: "I am an European
Parliament man".
De BBC wist het al:
"Unfortunately, the tactics he used - a mixture of
spin, bullying and manipulation - won him as many enemies
as friends both within the Labour party and the media."
(uit: BBC News 13 augustus 2004, http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk_politics/3916089.stm)
Noten:
[1] Oxford Dictionary (pocket): "Spin doctor - person
employed to promote a favourite impression of politiecal
events tot the media" (toevoeging red.: "and
to politicians..."). Volgens de BBC staat hij in
Grroot-Brittannië bekend als de "Prince of Darkness"
en "Sultan of Spin" ("Mandelson: The controversial
minister", BBC, 24 januari 2001 (http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk_politics/1134496.stm)
[2] Dit is het beleidsvoorbereidende committee voor handelsbetrekkingen
bestaande uit topambtenaren van de handelsministeries
van de verschillende Europese lidstaten.
[3] In de TABD overleggen 35 multinationale ondernemingen
uit de VS en Europa met de Amerikaanse en Europese regeringen
over het wegnemen van transatlantische handelsbeperkingen'.
Zie ook: "De Trans-Atlantic Business Dialogue komt
naar Den Haag! van Olivier Hoedeman, elders in deze WTO.ZIP
nieuwsbrief.
[4] Het ESF is een lobbygroep van onder andere banken,
pensioenfondsen en andere grote bedrijven in de dienstensector.
Zie ook: http://www.gatswatch.org/ESF-EC.html
[5] zie: "Mandelson in denial over incestuous relations
DG Trade with big business", CEO, 5 oktober 2004,
(http://www.corporateeurope.org/Mandelsonindenial.html)
[6] Zie "Wie is Mandelson, de nieuwe EU commissaris
voor handel?", elders in deze WTO.ZIP nieuwsbrief.
[7] Simon Fraser, die voorheen diende in de staf van EU-Commissaris
Leon Brittan en belast was met de relaties met het Amerikaanse
handelsministerie (uit: Financial Times, van 23 april
1999), is benoemd als hoofd van de staf van Mandelson
("New Commission meets on Friday", EUobserver,
van 19 augustus 2004, http://www.euobserver.com/?sid=18&aid=17103)
[8] De TABD typeert regelmatig door overheden voorgestelde
beschermingsmaatregelen voor mens en het milieu als obstakels
voor transatlantische handel en investeringen.
[9] Zie: "Europe Inc.: Regional en Global Restructuring
& the Rise of Corporate Power" door B. Balnyá,
A. Doherty, O. Hoedeman, A. Ma'anit and E. Wesselius,
2003 (2nd edition), Pluto Press, London, pp. Xvii, 92
en 97. Te bestellen via:
http://www.corporateeurope.org/incadd.html
[10] "UK Commissioner tells MEPs of commitment to
Europe:, door H. Mahony, 4 oktober 2004, EUobserver (http://www.euobserver.com/?sid=9&aid=17440)
[11] Volgens DAPSE (Democracy and Public Services in Europe
group) in "Europe at the crossraods: health and education
as business oportunity? van 5 december 2003 vergemakkelijken
de bepalingen in (het voorstel voor) de Europese Grondwet
het de lidstaten en de Commissie om gezondheidszorg- en
onderwijs-diensten verder te liberaliseren. Tevens vervalt
de mogelijkheid om een veto uit te spreken tegen de commercialisering
en privatisering ervan (http://www.indymedia.ie/article133).
[12] Hierin geeft de EC aan dat ze eisen van de TABD -
zoals het uit de weg ruimen van overheidsregulering en
wetgeving bedoeld om mens en milieu te beschermen - wil
toepassen.
Overige gebruikte literatuur:
* persberichten van GREENS/EFA (in het EP), van 4 oktober
2004:
- "SNP/Plaid Response To Mandelson EU Grilling"
(http://www.greens-efa.org/en/press/detail.php?id=2048&lg=en)
* "Commission hearing: super-smooth delivery conceals
'business as usual'" (http://www.greens-efa.org/en/press/detail.php?id=2049&lg=en)
* Brief van GUE/NGL aan vz van het EP, Josep Borrell Fontelles,
Brussel, 4 oktober 2004 (http://www2.europarl.eu.int/gue/showPage.jsp?ID=834
&PR=0&AREA=27&GRP=0&SITE=0&CH=1&TYPE=1&FILENAME=showPage.jsp
&INTERNAL=1&ISSUE=0&POPUP=0)
WTO---zzzzzzzzzzzzzzzziiiiiiiiiiiiiiiiiiiiipppppppppppppppppppppp
C) Wie is Mandelson, de nieuwe EU commissaris voor
handel?
(vertaald en licht bewerkt door Maurice Claessen)
"Globalisering straft landen die proberen een
economisch beleid te voeren zonder rekening te houden
met de realiteit van de markt of verstandig beheer van
overheidsgeld. In die zin, en door de dringende noodzaak
om de starheid van de markten voor kapitaal, arbeid en
goederen te vervangen door flexibiliteit, zijn we allemaal
Thatcheristen"
Peter Mandelson, The Times, 10 juni, 2002
Op één november komt een zeer "Atlantisch"
tandem aan het roer van het Directoraat-Generaal "Trade"
van de EU. Het zal namens alle 25 lidstaten de onderhandelingen
bij de WTO leiden. De nieuwe Commissaris, Peter Mandelson,
is een Blair/Thatcherist die bekend staat om zijn chronische
neiging te liegen. Twee keer eerder werd zijn positie
zo benard dat hij zijn ministeriële functies moest
neerleggen. Ter ondersteuning heeft Mandelson Simon Fraser
benoemd als hoofd van zijn staf. Fraser is nu directeur
Midden-Oosten bij het Britse ministerie van Buitenlandse
Zaken en was voorheen lid van de staf van Leon Brittan,
handelscommissaris van de EU in de jaren negentig.
De komst van dit tandem is bijzonder goed nieuws voor
Amerikaanse en Europese zakenmensen. Wanneer nodig kunnen
zij rechtstreeks instructies geven over de te voeren strategieën
tijdens onderhandelingen. Peter Mandelson en Simon Fraser
zijn namelijk beiden lid van de zeer selecte Ditchley
Foundation. Simon Fraser maakt alleen deel uit van het
programmacomité terwijl Peter Mandelson de afgelopen
tien jaar in de raad van bestuur zat, samen met Leon Brittan.
De voormalige Britse minister-president John Major is
tegenwoordig voorzitter van de stichting.
Ditchley werd in 1958 opgericht om de transatlantische
relatie te versterken. Tegenwoordig voert ze een "uniek
program voor internationale betrekkingen" uit. Vijftien
keer per jaar komen groepen van zo'n veertig personen
- ondernemers, ambtenaren, militairen en journalisten
- bijeen in het weelderige Ditchley Park in de buurt van
Oxford. Uiteraard staan de WTO-onderhandelingen op de
agenda van dit "unieke programma".
De GATS zone van Ditchley Park is dè GATS zone
bij uitstek. Het was in dit 18ee eeuwse landgoed dat in
1979 een strategie om diensten de GATT binnen te loodsen
het licht zag. Die conferentie werd voorgezeten door Harry
Freeman, een hoge bestuurder bij American Express, en
Geza Feketekuty, de Amerikaanse onderhandelaar op gebied
van internationale handel. De deelnemers besloten toen
om een lobby voor hun sector te vormen, de Amerikaanse
Coalitie van de Dienstenindustrie (The American Coalition
of Service Industries, de USCSI). Deze werd in 1982 opgericht.
In april 1998 organiseert USCSI-voorzitter Robert Vastine
een GATS-conferentie in Ditchley Park. Deze keer is het
doel om de GATS-herzieningen voor te bereiden die in het
kader van de "Services 2000"-onderhandelingen
in februari 2000 zullen plaatsvinden. De bijeenkomst wordt
voorgezeten door Jaime Serra Puche, voorheen Mexicaanse
handelsminister en hoofdonderhandelaar voor de NAFTA.
Puche was in 1993 gevraagd om te helpen bij de eindredactie
van de voorstel voor de GATS-tekst.
In totaal wonen 42 zorgvuldig geselecteerde gasten de
conferentie bij. Onder hen ook oude getrouwen zoals Harry
Freeman en Geza Feketekuty. Invloedrijke zakenmensen overleggen
met Amerikaanse en Europese technocraten. Onder hen bevinden
zich de Amerikaanse onderhandelaars Jeff Lang, Joe Papovitch
en Andy Stoler. De Europese Commissie wordt vertegenwoordigd
door Robert Madelin en Fernando Pereau de Penninck. Op
de gastenlijst staan bovendien Florence Dobelle, de Franse
ambassadrice bij de WTO, David Hartridge, directeur van
de Trade in Services Division, en Jill Courtney, voorzitter
van de Working Group on GATS.
Drie dagen lang schaven de deelnemers hun strategie bij.
Hun doel: het optuigen van een concurrentiebeleid als
breekijzer voor de liberalisering van nationale markten,
de invulling van de agenda voor de onderhandelingen over
"GATS 2000", het uitlokken van liberalisering
door middel van een bewuste jurisprudentie-strategie via
WTO-panels, en het versnellen van de Europees-Amerikaanse
integratie via het Transatlantische Economische Partnership.
Uit deze conferentie ontspruit ook een nieuwe mondiale
diensten-lobby, het Global Services Network [1].
Peter Mandelson heeft goed opgelet. Tijdens zijn korte
verblijf op het Britse ministerie van handel en industrie
(van juli tot november 1998) roept hij industriëlen
bij elkaar om hem te helpen met de voorbereidingen van
de GATS 2000-onderhandelingen [2]. Zijn aanpak is ondubbelzinnig.
"De voornaamste handelsbelemmeringen bevinden zich
in nationale wetgevingen. De onderhandelingsvoorstellen
van de Europese Unie moeten de prioriteiten van de Britse
zakenmensen weerspiegelen".
Welke projecten heeft de nieuwe Europese Handelscommissaris
voor Brussel in petto? Wat zal hij ons nu in de maag proberen
te splitsen? De man die de verkoop van Wessex Water aan
Enron heeft gefiatteerd, zal waarschijnlijk weinig moeite
hebben met de vernietiging van de publieke diensten in
Europa. In een tijd waarin de afronding van de GATS onderhandelingen
op de agenda staat, is Mandelson voor de WTO en de zakenlobby
de juiste man op de juiste tijd en de juiste plaats.
Voor bevolking en parlementariërs van Europa is
het echter: nu of nooit je stem laten horen.
Oorspronkelijke tekst:
- "Peter Mandelson, un blairo-thatchérien
à la Commission", door Agnès Bertrand
en Laurence Kalafatides (Réseau des collectivités
hors AGCS), 3 september 2004 (http://www.hors-agcs.org/agcs/article.php3?id_article=34).
Noten:
[1] Zie http://www.globalservicesnetwork.com.
[2] In: "Liberalising trade in services. A consultative
document on the "GATS 2000" negotiations in
WTO" (http://www.dti.gov.uk/worldtrade/service.pdf
[M.C.])
WTO---zzzzzzzzzzzzzzzziiiiiiiiiiiiiiiiiiiiipppppppppppppppppppppp
D) Exclusieve positie van G7 onder druk
Wereldbank-voorstel voor nieuwe rol voor ('financiële')
G20
(door Rob Bleijerveld)
De snel veranderende globale economische verhoudingen
dwingen de machtigste industriestaten steeds meer rekening
te houden met opkomende economieën. Rusland, Brazilië,
India en China (de zogenaamde BRIC-staten) zullen binnen
een paar decennia tot de grootste economieën ter
wereld behoren [1]. Tijdens de WTO-top in Cancún
was de invloed van de grotere ontwikkelingsstaten al goed
merkbaar en konden de VS, EU, Canada en Japan niet om
de eisen van G20-handelsplatform heen. De toenemende invloed
van de BRIC wordt nu ook gevoeld op het terrein van het
wereldwijde financiële en monetaire beheer. De ('financiële')
G20 [2] waarvan zij deel uitmaken is de afgelopen week
door Wereldbank (WB) voorgedragen als formele adviseur
van de G7 bij diens bemoeienis met de ontwikkeling van
de wereldeconomie. In november zal dit G20-forum zich
uitspreken over dit voorstel.
Het zat er al geruime tijd aan te komen en nu is het dan
zover: de G7 moet haar exclusieve rol als architect van
de economische wereldorde gaan delen met de groep van
20 grote economieën, de G20. Dat is ten minste wat
voorzitter Wolfensohn van de Wereldbank op 3 oktober vertelde
op het WB/IMF-congres in Washington.
Vooraanstaande economen onderstrepen zijn uitspraak. Zo
hebben de zeven volgens econoom Marc Zandi van Economy.com
niet langer het leeuwendeel van de wereldproductie in
handen en zijn "(...) hun dictaten niet langer wet
voor beleidsmakers". Jim O'Neill van Goldman Sachs
International is van mening dat de G7 "geen controle
meer heeft over de gebeurtenissen" en dat de "belangrijkste
kwesties betrekking hebben op staten die niet in de G7
zitten".
Problemen
Op vrijdag 1 oktober hielden de ministers van financiën
en de voorzitters van de centrale banken van de G7 een
bijeenkomst in Washington, aan de vooravond van de top
van WB en IMF. Op de agenda stonden ondermeer de rap stijgende
olieprijs, de internationale wisselkoersen, de schuldvermindering
van arme staten en van Irak, en het enorme Amerikaanse
tekort op de betalingsbalans. Hun adviezen aan WB- en
IMF-gedelegeerden over de aanpak van die belangrijke economische
en financiële problemen weerspiegelen niet alleen
de onderlinge onenigheid maar ook de sterk afgenomen invloed
van de G7.
Olie
De G7-leden - allen grootverbruikers van geïmporteerde
olie - verlangen verlaging van de hoge olieprijs, het
tegengaan van marktverstoringen en meer transparantie
in de prijsvorming. Maar de belangrijkste olieproducenten
waken ervoor hun productiegegevens bekend te maken om
hun positie niet te verzwakken. Daarbij is de recente
prijsstijging vooral veroorzaakt door risicopremies (speculatie,
en onrust in Nigeria) en door de sterk toenemende vraag
van 'boomer' China.
Wisselkoersen
De valutapolitiek van China (en van andere Aziatische
staten) is een doorn in het oog van de EU en de grootste
schuldenaar van de wereld, de VS. Sinds de Azië-crisis
van 1997 heeft de Chinese regering haar (goedkope) munt
in een vaste koers aan de dollar gekoppeld [3]. Dat voorkwam
niet alleen de ineenstorting van haar economie zoals de
buurstaten was overkomen, maar zorgde ook voor een blijvende
en toenemende economische groei. Mede hierdoor is China
in staat veel investeringen aan te trekken, steeds meer
zelf te investeren in het Westen, en zeer goedkoop te
produceren en te exporteren [4].
Schulden
Binnen de G7 en ook binnen de gelederen van Wereldbank
en IMF was er onenigheid over de financiering van de kwijtschelding
van de schulden van de alleramste staten. De VS wil dat
doen door WB-leningen om te zetten in voorwaardelijke
giften. Groot-Brittannië ziet meer in opwaardering
van het IMF-goud zodat die instelling meer kan uitgeven.
Volgens EU-voorzitter Nederland is het nakomen van de
afgesproken percentages aan ontwikkelingshulp daarentegen
effectiever.
Een voorstel van de VS om 95% van de Iraakse schuld (120
miljard dollar) kwijt te schelden, haalde het niet; andere
staten willen niet zo ver gaan. Saillant detail: de gezamenlijke
schuld die de industriestaten van de Club van Parijs in
Irak hebben uitstaan bedraagt slechts 40 miljard dollar.
Oplopend tekort
Voor het probleem van het torenhoge en nog steeds toenemende
tekort op de Amerikaanse betalingsbalans is evenmin een
oplossing gevonden. Het staat de verzwaring van een waardevast
'anker' voor de wereldeconomie in de weg [5]. De grootste
financierders van de schuld - vooral Aziatische staten
- willen deze positie echter behouden om te kunnen blijven
investeren. En de meest voor de handliggende oplossing,
namelijk de stopzetting van de Amerikaanse militaire expansiedrift
en vermindering van de Amerikaanse consumptie, is onbespreekbaar.
G9 of G20?
De effectiviteit van het monetaire en financiële
beheer door de G7 wordt steeds meer aangetast door staten
die een eigen koers varen en een deel van de economische
groei opeisen. Om de aantasting van de status quo (voorlopig)
tot staan te brengen, lijkt men te kiezen voor coöptatie
van die staten. In het voorstel van Wolfensohn wordt het
uitvoerend committee (de G8 [6]) uitgebreid met China,
en zal de G20 fungeren als formeel raadgevend orgaan.
De poging van de G7 op 1 oktober j.l. om China over te
halen lid te worden van de G7-kerngroep in ruil voor toezeggingen
over wisselkoers en exportbeleid mislukte echter. Plaatsvervangend
hoofd van de Chinese Bank, Li Ruogu: "We hebben steeds
gezegd dat we bewegen in de richting van een marktgerichte
en op vraag-en-aanbod gebaseerde wisselkoers. Maar hoe
lang dat zal duren, dat weet ik niet ... Ik heb geen tijdrooster"
[7].
Hoe de andere G20-leden tegenover het Wolfensohn-voorstel
staan, zal in november blijken tijdens de eerstvolgende
G20-vergadering in Leipzig.
De praktijk zal moeten uitwijzen of de G20 'zwaar' genoeg
is om de belangrijkste problemen van de wereldeconomie
aan te kunnen pakken. En welke plek andere staten, zoals
niet in de G20 vertegenwoordigde olieproducenten en regeringen
van Islamitische naties, zullen opeisen? De vraag lijkt
niet meer òf maar wannéér de huidige
besluitvormingsstruktuur van Wereldbank en IMF op de helling
gaat...[8].
Noten:
[1] Goldman Sachs International berekende in oktober 2003
het mogelijk verloop van BNP, inkomen per capita en "valutabewegingen"
voor de komende decennia en verwacht dat China in het
jaar 2050 de grootste economie ter wereld zal zijn, gevolgd
door resp. de VS, India, Japan, Brazilië en Rusland.
[2] In dit artikel wordt met de term G20 niet de groep
ontwikkelingsstaten aangeduid die bekendheid kreeg tijdens
de Cancún-top van de WTO. Het gaat hier om het
"informele forum voor de bevordering van een open
en constructieve dialoog tussen industriële naties
en opkomende marktlanden over sleutelkwesties met betrekking
tot het internationale monetaire en financiële systeem"
dat twee jaar na de Azië-crisis werd opgericht. De
deelnemers zijn, behalve de G7-leden, Rusland (ook G8-lid),
Australië, China, India, Indonesië, Zuid-Afrika,
Zuid-Korea, Mexico, Brazilië, Argentinië, Saudi-Arabië,
Turkije, de EU en vertegenwoordigers van de Europese Centrale
Bank en het IMF.
[3] Dit ging in tegen het advies van het IMF. Zie ook:
"China beschuldigd van veroorzaken Amerikaans handelstekort",
door Rob Bleijerveld, in WTO.ZIP nr 39 van 31 oktober
2003 (http://www.globalinfo.nl/article/articleview/254/).
[4] De goedkope Chinese exportproductie wordt in de VS
(en EU) regelmatig in verband gebracht met banenverlies.
De term "oneerlijk handelsvoordeel" wordt daarbij
niet geschuwd... Het vuur wordt nog hoger opgestookt met
de afloop van het Agreement on Textiles and Clothing in
zicht (eind december 2004). Meer over het ATC in de volgende
editie van WTO.ZIP.
[5] De uitvoering van het IMF-plan van 2002 voor een langzame
en geleide afbouw van die schuld op basis van het uitzetten
van meer staatsobligaties heeft vooralsnog te weinig opgeleverd.
[6] Rusland is het achtste lid van de G7 maar mag alleen
aanschuiven bij 'veiligheidskwesties'.
[7] In 2005 is China voorzitter van de G20. Het besluit
daartoe is in oktober 2003 genomen, dus vlak na het optreden
van het G20-'handelsplatform' in Cancún, waarin
China een belangrijke rol speelt.
[8] In "New summit group needed to tackle global
problems", gaat Ramesh Thakur (Senior Vice-Rector
van de VN Universiteit) in op kwesties als macht, autoriteit,
legitimiteit, accountability en representativiteit ten
aanzien van de veranderde positie van de G7 en de mogelijke
consequenties voor multilaterale instituties. Canberra
Times, 9 juni 2004 (http://canberra.yourguide.com.au/detail.asp?story_id=312478
&y=2004&m=6&class=Your+say&subclass=General&category=
Editorial+Opinion&class_id=11).
Bronnen:
- "When the G7 talks, who listens?", door Glenn
Somerville, Reuters, 2 oktober 2004 (http://www.reuters.co.uk/newsPackageArticle.jhtml?
type=businessNews&storyID=595414§ion=finance)
- "Wereld een maatje te groot voor G7", door
Maarten Schinkel, NRC, 4 oktober 2004
- "Finance ministers hail global recovery, warn of
threat from high oil prices", Channelnewsasia, 4
oktober 2004 (http://www.channelnewsasia.com/stories/afp_world_business/
view/109893/1/.html)
- "Will Korea Join G-10?", door Cho Hyung-kwon,
Korea Times, 4 november 2003 (http://times.hankooki.com/lpage/special/200311/
kt2003110416353439750.htm)
- "Economic powers should formalise G20", Business
Day, 29 september 2004 (http://www.businessday.co.za/bday/content/direct/
1,3523,1712795-6080-0,00.html)
WTO---zzzzzzzzzzzzzzzziiiiiiiiiiiiiiiiiiiiipppppppppppppppppppppp
E) EU blijft suiker dumpen
(door Chris Peeters)
Het bestaande Europese suikerbeleid loopt op 30 juni
2006 af. In september 2003 startte de Europese Commissie
het debat over een nieuw beleid met de presentatie van
3 opties [1]. Op 14 juli publiceerde de EU haar voorlopige
voorstellen [2]. De Unie moet de interne suikerprijs en
de productie fors verlagen. Toch blijft ze middels exportsubsidies
suiker dumpen op de wereldmarkt. Ook de export van zgn
C-suiker [3] blijft bestaan. Deze punten zijn in strijd
met recente beloften binnen de WTO over afschaffing door
de EU van alle exportsubsidies, en met een uitspraak van
het WTO-conflictpanel dat de export van C-suiker afkeurt.
Het zijn slechts de suikerverwerkende industrie en de
grote Franse boeren die juichen over de Europese voorstellen.
De Commissie zal waarschijnlijk in januari 2005 met definitieve
voorstellen komen.
De voornaamste elementen van de voorgestelde nieuwe
Europese marktordening voor suiker zijn:
-- verlaging van de referentieprijs voor suiker van €
632/ton tot € 421/ton;
-- verlaging van de minimumprijs voor suikerbieten van
€ 43,6/ton tot € 27,4 per ton;
-- verlaging van productiequota van 17,4 mln ton tot 14,6
mln ton;
-- verhandelbaarheid van de productiequota tussen lidstaten;
-- verlaging van de gesubsidieerde export van 2,4 mln
ton naar 0,4 mln ton;
-- stopzetten van het overheidsinterventiesysteem en vervangen
door opslag door particulieren;
-- de invoering van (van de productie ontkoppelde) uitkeringen,
die boeren voor 60% compenseren voor het verlies door
het nieuwe beleid;
-- verstrekking van een premie van € 250 per ton
productie voor suikerfabrieken die sluiten.
Met verhandelbare productiequota zal de productie zich
nog verder concentreren in de meest productieve Europese
landen: Frankrijk en Duitsland. De import uit ontwikkelingslanden
zal slechts met 0,5 mln ton stijgen tot 2,4 mln ton en
het is onduidelijk of de EU daarmee kan voldoen aan de
toezeggingen die ze heeft gedaan voor meer toegang tot
de Europese markt. Een aantal van de minst productieve
landen die tot nu toe geprofiteerd hebben van de bestaande
handelsvoordelen met de EU zal met de verlaagde prijs
niet meer winstgevend suiker kunnen produceren. De EU
wil die landen helpen productiever te worden of andere
exportproducten te vinden.
Weinig steun van de lidstaten
Op 19 juli besprak de Europese Landbouwraad het voorstel.
Met name de omvang van de voorgestelde prijsverlaging
(33%), de compensatie (60%), en de quotumverlaging (16%),
en de overdraagbaarheid van de quota stuitten op negatieve
reacties. Veel lidstaten wachten liever met een hervorming
tot meer duidelijkheid bestaat over de uitkomsten van
het WTO-panel en de Doha-ronde [4].
De Nederlandse regering heeft nog geen definitief standpunt
ingenomen; ze mist een lange-termijn-visie op grond waarvan
suikerproducenten hun investeringen kunnen plannen. Een
voorlopige (nog niet openbare) studie van het Landbouw
Economisch Instituut over het voorgestelde beleid wijst
volgens de minister op grote gevolgen voor de Nederlandse
akkerbouw en de suikerproducenten.
Tegenvoorstellen van bietenverbouwers
De Nederlandse akkerbouwers vrezen dat de helft van de
telers verdwijnt [5], aangezien de huidige kostprijs op
€ 35 per ton ligt! Ze willen een quotumsysteem behouden,
alsmede het interventiesysteem voor zowel alle in Europa
geproduceerde suiker als voor alle geïmporteerde
suiker.
Het Duitsche Bauernverband (DBV) meent dat met de huidige
voorstellen suikerbietenverbouw alleen in een paar gebieden
zoals Frankrijk mogelijk blijft. Vooral de toch al zwakke
gebieden worden getroffen. Dertig procent van de betrokken
banen is in gevaar. Volgens het DBV profiteren alleen
de suikerverwerkende bedrijven en vijf familiebedrijven
in Brazilie van de voorstellen! Ze wil zoveel mogelijk
de status quo handhaven, totdat WTO-ontwikkelingen aanpassingen
noodzakelijk maken. Daarnaast moet de EU suiker in WTO-verband
als 'gevoelig product' aanmelden [6].
De kleine Europese boeren, verenigd in de Coordinatión
Paysanne Européenne (CPE) is tegen een concentratie
van de suikerproductie in de productiefste regio's. In
elk land moeten boeren winstgevend bieten kunnen telen,
op basis van een goede prijs plus een quotasysteem. Voor
tienduizenden kleine boeren is de bietenprijs de kurk
waarop hun bedrijf drijft.
Suikerfabrikanten en -verwerkers verdeeld
De Nederlandse suikerproducenten wijzen de plannen af,
vanwege de scherpe prijsdaling, de korte termijn waarop
de eerste productiedaling moet ingaan en het ontbreken
van een helder toekomst-perspectief op de langere termijn.
Volgens het Comité Européen des Fabricants
de Sucre (CEFS) [7] moet suikerproductie in alle EU-landen
mogelijk blijven. Verder wil ze het quotasysteem uitbreiden
tot de LDC-landen en denkt dat de extra suikerimport vanuit
die landen een crises dan onontkoombaar maakt!
De suikerverwerkende industrie (die 70% van de Europese
suikerconsumptie voor haar rekening neemt) juicht het
voorstel toe als belangrijke eerste stap. De hoge interne
EU-suikerprijs is namelijk slecht voor haar concurrentiepositie
[8].
ACP-landen en Minst ontwikkelde landen in de knel
De (14) ACP-landen die suiker naar de EU exporteren vrezen
voor hun toekomst. Door de voorgestelde prijsverlaging
daalt hun opbrengst scherp; een aantal landen zal niet
meer in staat zijn rendabel te produceren. Ze zijn ook
bang dat de uitspraak van het WTO-panel over de klacht
van Brazilië c.s. (zie verderop) en de grotere markttoegang
die andere minst ontwikkelde landen tot de EU krijgen
hun positie op de EU-markt zal uithollen. De 'Economic
Partnership Agreements'(EPA's) [9] bieden hen echter geen
perspectief omdat die uitgaan van 'WTO-conformiteit'.
Daarom pleiten ze vooral voor een goede compensatieregeling
[10].
De minst ontwikkelde landen (LDC's) zijn ook ontevreden.
Volgens het 'Alles behalve wapens'-initiatief zouden ze
vanaf 2006-2009 geleidelijk vrije toegang voor hun suiker
op de EU-markt verkrijgen. Door de sterk verlaagde prijs
zijn investeringen in suikerfabrieken echter nauwelijks
meer aantrekkelijk. De landen willen nu onmiddellijk een
onbelemmerde toegang tot de EU-markt , een langere overgangsperiode
(geen 3 maar 10 jaar), een kleinere en meer geleidelijke
prijsdaling, en financiële compensatie.[11]
Dumping
Ondanks toezeggingen dat de EU alle exportdumping zal
stoppen blijft de Unie hier dus nog lang mee doorgaan.
OXFAM en WWF zijn dan ook teleurgesteld. OXFAM wil een
hogere wereldmarktprijs voor suiker om kleine boeren in
arme landen in staat te stellen met winst suiker te produceren.
Het is onwaarschijnlijk dat de wereldmarktprijs van suiker
zal stijgen als gevolg van de prijs- en productiedaling.
Door de EU-export blijft de suikermarkt immers een overschottenmarkt
[12].
WTO-ontwikkelingen
Ook in mondiaal verband (WTO) blijft het beleid rond
suiker zeer in beroering. Zo heeft het WTO-conflictpanel
op 4 augustus jongstleden de klacht van Brazilië
c.s. tegen de EU-export van C-suiker gehonoreerd. Uit
het voorlopige rapport blijkt dat het panel meent dat
de export van C-suiker en de herexport van uit de ACP-landen
geimporteerde suiker mogelijk zijn door de hoge subsidies
op de rest van de suikerproductie [13]. De EU heeft al
aangekondigd tegen de uitspraak in beroep te gaan. Dat
vertraagt de definitieve uitkomst van de procedure tot
begin 2005.
Bij de onderhandelingen in het kader van een nieuwe WTO-onderhandelingsronde
is suiker uiteraard evenzeer een twistappel. In juli is
in Genève een sterk bekritiseerde tussentekst goedgekeurd
in het kader van de Doha Ronde. Daarin werd - overeenkomstig
de eis van de EU en de VS - vastgelegd dat 'gevoelige
producten' voor ontwikkelde landen dezelfde status hebben
als 'speciale producten' voor de ontwikkelingslanden.
Beide landen hebben al laten doorschemeren dat ze suiker
tot gevoelig product willen verklaren, zodat ze nog lange
tijd onder de verplichtingen van de einduitkomst van deze
onderhandelingsronde uit kunnen komen. En Frankrijk heeft
al gemeld dat exportsubsidies nog zeker tot 2017 zullen
blijven bestaan!
Bronnen:
- "Suiker, het laatste bastion; Hervormingsplan Europese
Commissie omstreden", door Hans Buddingh, NRC van
15 juli 2004.
- "De helft van de telers verdwijnt", door Marcel
aan de Brugh, NRC van 17 juli 2004.
- "Suikerexport EU in strijd met regels", NRC
van 5 augustus 2004.
- "European Commission's sugar plan will not end
destructive regime", door OXFAM/WWF (http://www.oxfam.org.uk/press/releases/sugar140704.htm).
Noten:
[1] In WTO.ZIP nr 43 staat een uitgebreid artikel over
het Europese suikerbeleid (http://www.stelling.nl/trouble/zip/040219--00(43)).
En in nr 44 een samenvatting van het OXFAM-standpunt daarover
(http://www.stelling.nl/trouble/zip/040321--00(44)).
[2] "Accomplishing a sustainable agricultural model
for Europe through the reformed CAP-sugar sector reform",
14 juli 2004 (http://europa.eu.int/comm/agriculture/capreform/index_en.htm).
[3] zie noot 1.
[4] De Commissie bracht hiertegen in dat met name de LDC's
- die vanaf 2006 een grotere toegang tot de Europese markt
krijgen - niet moeten gaan investeren op basis van irreële
verwachtingen over de toekomstige suikerprijs.
[5] Nederland telt - over het hele land verspreid - ongeveer
16.000 akkerbouwers die elk gemiddeld 15 hectare bieten
inzaaien. De totale strop per boer zou op ongeveer €
15.000 per jaar uitkomen. Bron: NRC van 15 juli.
[6] zie http://www.bauernverband.de/presseservice_1590.html
[7] zie http://www.euractiv.com/ndbtext/agriculture/
cefs_sugarreform_july_04.doc
[8] "European Sugar Users encouraged by Commission
Communication on Reform of the EU Sugar Regime: An important
first step but competition must be the guiding principle
in this key market", Persverklaring van de organisatie
van Europese suikerverwerkers CIUS, 14 juli 2004 (http://www.cius.org/linkdocs/pr_1407.pdf).
[9] zie http://www.epawatch.net
[10] "Communique issued by the Ministerial Consultations
on Sugar in the context of the G90 Ministerial Meeting
in Mauritius", 13 juli 2004 (http://www.sugartraders.co.uk/acp_communique.doc).
[11] zie http://www.ldcsugar.org
[12] De belangrijkste lobbygroep - de suikerverwerkende
industrie - wil dan ook graag een lage wereldmarktprijs.
[13] Zie Bridges Weekly News Digest vol. 8 nr. 28, 4 september
2004 (http://www.ictsd.org/weekly/04-09-01/index.htm).
WTO---zzzzzzzzzzzzzzzziiiiiiiiiiiiiiiiiiiiipppppppppppppppppppppp
F) Website over Bilaterale Vrijhandelsverdragen
(door Kees Hudig)
Met http://www.bilaterals.org is een
website in het leven geroepen waar informatie te vinden
(en te plaatsen) is over bilaterale en regionale vrijhandelsakkoorden
en onderhandelingen daarover.
Nu de WTO - met een agenda gericht op vrijhandelsafspraken
met een wereldwijd bereik - tijdelijk in het slop zit,
zijn deze bilaterale en regionale akkoorden des te belangrijker
geworden. Maar de rijke landen, met name de VS en EU,
voeren al vanaf begin jaren '90 een agressief beleid om
verdragen op het gebied van handel en investeringen met
armere landen te sluiten. Het was onder kritische volgers
van de neoliberale agenda een publiek geheim dat de inhoud
van deze akkoorden vaak nog verder gaat dan waartoe bij
de WTO besloten is. Tegelijkertijd is de problematiek
moeilijk te doorgronden omdat de onderhandelingen veelal
achter gesloten deuren van de ministeries van handel en
economische zaken plaatsvinden en omdat parlementen er
geen belangstelling voor hebben.
We kwamen er in Nederland achter welke belangrijke rol
internationale handels- en investeringsverdragen spelen
toen we enkele jaren geleden onderzoek gingen doen naar
het Bilaterale Investeringsverdrag (BIT) dat Nederland
met Bolivia had afgesloten. Het speelde een rol bij de
geruchtmakende privatisering van het drinkwater van de
stad Cochabamba. Het geprivatiseerde drinkwaterbedrijf
werd door de Amerikaanse eigenaar in Nederland gevestigd
(bij de bank ING) zodat het bescherming zou kunnen genieten
van het Nederlandse investeringsverdrag. Wij ontdekten
dat Nederland ongeveer 70 van dergelijke BIT's afgesloten
heeft, en dat er nooit één discussie in
het parlement over geweest is. Dat terwijl elk afgesloten
verdrag door het parlement geratificeerd moet worden.
De initiatiefnemers van de website benadrukken dat de
handels- en investeringsverdragen niet alleen economische
belangen dienen, maar dat ze vaak ook een politiek wapen
vormen. Bij de invulling van de akkoorden hebben lobbygroepen
uit het bedrijfsleven grote invloed en de effecten van
de akkoorden kunnen vergaand zijn. Het aantal transnationale
ondernemingen dat BIT's gebruikt om regeringen voor het
gerecht te slepen (voor schadevergoedingen wegens 'gederfde'
winsten), groeit met de maand. De verdragen hebben vaak
invloed op regelgeving op het gebied van arbeidsrechten,
overheidsdiensten of milieu. Een direkte invloed die voortvloeit
uit de toepassing van de verdragen of een indirekte om
mogelijke conflicten met bedrijven te voorkomen).
Om activisten en maatschappelijke pressiegroepen wereldwijd
van informatie te voorzien over het ondoorzichtige woud
aan verdragen, vrijhandelszones en 'economische partnerships'
is nu (het meertalige) http://www.bilaterals.org opgericht.
Het is een project dat voor iedereen gratis beschikbaar
is, maar slechts succesvol kan zijn als er van alle kanten
deskundige input geleverd wordt.
WTO---zzzzzzzzzzzzzzzziiiiiiiiiiiiiiiiiiiiipppppppppppppppppppppp
G) Crisis in multilaterale onderhandelingen:
zijn bilaterale verdragen de oplossing?
(door Anne van Schaik [1])
"Degenen die nu juichen, zullen straks huilen",
zei minister Brinkhorst van Economische Zaken vorig jaar
september in Cancún (Mexico). De top van de Wereldhandelsorganisatie
(WTO) was net mislukt. Brinkhorst doelde op een groep
enthousiaste mensen even verderop in het conferentiecentrum
die niet rouwig waren om de mislukking. Zij meenden dat
een akkoord dat in Cancún op tafel lag vooral goed
zou zijn voor bedrijven, en dat armen er niets mee zouden
opschieten.
Onderhandelingen in de WTO zijn sindsdien uiterst moeizaam
verlopen. Eind juli is er een raamwerk afgesloten dat
de onderhandelingen weer vlot moet trekken, maar de animo
van de lidstaten is nog niet echt toegenomen.
Dit wil niet zeggen dat er ondertussen niets gebeurt.
Veel WTO-lidstaten richten zich op bilaterale of regionale
verdragen. Zo ook de Europese Unie. Zij heeft al een FTA
(Free Trade Agreement) met Chili en Mexico en is momenteel
aan het onderhandelen met de Mercosur-landen [2]. De grote
vraag is natuurlijk wat de Europese Unie hiermee denkt
te bereiken. Europese Commissaris voor de handel Lamy
wordt niet moe om te vertellen dat de grote toekomst ligt
bij de WTO, en niet bij bilaterale verdragen. Waarom sluit
de EU dan toch dit soort verdragen en voor wie?
Markttoegang
Een goed voorbeeld van een FTA is het handelsverdrag
tussen de Europese Unie en Mexico dat in 2000 in werking
trad. De verwachtingen waren hooggespannen. Mexico wilde
graag minder afhankelijk worden van de Verenigde Staten
en een meer diverse export naar de Europese Unie realiseren.
De Europese Unie was onder druk van het bedrijfsleven
erg geïnteresseerd in markttoegang tot de Verenigde
Staten via Mexico. Daarnaast wilde zij opening van gevoelige
sectoren in Mexico als aardolie, water en energie. Om
dat mogelijk te maken zou de Mexicaanse senaat toestemming
moeten geven voor een verandering van de grondwet.
De Europese Commissie krijgt veel kritiek van NGO's en
vakbonden, die vinden dat het sluiten van handelsakkoorden
vooral Europese bedrijven bevoordeelt (meer markttoegang),
maar dat burgers er niet van profiteren of er zelfs op
achteruitgaan. De Commissie probeert deze kritiek te weerleggen
door in handelsakkoorden niet alleen paragrafen op te
nemen over vrijhandel, maar ook over politieke en economische
samenwerking. In het EU-Mexico akkoord is bijvoorbeeld
een democratische clausule opgenomen. Hierin staat dat
"het respect van de democratische principes en de
fundamentele mensenrechten een essentieel onderdeel vormen
van het Akkoord".
Mooie woorden, maar vooral inhoudsloos als er geen handen
en voeten aan worden gegeven.
Europees voordeel
Inmiddels is na een paar jaar een aantal resultaten zichtbaar.
Woordvoerders van economische zaken in Mexico en de EU
vertellen dat de export naar de Europese Unie meer gediversifieerd
is en er meer handel wordt bedreven met verschillende
lidstaten. Bovendien investeren in Mexico meer dan vijfduizend
Europese bedrijven en zijn steeds meer Mexicaanse bedrijven
actief op de Europese markt.
Als je beter kijkt vallen de resultaten echter flink
tegen. De handelsverhouding tussen Mexico en de Europese
Unie is nog meer in het voordeel van de laatste verschoven.
Het aandeel van de export van Mexico naar de Europese
Unie is gedaald ten opzichte van de totale export [3].
Manuel Luna, directeur-generaal van het Mexicaanse ministerie
van Economische Zaken in Mexico moet dan ook al snel toegeven:
"De handel tussen de EU en Mexico is een lachertje,
omdat het zo weinig voorstelt. Het is in absolute cijfers
wel iets toegenomen, maar minder dan de handel van Mexico
met andere landen."
Voor het uitblijven van de exportgroei worden verschillende
redenen aangevoerd. Het Mexicaanse bedrijfsleven zou te
onbekend zijn met het handelsakkoord en de mogelijkheden
daarvan.
De Europese bedrijven die zich vestigden in Mexico profiteerden
echter snel van de investeringen in het bank- en verzekeringswezen
en in de autosector. En ze kregen gemakkelijker toegang
tot de Verenigde Staten.
Europese bedrijven in Mexico
Een onderdeel van het verdrag is het investeringsakkoord.
In tegenstelling tot de rest van het akkoord is het niet
zo dat Mexico met de Europese Commissie onderhandelt,
maar zij moet daarvoor met alle EU-lidstaten apart onderhandelen.
Dit is anders dan bij de WTO, omdat daar nog geen investeringsverdrag
gesloten is. De EU-lidstaten - Nederland, Spanje, Duitsland
en Engeland voorop - maken dan ook ruimschoots gebruik
van dit investeringsakkoord. In december 2001 waren zevenhonderd
Nederlandse bedrijven actief in Mexico, met een dominante
rol in de verzekeringssector.
Doordat Mexico zich openstelt voor buitenlandse investeringen
treden er ook vreemde situaties op. Zo is nu meer dan
90% van de banken in handen van buitenlandse banken, vooral
Europese en Amerikaanse. Wat betekent het als bijna alle
banken in handen zijn van private investeerders? Carlos
Rozo, onderzoeker aan de Mexicaanse universiteit UAM:
"Er is een wet over banken, en die geldt voor alle
banken, ongeacht wie de eigenaar is. Het probleem zit
in de kapitaalstromen. Door de vrijhandelsakkoorden kan
de Mexicaanse overheid hieraan minder eisen stellen, en
dat is een enorm gevaar. Wat gebeurt er als opeens alle
buitenlanders de banken willen verkopen?" Directeur-generaal
Luna van het Mexicaanse ministerie van Economische Zaken
in Mexico spreekt dit tegen: "Het is geen speculatief
kapitaal. Het feit dat buitenlanders banken kopen, betekent
dat dit kapitaal niet snel het land kan verlaten, omdat
ze eerst hun bezittingen moeten verkopen. Ook is het goed
voor het land, wanneer bestaande banken opgekocht worden,
omdat buitenlandse bedrijven een beter salaris betalen,
vaak efficiënter werken en nieuwe technologieën
invoeren."
Goed nieuws dus? Manuel Perez Rocha van Oxfam: "Buitenlandse
investeringen voegen niets toe aan de economische activiteiten
in Mexico, omdat het voor het grootste gedeelte gaat om
het opkopen van bestaande bedrijven. Van de banksector
is nu al 90 procent in handen van buitenlanders. We schieten
er niets mee op. Een gezamenlijke studie van de Wereldbank
en de Banco de Mexico liet zien dat de commissie die de
buitenlandse banken in Mexico berekenen 10 procent meer
is dan in hun land van herkomst."
Papieren wetten
De economische resultaten van de export vallen dus flink
tegen voor Mexico, en ook op het gebied van investeringen
blijven goede resultaten achterwege. Maar misschien is
er nog iets te verwachten van het andere deel van het
akkoord: de politieke samenwerking tussen Mexico en de
EU. Wat is er terechtgekomen van de democratische clausule?
"Het is een stuk dood papier" stelt Carmen Leticia
Diaz van de Mexicaanse organisatie RMALC die bestaande
internationale handelsverdragen kritisch volgt: "Het
bevat geen middelen om bedrijven of overheden te straffen
die internationale afspraken op het gebied van arbeids-
of mensenrechten schenden."
Inmiddels zijn veel Europese bedrijven actief op de Mexicaanse
markt die beslist niet allemaal de Mexicaanse of internationale
afspraken over bijvoorbeeld werknemersrechten respecteren.
Tot nu toe is geen bedrijf tot de orde geroepen, niet
door de Mexicaanse overheid, niet vanuit de Europese Unie
[4].
Antonio Villalba van de onafhankelijke vakbond FAT: "Mexico
is zo afhankelijk van buitenlandse bedrijven dat ze de
regering bij de ballen hebben. Ze doen helemaal niets
om te zorgen dat Europese bedrijven naar de Mexicaanse
wetgeving handelen. We zouden erg graag willen dat de
democratische paragraaf ons mogelijkheden bood de Europese
bedrijven tot de orde te roepen. Maar het helpt allemaal
niets, een aantal Europese bedrijven respecteert de Mexicaanse
wetgeving niet." Onderzoeker Rozo: "Maar dat
doet niemand, ook Mexicaanse bedrijven houden zich niet
aan de wet. De wet is flexibel!" Directeur-generaal
Manuel Luna: "We zien dat er problemen zijn met een
paar Europese bedrijven. Maar die problemen zijn wereldwijd.
Zo heeft bijvoorbeeld Volkswagen in Duitsland ook de arbeidslonen
verlaagd."
Komt het er dan op neer dat, omdat er een wereldwijde
recessie heerst en Mexicaanse bedrijven de Mexicaanse
arbeidswetgeving niet respecteren, Europese bedrijven
straffeloos hun gang kunnen gaan? Op dit moment worden
bedrijven die internationaal opereren noch door de regering
van het gastland, noch door hun eigen regering gecorrigeerd.
Antwoord van Luna: "Dit is een kwestie die hoog op
de agenda moet staan van internationale fora als van Davos,
in de WTO en bij de ILO (Internationale Arbeidsorganisatie)."
Conclusie:
Het sluiten van een FTA tussen landen of regio's leidt
niet meteen tot toename van de handel. Het sluiten van
een investeringsverdrag tussen Mexico en de EU heeft niet
geleid tot meer economische activiteit in Mexico maar
belemmert wel de mogelijkheid van de Mexicaanse overheid
om buitenlandse investeringen te reguleren.
Het doet er niet veel toe of er bilaterale handelsakkoorden
tussen twee landen of regio's of in het kader van de WTO
worden gesloten. Het gaat om de inhoud van de verdragen,
en het EU-Mexico FTA bevat onderwerpen die nog niet eens
in de WTO op tafel liggen. Is dit de toekomst?
Onderzoeker Carlos Rozo: "Het is nu wel duidelijk
dat het zomaar opengooien van de markt niet werkt. De
regering moet beter nadenken over wat ze wil bereiken
en voorwaarden kunnen stellen voordat ze handelsakkoorden
gaan sluiten. Maar zoveel akkoorden als Mexico nu heeft,
heeft duidelijk ook geen zin. Bovendien zijn ze allemaal
verschillend, zodat voor bedrijven niet duidelijk is waar
hun mogelijkheden liggen. We moeten naar het juiste evenwicht
zoeken. We hebben bijvoorbeeld een verandering nodig in
de wet om te voorkomen dat opeens alle banken te koop
staan."
Om nog terug te komen op de woorden van Brinkhorst: degenen
die nu juichen zijn de Europese bedrijven die op een makkelijke
manier toegang hebben gekregen tot de markten in de VS
en Mexico. Mexicaanse arbeiders en consumenten hebben
het nakijken.
Noten:
[1] Anne is medewerkster bij de handelscampagne van Milieudefensie.
[2] Dat zijn: Brazilië, Uruguay, Paraguay en Argentinië.
Elders in de WTO.ZIP nieuwsbrief meer over de EU-Mercosur
onderhandelingen.
[3] In 2002 ging 89,0 procent naar de Verenigde Staten
en slechts 3,2 procent naar de Europese Unie.
[4] Voorbeeld: In 1998 kocht het Duitse bedrijf Continental
Tire de fabriek Hulera Euzkadi. In 2001 ging Euzkadi dicht,
zonder dat de concerndirectie zich hield aan gemaakte
afspraken en Mexicaanse arbeidswetten. Een staking van
twee jaar volgde die in eerste instantie niet door de
Mexicaanse overheid erkend werd. Een groep arbeiders reisde
naar de directie in Duitsland en benaderde Europarlementariërs.
Meer dan elfhonderd arbeiders verloren hun baan.
Bron:
"El TLCUEM: evaluación de resultados económicos,
documento de trabajo", door Carlos A. Rozo (Universidad
Autónoma Metropolitana, departemento de producción
económica, Mexico) van maart 2004.
Meer informatie:
* Europese Delegatie in Mexico - http://www.delmex.cec.eu.int/en/eu_and_mexico/index.htm
* Europese Commissie - http://europa.eu.int/comm/trade/issues/bilateral/countries/
mexico/index_en.htm
WTO---zzzzzzzzzzzzzzzziiiiiiiiiiiiiiiiiiiiipppppppppppppppppppppp
H) EU-Mercosur: het vel over de oren
(door Kees Hudig)
Een goed voorbeeld van problematische regionale onderhandelingen
over handel, zijn die die momenteel tussen de EU en de
Mercosur worden gevoerd (de Mercosur is een handelsblok
van vier Zuid-Amerikaanse landen: Brazilië, Argentinië,
Uruguay en Paraguay). Kritische boerenorganisaties in
Brazilië, verenigd in Via Campesina (*), hebben aan
de bel getrokken omdat de onderhandelingen uit dreigen
te monden in een overeenkomst die miljoenen mensen werkloos
zal maken. (zie voor persbericht van deze organisaties:
http://www.bilaterals.org/article.php3?id_article=785)
Volgens Via Campesina zet de EU momenteel grote haast
achter de onderhandelingen omdat op 31 oktober het mandaat
van de huidige onderhandelaars verstrijkt. Daarna treedt
de nieuwe, met 10 landen uitgebreide, Europese Commissie
aan en dus ook een nieuw team voor internationale handelsonderhandelingen.
Van 20-24 september is er in Brussel onderhandeld tussen
afgevaardigden van de EU en van Mercosur, en tussen 20
en 24 oktober wordt beoogd om de onderhandelingen af te
ronden tijdens een ministeriële conferentie in Brazilia.
De resultaten die tot nu toe behaald zijn, doen de Braziliaanse
boerenorganisaties de haren te bergen rijzen. Volgens
Via Campesina zijn de onderhandelingen aan de Mercosur
kant volledig in handen van de snelle zakenjongens van
Economische Zaken, die alleen denken aan de belangen van
een paar grote grondstoffenexporteurs en geen ogen hebben
voor de effecten voor kleinere producenten. Zoals de balans
er nu bij hangt, zouden grote exporteurs van suiker, alcohol
en vlees garen spinnen aan Zuid-Amerikaanse kant, en zou
in ruil daarvoor de export van Europese industriële
goederen en diensten sterk bevorderd worden (ten koste
van lokale leveranciers van hetzelfde). Het persbericht
van Via Campesina wijst erop dat bij de WTO-onderhandelingen
en de FTAA (Continentale vrijhandelszone) de Braziliaanse
delegatie juist de poot stijfhield op deze punten, maar
dat de voorzorg blijkbaar overboord gegooid wordt als
het om de EU gaat, terwijl de verdragen daarmee nog vergaander
zouden zijn. Uit protest om de gang van zaken, zou de
vertegenwoordiger van het ministerie van Landbouw boos
bij de onderhandelingen weggelopen zijn.
Melk
De Braziliaanse boerenorganisaties noemen de handel in
melk als voorbeeld. Tachtig procent van de productie daarvan
in Brazilië, geschiedt door (1,8
miljoen) kleine gezinsbedrijven die gemiddeld 30 liter
per dag produceren. Om die reden wordt het product formeel
als 'gevoelig' beschouwd door Mercosur. Er heerst nog
een importtarief van 27 %. Desondanks wordt er al veel
door Europa uitgevoerd, vooral in de vorm van poedermelk
en wei voor kaasproductie. Als de tarieven naar nul teruggebracht
worden, zoals in de huidige onderhandelingen voorgesteld
wordt, zal de lokaal geproduceerde melk geheel uit de
markt geprijsd worden. Meer dan een miljoen boeren zouden
daarmee werkeloos worden. Voor producenten van uien, knoflook,
wijn en perziken zou eenzelfde lot dreigen.
De Via-Campesina-organisaties vinden het merkwaardig
dat de Europese landbouwsubsidies geheel niet ter sprake
komen in de onderhandelingen.
Vlees
Een ander voorbeeld is de vleessector. Volgens het persbericht
van Via Campesina biedt de EU daarvoor aan de Mercosur-landen
kleinere quota aan dan ze nu al hebben. Momenteel zou
zo'n 275 ton (per jaar) geëxporteerd worden, terwijl
hen 116 ton aangeboden wordt, die ook nog over verschillende
jaren uitgesmeerd zou moeten worden. Bovendien zou de
EU een merkwaardig mechanisme in willen stellen dat exporttarieven
voor de Mercosur zou verhogen naarmate deze meer uitvoert.
Diensten
Ook op andere gebieden die niet direct met landbouw te
maken hebben, dreigen vergaande afspraken gemaakt te worden.
Via Campesina noemt de dienstensector. Brazilië dreigt
de grenzen volledig open te gooien voor commerciële
diensten op het gebied van communicatie, milieu, financiële
diensten, banken en verzekeringen. Ondertussen blijft
de Europese markt grotendeels gesloten.
Investeringen
Volgens Via Campesina dreigt er ook een akkoord over
investeringen opgenomen te worden in het verdrag. Daarmee
zou Brazilië zich op dat gebied voor het eerst vastleggen
in internationale afspraken. Door zo'n akkoord zou de
regering grotendeels de macht verliezen om besluiten te
nemen om nationale belangen te beschermen. Oorspronkelijk
had de Braziliaanse regering in de onderhandelingen een
uitzondering bedongen voor buitenlandse investeringen
in de landbouw. Dit zou de landhervorming moeten beschermen
en de aankoop van landbouwgrond door buitenlanders moeten
beperken. De EU eist nu echter dat alle beperkingen op
het gebied van investeringen in de landbouw van tafel
gaan.
Intellectueel eigendom
Via Campesina merkt ook op dat de afspraken op het gebied
van intellectueel eigendom, verder gaan dan de afspraken
daarover binnen de WTO (gevat in het TRIPS-verdrag). De
EU eist bescherming van al 'haar' geografisch gedeponeerde
'merken' zoals parmesaanse kaas, gorgonzola, mortadela,
etcetera. Een WTO-panel buigt zich echter momenteel over
een geschil over de implementatie van deze geografische
merken. Bovendien worden volgens Via Campesina bij de
WTO betere beperkingen aan de hele constructie opgelegd.
Overheidsaanbestedingen
Ook wordt binnen het EU-Mercosur-verdrag gesproken over
vrije concurrentie bij overheidsaanbestedingen boven een
bepaald bedrag. De EU krijgt het recht om bij elke aanbesteding
geraadpleegd te worden (en van tevoren ingelicht te worden
als er een uitzondering gemaakt wordt). Maar bovendien
wordt beloofd dat de EU een voorkeursbehandeling krijgt
boven andere buitenlanden of handelsblokken. Op veel gebieden
zullen (gesubsidieerde en/of grootschalige, moderne) Europese
producenten lokale producenten uit de markt kunnen prijzen.
Via Campesina besluit met de vaststelling dat deze overeenkomst
de banen en leefwijze van miljoenen mensen op het spel
zet. Bij de FTAA-onderhandelingen hielden de Braziliaanse
vertegenwoordigers dat feit redelijk goed in het oog.
Dat zou bij de onderhandelingen met de EU minstens zo
sterk moeten gelden.
(*) De verklaring werd onder meer
ondertekend door de Beweging van Landloze Boeren (MST),
de Beweging van Kleine Boeren (MPA) en de Pastorale Commissie
voor Land (CPT).
WTO---zzzzzzzzzzzzzzzziiiiiiiiiiiiiiiiiiiiipppppppppppppppppppppp
I) Nieuwe ontwikkeling: EU-Mercosur onderhandelingen
lopen vast
(door Kees Hudig)
Tijdens de ondervraging van de voorgestelde nieuwe
EU-commissaris voor Handel, Peter Mandelson, verklaarde
deze op 4 oktober dat er problemen waren opgetreden in
de besprekingen tussen Mercosur en de EU. Hierdoor zou
de kans groot zijn dat er geen akkoord word bereikt voor
1 november. Als reden noemde de commissaris-in- spe dat
"Mercosur nu een onaanvaardbaar voorstel heeft neergelegd".
Mocht het team van Lamy er niet in slagen om de onderhandelingen
tot een goed einde te brengen, verklaarde Mandelson, "dan
zal ik het werk voortzetten, hoewel het wel eens wat tijd
zou kunnen kosten.... mijn voorkeur zal uitgaan naar inhoud
boven snelheid".
Het "onaanvaardbare voorstel" van Mercosur
werd op 24 september op tafel gelegd en de wrok van de
EU treft vooral een reducering van het aantal goederen
uit de EU dat na tien jaar belastingloos in de Mercosur-landen
ingevoerd zou mogen worden. Ook het aanbod op het gebied
van liberalisering van da auto-sector zou niet voldoende
zijn. De EU kwam vervolgens op 29 september met een tegenvoorstel
dat volgens het Braziliaanse ministerie van Buitenlandse
Zaken "slechter was dan het oorspronkelijke voorstel
van jongstleden mei". Het was vooral deze koele reactie
op het laatste EU-aanbod, die Mandelson deed inzien dat
het proces wel eens langer zou kunnen duren dan gepland.
Volgens een artikel van Joe Kirwin in de International
Trade Reporter, biedt de EU Mercosur onder andere het
volgende aan:
- bijna alle tarieven voor import van industriële
goederen uit Mercosur zouden worden geschrapt. 65 Procent
meteen na inwerkingtreding van het verdrag, 9 procent
zou na de periode van tien jaar uitgefaseerd zijn.
- voor agrarische producten wil de EU tarieven schrappen
of verlagen voor allerlei producten, maar niet voor "gevoelige
producten" zoals vlees, gevogelte en suiker. Daarvoor
zouden quota ingesteld worden.
De kwestie van landbouwsubsidies moet volgens de woordvoerder
van de Commissie Arancha Gonzalez "geregeld worden
binnen de voortgaande onderhandelingen binnen de WTO en
niet op bi-regionaal niveau". Wat de toegang voor
bewerkte agrarische producten betreft, stelt de EU betere
markttoegang afhankelijk van de bereidheid van Mercosur
om de door de EU gehanteerde 'geografische indicaties'
te aanvaarden.
Wat betreft overheidsaanbestedingen wil de EU de Europese
markt voor Mercosur openstellen tot een bedrag van 200
miljard, terwijl de toegang tot de sectoren voedsel en
drank, textiel en kleding, en de vliegtuigindustrie zal
verbeteren als Mercosur dat in ruil navenant doet.
Ook zou volledige toegang tot de dienstensector geboden
worden, met uitzondering van gezondheid, onderwijs en
cultuur. Op het gebied van investeringen, schrijft Kirwin,
wil de EU afspraken neerleggen die verder gaan dan wat
ze in de WTO hebben afgesproken.
Commissiewoordvoerder Gonzalez meent dat dit aanbod "een
reeks algemene voorwaarden omvat die volgens ons essentieel
zijn om de onderhandelingen vooruit te helpen".
WTO---zzzzzzzzzzzzzzzziiiiiiiiiiiiiiiiiiiiipppppppppppppppppppppp
J) Diverse / Agenda:
Urgent: stem tegen de Braziliaanse GM-plannen!
Prseident Lula wil deze week (!) - ondanks veel verzet
in zijn land - wetgeving toelaten die bestaande GM-experimenten
legaliseert en het planten van GM dit jaar toestaat. Steun
de strijd van kleine boeren, landloze landarbeiders, milieu-,
consumnetenorganisaties en vakbonden voor GM-vrije zones
en tegen deze wet.
De link is te vinden op:
http://www.gmwatch.org/proemail1.asp?id=5
En meer info:
http://msnbc.msn.com/id/6214136/site/newsweek/
http://www.andalecoop.com/articles.asp?article=27889
******************************
Met CEO op zoek naar de EU-lobbyisten in Brussel
(22-10)
Onderzoeksgroep Corporate Europe Observatory nodigt uit
voor een tour op 22 oktober door de Brusselse wijk waar
de EU kantoor houdt. Onder leiding van een gids worden
de gebouwen van de belangrijkste industrie-lobbygroepen,
van denktanks en van PR-firma's aangedaan en verneemt
u concrete voorbeelden van lobbywerk gericht tegen vooruitgang
op gebied van milieu en sociale aangelegenheden. CEO presenteert
ook mogelijkheden voor campagnevoering tegen de excessieve
macht van bedrijven zoals de oproep tot stingentere regulering
en transparantie-eisen voor lobbyisten bij de de EU-instellingen.
Voertaal: engels.
Meer info: http://www.corporateeurope.org/lobbycracy.html
******************************
Open dag voor rechtvaardig belastingssysteem (24-10)
Op 24 oktober organiseert ATTAC Vlaanderen samen met
het Financiële Actie Netwerk (FAN) een 'open belastingsdag'.
Iedereen is van harte uitgenodigd om op een luchtige manier
kennis te maken met verschillende aspecten van een rechtvaardig
belastingssysteem: de vermogensbelasting en de algemene
sociale bijdrage, belastingsparadijzen, de onrechtvaardige
verdeling van de belastingsdruk en de Tobintaks. Het geheel
wordt afgesloten met een grote belastingsshow in de 'Vooruit'
(kaderend in de reeks 'Toestanden').
Je vindt het volledige programma op: http://vl.attac.be/article288.html
******************************
Wemos-seminar over public partnerships en gezondheid
(4-11)
Tijdens het seminar 'Solution or Disillusion - Can we
make global public private partnerships work for health?',
op 4 november as., presenteert Stichting Wemos de resulaten
van onderzoek naar de werking van publiek-private partnerships
in zes ontwikkelingslanden. De partnerships worden daarbij
belicht vanuit het perspectief van ontwikkelingslanden,
vanuit de positie van de Wereld Gezondheids Organisatie
en vanuit de betrokkenheid van de farmaceutische industrie.
Daarna wordt gediskussieerd over de vraag of de partnerships
bijdragen aan een duurzame verbetering van de gezondheid
van mensen in ontwikkelingslanden, en welke gevolgen partnerships
hebben voor het functioneren van de gezondheidszorg. Voertaal:
engels.
Meer informatie: http://www.wemos.nl
******************************
Verslagen van Na Cancún en van de 2e Dag
der Alternatieven
De eerste verslagen te vinden van workshops en plenair
van de 'Tweede Dag der Alternatieven' die op 19 september
j.l. gehouden is zijn te vinden op:
http://www.globalternatives.nl/index.php?page_id=31&style_id=
Het eindverslag van de diskussiebijeenkomsten 'Na Cancún
- Alternatieven voor het WTO-beleid' die het afgelopen
jaar plaatsvonden si te vinden op:
http://www.globalternatives.nl/file/26
(De brochure kan ook als papieren versie
besteld worden)
******************************
Kritische analyse over Bolkestein Directive
"Transforming Europe into a Special Economic Zone
- The EU's Services Directive", een kritische (engelstalige)
analyse van de Bolkestein Richtlijn voor Diensten in de
Internal (Europese) Markt, door Thomas Fritz (Attac Germany
/ BLUE 21) ie te vinden op:
http://www.attac.de/gats/hintergrund/Fritz-vs-Bolkestein-EN.pdf
of op:
http://www.blue21.de/Fritz-vs-Bolkestein-EN.pdf
******************************
Boek: 'Een economie waar iedereen bij wint - een
geschiedenis van productiewijzen en een economisch alternatief:
het postkapitalisme', door Jo Versteijnen.
(ISBN 90 6728 171 9 / NUR 740 /
euro: 15,-)
Te bestellen bij de boekhandel of
via Uitgeverij Papieren Tijger
tel: (076) 522 83 75 / fax: (076) 520 53 29
e-mail: promotie@papierentijger.org
De auteur beschrijft hoe verschillende productiewijzen
door de tijd heen ieder op hun eigen manier het belang
dienden van de economische elite, hoe onder invloed van
verzet en strijd de dominantie van de ene productiewijze
werd afgelost door die van een volgende en hoe dit proces
uiteindelijk uitmondde in de productiewijze van het kapitalisme.
Zijn conclusie is dat de werkelijke oplossing van de problemen
die het kapitalisme oproept niet liggen in een poging
een en ander bij te stellen en de scherpe kantjes af te
slijpen, maar in een nieuw economisch stelsel: het postkapitalisme.
Hij beschrijft de fundamenten: een productiesfeer waarin
geen geld meer omgaat en de invoering van een voor iedereen
ongeveer gelijk periodiek budget. Deze fundamenten maken
de realisering mogelijk van welvaart en welzijn voor alle
mensen en noodzakelijke zorg voor het milieu - nu en in
de toekomst -, waarbij de vraag of er voldoende geld voor
dit alles beschikbaar is niet meer ter zake doet.
******************************
Nieuwe film: 'The Yes Man'
Het waargebeurde verhaal van twee in het pak gestoken
activisten die zich - zonder enige 'economics-training'
- herhaaldelijk voordoen als woordvoerders van de Wereld
Handels Organisatie. Het avontuur begint met het maken
van een fake WTO-website. De satire wordt echter voor
werkelijk aangenomen en Mike en Andy worden uitgenodigd
op conferenties, op scholen en bij media als WTO-vertegenwoordigers.
Verheugd om de organisatie te kunnen vertegenwoordigen
welke ze verafschuwen, beginnen ze hun onwetende publiek
te shockeren met een heel zwarte comedie over de wreedheid
van de globalisering door transnationale bedrijven.
http://movies.channel.aol.com/movie/main.adp?mid=17410
www.theyesmenmovie.com
******************************
Discussienota: Keer de afbraak van het spoorvervoer
in Nederland.
"Lijnen naar de Toekomst" is een recente nota
waarmee FNV Bondgenoten in de achterban van de vakbond
binnen de spoorbedrijven een discussie start over een
alternatief groeiscenario voor NS.
Volgens de nota - een initiatief vanuit protest tegen
de NS-strategie afgetreden leden van de ondernemingsraad
- moeten het spoorbedrijf en de staat, die alle aandelen
in handen heeft, streven naar reizigersgroei in plaats
van winstmaximalisatie. Daarvoor is het van belang te
stoppen met het sluiten van lijnen en alle aanbestedingen
te heroverwegen. Verder moet de organisatie van het spoorbedrijf
ingrijpend veranderen. En wordt de de prijs- / kwaliteitsverhouding
van een treinreis - onterecht - steeds slechter.
Meer info:
http://www.bondgenoten.fnv.nl/renderer.do/menuId/3301/sf/3330/
returnPage/3330/itemId/18474/realItemId/18474/pageId/3330/
instanceId/5490/
Discussienota 'Lijnen naar de toekomst' is te vinden
op:
http://www.bondgenoten.fnv.nl/download.do/id/100002092/cd/true/
